Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ALİ KAYA VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 9/1/2014

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Mehmet ERTEN

Zehra Ayla PERKTAŞ

Burhan ÜSTÜN

Nuri NECİPOĞLU

Raportör

:

Muharrem İlhan KOÇ

Başvurucular

:

Ali KAYA

Özcan İLDENİZ

Veysel ATEŞ

Vekili

:

Av. Yurdakan YILDIZ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucular, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüsve kasten yaralama suçlarından Van 3. Ağır Ceza Mahkemesince verilen ve Yargıtayca onanan mahkumiyetkararı nedeniyle kişi özgürlüğü ve güvenliği ile adil yargılanma haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 18/3/2013 tarihindeAnayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığıtespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 12/7/2013tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucular hakkında 9/11/2005tarihinde Hakkari ili Şemdinli ilçesinde S.Y.’ye aitUmut Kitabevi’nin bombalanması olayıyla ilgili olarak, devletin birliğini vebütünlüğünü bozma, suç için anlaşma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üyeolma, kasten öldürme ve kasten yaralama suçlarını işledikleri iddiasıyla VanCumhuriyet Başsavcılığının 3/3/2006 tarih ve Soruşturma No: 2006/32, Esas No:2006/31 sayılı iddianamesiyle Van 3. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davasıaçılmıştır.

6. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/6/2006tarih ve E.2006/45, K.2006/74 sayılı kararıyla, suç işlemek amacıyla kurulanörgüte üye olma, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralamasuçlarından başvurucuların ayrı ayrı mahkûmiyetine karar verilmiştir.

7. Temyiz incelemesi sonunda, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 8/5/2007 tarih ve E.2007/2839, K.2007/3924 sayılı kararıyla,sanıkların işlediği iddia edilen suçların terörle mücadele kapsamında olduğu,Türk Silahlı Kuvvetlerinin terörle mücadele kapsamındaki bütün faaliyetlerininaskeri nitelikte olduğu belirtilerek davanın askeri mahkemenin görevine girdiğive eksik soruşturma yapıldığı gerekçeleriyle hükmün bozulmasına kararverilmiştir.

8. Bozma kararına uyan Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi 14/9/2007 tarih ve E.2007/189, K.2007/213 sayılı görevsizlikkararıyla dosyayı Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinegöndermiştir.

9. Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi,eylemlerin sabit görülmesi halinde Veysel Ateş’in kasten öldürme, kastenöldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarını, diğer sanıkların bu suçlaraazmettirme suçunu işlemiş olabileceklerini ve bu suçların askeri suç olmadığınıbeliterek 22/1/2010tarihinde görevsizlik kararı vermiştir.

10. Bu karar Askeri Yargıtay 3. Ceza Dairesince onanmış vedava dosyası görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmiştir.

11. Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümü 2/5/2011tarih ve E.2011/12, K.2011/12 sayılı kararıyla, Anayasa’nın 145. maddesindeyapılan değişiklikler ve yasal düzenlemeler gözetilerek isnat edilen suçlarlailgili olarak adli yargının görevli olduğuna, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi14/9/2007 tarih ve E.2007/189, K.2007/213 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılmasına karar vermiştir.

12. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi yargılama sonunda 10/1/2012 tarih ve E.2011/257, K.2012/2 sayılı kararıyla,devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma suçundan başvurucuların beraatına, suçişlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kasten öldürme, kasten öldürmeyeteşebbüs ve kasten yaralama suçlarından ayrı ayrı mahkûmiyetlerine kararvermiştir.

13. Temyiz incelemesi sonunda, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılıkararıyla, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve devletin birliğinive bütünlüğünü bozma suçlarından doğrudan zarar görmeyen katılanların temyiztaleplerinin reddine, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kastenyaralama suçlarından verilen hükmün onanmasına, suç işlemek amacıyla kurulanörgüte üye olma kapsamındaki hükmün bozulmasına karar vermiştir.

14. Başvurucular hakkında devletin birliğini ve bütünlüğünübozma suçundan verilen beraat kararı ile kasten öldürme, kasten öldürmeyeteşebbüs ve kasten yaralama suçlarından verilen mahkûmiyetler kesinleşmiştir.

15. Başvurucular hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüteüye olma suçu ile bozma sonrası yargılamanın Van 3. Ağır Ceza MahkemesininE.2013/9 sayılı dosyasına kayıtla devam ettiği anlaşılmaktadır.

16. Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı ilamı hükmen tutuklu olan Ali KAYA veÖzcan İLDENİZ’e 18/2/2013 tarihinde, Veysel ATEŞ’e 30/1/2013 tarihinde bulundukları ceza infazkurumlarında tebliğ edilmiştir.

17. Başvurucuların ortak müdafiiolan vekile, başvuru konusu kararın onanmasına dair Yargıtay 9. Ceza Dairesinin1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılıilamı 8/2/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

B. İlgili Hukuk

18. Anayasa’nın 145. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarışöyledir:

“Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplinmahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafındanişlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmetve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmaklagörevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişinekarşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.

Savaş hali haricinde, asker olmayan kişileraskerî mahkemelerde yargılanamaz.

…”

19. 4/12/2004 tarih ve 5271sayılı CezaMuhakemesi Kanunu’nun 3. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Barış zamanında, asker olmayan kişilerinAskeri Ceza Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan askerî mahkemelerin yargıyetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerle iştirâkhalinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerin soruşturmaları Cumhuriyetsavcıları, kovuşturmaları adlî yargı mahkemeleri tarafından yapılır.”

20. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk CezaKanunu’nun 82. maddesi şöyledir:

Kasten öldürme suçunun;

…

c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veyabombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,

…

İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmışmüebbet hapis cezası ile cezalandırılır.

21. 5237 sayılı Kanun’un 86. maddesi şöyledir:

“(1)Kasten başkasının vücuduna acı veren veyasağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldanüç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindekietkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmasıhâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlîpara cezasına hükmolunur.

(3) Kasten yaralama suçunun;

…

e) Silahla,

İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın,verilecek ceza yarı oranında artırılır.

22. 5237 sayılı Kanun’un 35. maddesi şöyledir:

(1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçuelverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerletamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.

(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelenzarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapiscezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapiscezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birindendörtte üçüne kadarı indirilir.

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

23. Mahkemenin 9/1/2014 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 18/3/2013 tarih ve 2013/1999 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

 i. Tanık ifadelerindeki çelişkilereilişkin savunmanın ve olayda kullanılan el bombaları ile istihbarat aracındaolay sonrasında ele geçen el bombalarının benzerlik gösterdiğine yöneliksavunmadaki maddi ve teknik delillerin dikkate alınmaması, bozma ilamına uygunolarak bombanın atılış saatinin çelişkisiz olarak tespitinin yapılmaması,olayın terör örgütü tarafından işlendiğine dair mahkeme kararıyla dinleneniletişim tespit tutanaklarında yer alan terörist beyanlarının hükme esasalınmaması,

 ii. UyuşmazlıkMahkemesinin görevli kıldığı adli yargı ve buna bağlı olarak HakkariAğır Ceza Mahkemesi yetkili olduğu halde, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesindeyargılama yapılması,

 iii. Delilleryargılama sürecinde değişmediği halde, yargı mercii değiştiğinde her durumdaVan 3. Ağır Ceza Mahkemesince tutuklanmaları nedeniyle,

Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkının,37. maddesinde tanımlanan kanuni hakim güvencesinin ve19. maddesinde tanımlanan kişi özgürlüğü ve güvenliğinin ihlal edildiğini ilerisürmüş, yeniden yargılanma talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

24. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un “Bireysel başvuru usulü”kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.…”

25. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün“Başvuru süresi ve mazeret”başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yoluöngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmasıgerekir.”

26. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin(1) numaralı fıkrası uyarınca, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeAnayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışıtemsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir.

27. Başvuru konusu Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 10/1/2012 tarih ve E.2011/257, K.2012/2 sayılı kararı,Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılıkararıyla kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralamasuçlarından verilen mahkûmiyet hükümlerinin onanmasına karar verilmekle busuçlar yönünden kesinleşmiştir.

28. Başvurucular hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüteüye olma suçundan verilen hükmün anılan ilamla bozulması sonrası Van 3. AğırCeza Mahkemesinin E.2013/9 sayılı dosyasında yeniden başlayan yargılamada,Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih veE.2012/7559, K.2012/10174 sayılı kararı başvurucuların ortak müdafii Avukat Yurdakan Yıldız’a8/2/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

29. 7201 sayılı Kanun'un 11. maddesinde yer alan kuraluyarınca vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır vetebliğ edilen evrakın içeriğine göre bir kanun yoluna başvurulması söz konusuise kanunda öngörülen süreler bu tarih itibarıyla işlemeye başlar (B. No:2012/1075, 12/2/2013, § 24).

30. Somut olayda, başvurucuların ortak müdafiiolan vekile, başvuru konusu kararın onanmasına dair Yargıtay 9. Ceza Dairesinin1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılıilamının 8/2/2013 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Ceza muhakemesindetüketilmesi gereken son başvuru yolu kural olarak temyizdir (B. No: 2013/1267, 13/6/2013, § 22). Bu belirlemeler karşısında 18/3/2013 tarihinde yapılan başvuruda süre aşımı bulunduğusonucuna varılmaktadır.

31. Açıklanan nedenlerle, mahkûmiyet kararlarına ilişkinbaşvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmayanbireysel başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “süre aşımı” nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun, “süreaşımı” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucular üzerindebırakılmasına, 9/1/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy