TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AKSAL MİMARLIK MÜHENDİSLİK TURİZM İNŞAAT SANAYİ TİC. A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/15985)
Karar Tarihi: 18/4/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Raportör
:
Fatma Burcu NACAR YÜCE
Başvurucu
:
AKSAL Mimarlık Mühendislik Turizm İnşaat Sanayi Tic. A.Ş.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, birleşen itirazın iptali davasında yargılamanınhakkaniyete aykırı olması ve uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 8/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu, sözleşme kapsamında edimin yerine getirilmemesinedeniyle Edirne 2. İcra Müdürlüğü nezdinde icra takipleri başlatmış; itirazüzerine duran takiplerin iptali amacıyla 4/1/2001 tarihinde Edirne 1. ve 2.Asliye Hukuk Mahkemelerinde itirazın iptali davası açmıştır.
7. Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davalar, Edirne 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) E.2001/9 sayılı dosyasında birleştirilmiş;Mahkeme 16/12/2005 tarihli kararında, birleşen E.2002/280 sayılı dosyadakitalebin kabulüne, diğer davaların reddine karar vermiştir.
8. Hüküm, başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 15.Hukuk Dairesinin 25/1/2013 tarihli kararıyla dava ile bağlantılı ağır cezamahkemesi dosyasının beklenmesi gerektiği gerekçesi ile bozulmuştur.
9. Bozma sonrası tüm talepler yönünden yeniden başlatılanyargılama, Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/227 Esas sayılı dosyasındadevam etmektedir.
10. Başvuru konusu davaya ilişkin olarak ilk derece başvuruyollarından Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin temyiz incelemesi tamamlanmış, karardüzeltme yoluna başvurulmamış ve yerel mahkeme kararının bozulmasına ilişkinkarar başvurucu vekiline 1/9/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucu 8/10/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 18/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuruincelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
14. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı yada yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkinyolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlamakapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğinitartışmıştır.
15. Anılan kararda özetle anılan başvuru yolunun kişileri malikülfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyleulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul birbaşarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkântanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi olanakları sunmasınedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğuhususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda AnayasaMahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarışansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen TazminatKomisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesininbireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararakbaşvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararıvermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
16. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.
17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Adil Yargılama Hakkınaİlişkin Diğer İhlal İddiaları
18. Başvurucu, somut davada hakkaniyete uygun yargılamayapılmadığını, yargısal sürecin uzadığını, alacağını tahsil edemediğinibelirterek Anayasa'nın 17. ve 36. maddelerinde güvence altına alınan haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.
19. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hakihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecekikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliğigereği, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikleolağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt,B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 17).
20. Somut olayda başvurucu, yargılama süreci devam ederkenbireysel başvuruda bulunmuş; sonrasında Anayasa Mahkemesince bireyselbaşvurunun karara bağlandığı tarih itibarıyla başvuruya konu yargılamanın devamettiği tespit edilmiştir (bkz. §9). Başvurucunun başvuru formunda dile getirdiği, yargılamaya yönelikşikâyetlerini yargılamada ve sonrasında temyiz aşamalarında ileri sürebilme, buaşamalarda inceletme imkânı bulunmaktadır. Bu çerçevede derece mahkemelerininyargılama ve temyiz süreçleri beklenmeden soruşturma sürecindeki adilyargılanma hakkı ihlali şikâyetlerinin başvurucu tarafından bireysel başvuruyakonu edildiği görülmüştür.
21. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Adil yargılama hakkına ilişkin diğer ihlal iddialarınailişkin iddianın başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA18/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.