Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ALİ ERGİN DEMİRHAN (2) Başvurusuna İlişkin Karar - 9/9/2020

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

M. Emin KUZ

Yıldız SEFERİNOĞLU

Basri BAĞCI

Raportör

:

Ceren Sedef EREN

Başvurucu

:

Ali Ergin DEMİRHAN

Vekili

:

Av. Hediye Gökçe BAYKAL

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvuru, bir internet haber sitesine erişiminmüteaddit kere tamamen engellenmesi nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerininihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvurular çeşitli tarihlerde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Konu yönünden hukuki irtibat bulunması nedeniyle2017/35962, 2017/35971, 2017/36027, 2017/37936, 2017/38190, 2017/38192 ve2017/38195 sayılı dosyaların 2017/35947 sayılı bireysel başvuru dosyasıüzerinde birleştirilmesine karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Aynı konuda daha önce karar verildiğidikkate alınarak Bakanlık görüşünün beklenmesine gerek görülmemiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu, www.sendika.org isimli internetsitesinin sahibidir. Söz konusu site kendi yayın politikasını genel olarak işçihareketlerinin gündemini tutmak olarak belirlemiş, bu kapsamda haber, makale veçevirilere yer verildiğini ifade etmiştir.

10. "www.sendika.org" internet sitesineerişim ilk kez 25/7/2015 tarihinde, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternetOrtamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenenSuçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un 8/A maddesi uyarınca tamamenengellenmiştir. Başvurucu bu tarihten 2017 yılının sonuna kadar, isminin sonunasırasıyla sayılar ekleyerek açtığı internet sitesine erişimin toplam 61 defatamamen engellendiğini belirtmiştir.

11. Başvuru konusu internet siteleri "sendika10.org","sendika18.org", "sendika28.org", "sendika46.org","sendika47.org", "sendika55.org", "sendika56.org"ve "sendika61.org" isimli sitelerdir. Söz konusu sitelereerişim, anılan hüküm uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu İnternetDaire Başkanlığı tarafından tamamen engellenmiş ve ilgili sulh cezahâkimliklerinin onayına sunulmuştur. İdare söz konusu sitelere erişimin tamamenengellenmesiyle ilgili olarak "yaşam hakkı ile kişilerin can ve malgüvenliğinin, milli güvenliğin, kamu düzeninin korunması ve suç işlenmesininönlenmesine yönelik gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında kalması"ya da "terörü öven, şiddete, suça teşvik eden ve kamu düzeni ile milligüvenliği tehdit eden içerikler nedeniyle gecikmesinde sakınca bulunan halkapsamında kalması" gerekçelerini öne sürmüştür.

12. İlgili sulh ceza hâkimlikleri tarafından onaylananerişim engelleme kararlarına başvurucu itiraz etmiş, itirazları reddedilmiştir.

13. Başvurucu, itirazlarının reddine dair kararlarınkendisine tebliğinden itibaren süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

14. İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz.Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri [GK], B. No: 2017/22355, 26/12/2019,§§ 29-35.

V. İNCELEME VEGEREKÇE

15. Mahkemenin 9/9/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucununİddiaları

16. Başvurucu, idarenin öne sürdüğü meşru amaçlarlailgili bir durum ve gecikmesinde sakınca bulunan hâl olduğu ortaya konulmadanerişim engelleme kararlarının gerekçesiz olarak onaylanması ve sitelereerişimin orantısız biçimde tamamen engellenmesi nedenleriyle ifade özgürlüğüile gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucu ayrıcaerişim engelleme kararının onaylanmasına dair sulh ceza hâkimliği kararlarınınkendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle itiraz yoluna başvurmanınimkânsızlaştırıldığı ya da başvuru konusu olayda olduğu gibi geciktirildiğini,bu sebeple etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinin kanunilik şartını karşılamadığını dabelirtmiştir.

B. Değerlendirme

17. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Bu bağlamda başvurucunun erişimin engellenmesi kararlarının gerekçesizolarak onaylanmasına dair şikâyeti, ifade ve basın özgürlükleri kapsamındadeğerlendirilecektir.

18. Anayasa’nın“Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” kenar başlıklı 26. maddesininilgili kısmı şöyledir:

 “Herkes, düşünce ve kanaatlerinisöz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama veyayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızınhaber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...

Bu hürriyetlerin kullanılması,...başkalarının şöhret veya haklarının,... korunması ... amaçlarıylasınırlanabilir…”

19. Anayasa’nın "Basın hürriyeti" kenarbaşlıklı 28. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Basın hürdür, sansür edilemez…

Devlet, basın ve haber almahürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır.

Basın hürriyetinin sınırlanmasında,Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır…”

1. KabulEdilebilirlik Yönünden

20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. EsasYönünden

a. MüdahaleninVarlığı

21. Somut olayda internet sitelerine erişimin tümüyleengellenmesine karar verilmiştir. Söz konusu mahkeme kararları ile başvurucununifade ve basın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmuştur.

b. Müdahaleninİhlal Oluşturup Oluşturmadığı

22. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa’nın 13. maddesindebelirtilen koşullara uygun olmadığı müddetçe Anayasa’nın 26. maddesininihlalini teşkil edecektir. Anayasa’nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Temel hak ve hürriyetler, ...yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak veancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, ... demokratik toplum düzeninin... gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”

23. Anılan müdahalenin Anayasa’nın 13. maddesinde öngörülenve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafından öngörülme, Anayasa’nınilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeniningereklerine uygunluk koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik

24. Başvuru konusu müdahalenin dayanağı olan 5651 sayılıKanun'un 8/A maddesinin kanunilik koşulunu karşıladığı değerlendirilmiştir (AliErgin Demirhan (1), 2015/16368, 11/3/2020, § 25).

ii. Meşru Amaç

25. Başvuruya konu internet haber sitelerine erişiminengellenmesine ilişkin kararların kamu düzeni ve millî güvenlik ilebaşkalarının hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik önlemlerin bir parçasıolduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

iii. DemokratikToplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk

 (1) Genelİlkeler

26. Somut olaya uygulanan genel ilkelerin geniş anlatımıiçin Anayasa Mahkemesinin Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri (aynıkararda bkz. §§ 65-72) kararına bakılabilir.

 (2) 5651Sayılı Kanun'un 8/A Maddesine Dayanan Erişimin Engellenmesi Kararı HakkındaBazı Tespitler

27. Anayasa Mahkemesi Wikimedia Foundation Inc. vediğerleri ile Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. ([GK], B.No: 2015/18936, 22/5/2019) kararlarında 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesi ilegetirilen, içeriğin yayından çıkarılması ve yayına erişimin engellenmesikararlarına yönelik usulü ayrıntılı bir şekilde incelemiştir (WikimediaFoundation Inc. ve diğerleri, §§ 73-77; Birgün İletişim ve YayıncılıkA.Ş., §§ 63-72). Buna göre anılan Kanun'un 8/A maddesi ile kanun koyucu,internet ortamında işlenen suçlarla mücadelenin daha etkin bir şekildeyapılabilmesi ihtiyacı nedeniyle özel ve hızlı sonuç alınabilecek bir tedbirusulü öngörmüştür (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., § 63; AliErgin Demirhan (1), § 28).

28. 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinde, internetortamında yer alan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılması ve/veyaerişimin engellenmesiyle ilgili olarak öngörülen yol, ancak gecikmesindesakınca bulunan, dolayısıyla ivedilikle müdahale etmeyi gerektirecek hâllerdeişletilmesi gereken istisnai bir yoldur. Yetkili makamlardan bu yolungecikmesinde sakınca bulunan hâllere özgü olarak kullanılması gereken istisnaibir yol olduğu bilinciyle hareket ederek hassasiyetle karar vermeleri beklenir(Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri,§ 74; Birgün İletişim veYayıncılık Ticaret A.Ş., § 71; Ali Ergin Demirhan (1), § 29).

29. Şiddeti öven, kişileri terör örgütünün yöntemlerinibenimsemeye, şiddet kullanmaya, nefrete, intikam almaya veya silahlı direnişetahrik ve teşvik eden yayınlar gibi internet ortamında demokratik toplumdüzenini tehlikeye atan yayınların daha ileri bir inceleme yapılmaya gerekolmaksızın ilk bakışta anlaşılabildiği hâllerde 5651 sayılı Kanun'un 8/Amaddesinde öngörülmüş olan istisnai usul işletilebilir (Wikimedia FoundationInc. ve diğerleri, § 75; Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., §72; Ali Ergin Demirhan (1), § 30).

30. Böyle durumlarda başvuruya konu internet yayınınaerişimin engellenmesi tedbirinin alınmasının haklılığı, ancak görünüşte veyailk bakışta haklılık olarak nitelendirilebilir. İnternet ortamındaki yayınlaraidare tarafından yapılan müdahalelerin, gecikmesinde sakınca bulunan hâller vemüdahalenin haklılığının ilk bakışta anlaşılabildiği durumlarla sınırlanmasıkamusal menfaatlerin hızlı bir şekilde korunması ihtiyacıyla ifade hürriyetiarasında adil bir denge sağlayacaktır (Wikimedia Foundation Inc. vediğerleri, § 76; Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., §§ 71,72; Ali Ergin Demirhan (1), § 31).

31. İnternet yayınının demokratik toplum düzeninitehlikeye atıp atmadığının belirlenmesi daha ileri bir incelemeyigerektiriyorsa ve müdahalenin haklılığı ilk bakışta anlaşılamıyorsa yayınlarınidare tarafından engellenmesi biçimindeki istisnai usul yerine yine 5651 sayılıKanun'un 8/A maddesinde öngörülmüş olan mahkeme yolunun işletilmesigerekir (Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, § 74;Ali ErginDemirhan (1), § 32).

 (3) 5651Sayılı Kanun'un 8/A Maddesi Kapsamında Erişimin Engellenmesine Karar VerilmesiBiçimindeki Müdahalelerde İdari ve Yargısal Makamlar Tarafından GözetilmesiGereken Hususlar

32. Anayasa Mahkemesi Birgün İletişim ve YayıncılıkTicaret A.Ş. kararında, ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratiktoplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için 5651 sayılı Kanun'un8/A maddesi kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararlarında idari veyargısal makamlar tarafından gözetilmesi gereken hususları açıkça ortayakoymuştur (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., §§ 73-75; AliErgin Demirhan (1), § 33).

33. Erişimin engellenmesi kararı onayına sunulan sulhceza hâkimliğinin ve itiraz merciinin söz konusu kararın verilmesini talep edenve/veya kararı veren idari makamlarla aynı sonuca ulaşması ve bunu aynıgerekçeyi kullanarak veya atıfla kararlarına yansıtması, kararıngerekçelendirilmiş olması bakımından yeterlidir. Bununla birlikte sulh cezahâkimliğinin erişimin engellenmesine ilişkin idari kararların gerekçelerinitekrar ettiği veya atıfla yetindiği hâllerde Anayasa Mahkemesi, dayanılan idarikararların gerekçelerini denetleyecektir. İfade özgürlüğüne gerekçesiz olarakveya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri karşılamayan bir gerekçeile yapılan müdahaleler Anayasa'nın 26. maddesini ihlal edecektir (Birgünİletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., § 73; Ali Ergin Demirhan (1), §34).

34. Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri veBirgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. kararlarında, mevcut başvuruyabenzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin ve kamu gücünü kullanan diğerorganların gerekçelerinin ilgili ve yeterli sayılabilmesi için kararlardabulunması gereken ve benzer başvuruların koşullarına göre değişebilecekunsurlar şu şekilde sıralanmıştır (Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri, §§80, 81; Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., § 74):

i. İnternet içeriğine erişimin engellenmesi kararıverilebilmesi için gecikmesinde sakınca bulunan bir durumun varlığı idari veyargısal makamlar tarafından ortaya konulmalıdır.

ii. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerin yaşam hakkı ilekişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, millî güvenlik ve kamu düzenininkorunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunmasısebeplerinden bir veya birkaçına bağlı olarak ortaya çıkabileceği dikkatealındığında yayının içeriği ile bu sebepler arasındaki ilişkinin tam olarakgösterilmesi gerekir.

iii. Böyle bir analizin yapılabilmesi için eğer sözkonusu yayının terör örgütleriyle veya terör faaliyetlerinin meşrugösterilmesiyle bir ilişkisi varsa ifade özgürlüğü ile demokratik toplumunterör örgütlerinin faaliyetlerine karşı kendini korumaya ilişkin meşru hakkıarasında denge kurulmalıdır.

iv. Zikredilen dengelemenin yapılabilmesi için;

- Bütünüyle ele alındığında müdahaleye konu yayının özelbir kişiyi, kamu görevlilerini, halkın belirli bir kesimini veya devleti hedefgösterip göstermediğinin, onlara karşı şiddete teşvik edip etmediğinin,

- Yayınla bireylerin fiziksel şiddet tehlikesine maruzbırakılıp bırakılmadığının, bireylere karşı nefretin alevlendirilipalevlendirilmediğinin,

- Yayında iletilen mesajda şiddete başvurmanın gerekli vehaklı bir önlem olduğunun ileri sürülüp sürülmediğinin,

- Yayınla şiddetin yüceltilip yüceltilmediğinin,kişilerin nefrete, intikam almaya, silahlı direnişe tahrik edilipedilmediğinin,

- Yayının suçlamalara yer vererek veya nefret uyandırarakülkenin bir kısmında veya tamamında daha fazla şiddete sebebiyet veripvermeyeceğinin,

- Yayının kişiveya kuruluşları paniğe yöneltecek yalan ve yanlış bilgileri, tehdit ve hakaretoluşturan ifadeleri içerip içermediğinin,

- Yayın tarihinde ülkenin bir kısmında veya tamamındaçatışmaların yoğunluk derecesi ile ülkedeki tansiyonun yükseklik derecesininyayına erişimin engellenmesi kararına etki edip etmediğinin,

- Karara konu sınırlayıcı tedbirin demokratik birtoplumda zorlayıcı bir toplumsal ihtiyacın karşılanması amacına yönelik olupolmadığının ve tedbirin başvurulabilecek en son çare niteliğinde bulunupbulunmadığının,

- Son olarak sınırlamanın güdülen kamu yararı amacınıgerçekleştirmek için ifade özgürlüğüne en az müdahale eden ölçülü bir sınırlamaniteliğinde olup olmadığının yayının içeriğiyle birlikte değerlendirilmesigerekir (Ali Ergin Demirhan (1), § 35).

35. Bir terör örgütünün şiddet eylemlerini öven,destekleyen ve haklılaştıran açıklamaların silahlı direnişe tahrik, şiddetiyüceltme veya kin ve düşmanlığın kışkırtılması olarak kabul edilmesi mümkündür.Bununla birlikte yalnızca bir terör örgütünün fikirlerini ve hedefleriniiçerdiği, resmî politikaları ağır bir şekilde eleştirdiği veya terör örgütününresmî politikalarla olan ihtilaflarını değerlendirdiği gerekçesiyle internetiçeriğine erişimin engellenmesi -yukarıda bir kısmı gösterilen sebeplerden birveya daha fazlası da bulunmadığı takdirde- müdahaleyi haklı göstermez (Birgünİletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., § 75; Ali Ergin Demirhan (1), §36).

 (4) İlkelerinOlaya Uygulanması

36. Anayasa Mahkemesi Ali Ergin Demirhan (1) kararında,başvuru konusu "sendika.org" internet sitesine erişiminengellenmesine yönelik olarak sitede yer alan içerikler ile sınırlama sebebiarasındaki ilişki ortaya konulamadığı gibi gecikmesinde sakınca bulunan birdurum olduğunun da gösterilemediğini belirtmiştir. Ayrıca söz konusu siteyeerişim genel ve tek bir gerekçe ile engellendiğinden sitede yer alan yayınlarınhangi kısımlarının hangi nedenlerle yaşam hakkı ile kişilerin can ve malgüvenliğinin ihlaline sebebiyet vereceğinin de kararda yer almadığını ifadeetmiştir (Ali Ergin Demirhan (1), § 38).

37. Öte yandan 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinin (3)numaralı fıkrasında; anılan madde kapsamında verilen erişimin engellenmesikararlarının ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URLvb.) verilebileceği öngörülmüş, internet sitesinin tümüne yönelik olarakerişimin engellenmesinin ise ancak teknik olarak bu şekilde içeriğe erişimengellemesinin yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluylaihlalin önlenemediği durumlarda yapılabileceği kabul edilmiştir (Ali ErginDemirhan (1), § 39).

38. Sonuç olarak idari ve/veya yargısal makamlarcabaşvuruya konu internet sitesine tümüyle erişimin engellenmesi şeklindekikısıtlamanın zorunlu bir sosyal ihtiyacı karşıladığı ve orantılı olduğu,dolayısıyla demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bulunduğunun ilgilive yeterli bir gerekçe ile gösterilemediğini değerlendiren Mahkeme, başvurukonusu engelleme kararı nedeniyle başvurucunun ifade ve basın özgürlüklerininihlal edildiğine karar vermiştir (Ali Ergin Demirhan (1), § 40).

39. Başvuru konusu olayın koşulları da anılan AliErgin Demirhan (1) kararı ile aynıdır. Somut olayda da idare ve yargımercileri, sitelerde yer alan içerikler ile sınırlama sebepleri arasındaki ilişkiyihiçbir şekilde ortaya koyamamış ve gecikmesinde sakınca bulunan bir durumolduğunu gösterememişlerdir. Ayrıca başvuru konusu sitelere erişimin nedentamamen engellendiğine dair 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinin (3) numaralıfıkrası kapsamında da hiçbir gerekçe ileri sürmemişlerdir. Bu durumda başvurukonusu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olduğundanbahsedilemez.

40. Anılan gerekçelerle başvuru konusu olayda da AliErgin Demirhan (1) kararında ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren birdurum bulunmadığına ve başvuru konusu müdahale nedeniyle başvurucunun ifade vebasın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verilmiştir.

41. Başvurucunun ifade ve basın özgürlüklerinin ihlaledildiğine karar verildiğinden diğer ihlal iddiası hakkında bir incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.

3. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden

42. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:

 “(1) Esas inceleme sonunda,başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlalkararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması içinyapılması gerekenlere hükmedilir…

 (2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlalkararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünsedosya üzerinden karar verir.”

43. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş veyeniden yargılanma talebinde bulunmuştur.

44. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan kararında ihlalsonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genelilkeler belirlenmiştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme diğer birkararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesininsonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamı anlamına geleceği gibiilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiştir(Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B.No: 2016/12506, 7/11/2019).

45. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlaledildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadankaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâlegetirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun içinise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması,ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadankaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararlarıngiderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınmasıgerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55, 57).

46. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veyamahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılıKanun’un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile İçtüzük’ün 79. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadankaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundakibenzer hukuki kurumlardan farklı olarak, ihlali ortadan kaldırmak amacıylayeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderimyolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararınabağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde, usul hukukundakiyargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yenidenyargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisibulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasalyükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararınedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarınıgidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58-59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66-67).

47. İncelenen başvuruda, başvuruya konu internetsitelerine tümüyle erişimin engellenmesi ve yargı mercilerince bu kararınonaylanması nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği sonucunaulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin idarenin işleminden kaynaklandığı ve derecemahkemelerinin de ihlali gideremediği anlaşılmıştır.

48. Bu durumda ifade ve basın özgürlüklerine ilişkinihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasındahukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruyaözgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralıfıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bukapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek AnayasaMahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararındabelirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeplekararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili yargı mercilerinegönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

49. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 2.060 TL harç ve3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 5.060 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. İfade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altınaalınan ifade ve basın özgürlüklerinin İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın birer örneğinin ifade ve basın özgürlüklerininihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmaküzere ilgili mahkemelere (Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği D. İş 2017/3785; Ankara1. Sulh Ceza Hâkimliği D. İş 2017/6008; Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliği D. İş2017/2516; Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği D. İş 2017/6570; Ankara 2. Sulh CezaHâkimliği D. İş 2017/4765; Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği D. İş 2017/4951;Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimliği D. İş 2017/2451; (kapatılan) Gölbaşı Sulh CezaHâkimliği D. İş 2016/1239 ) GÖNDERİLMESİNE,

D. 2.060 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 5.060 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucununHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 9/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy