TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALİ ŞİMŞEK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/73572)
Karar Tarihi: 11/12/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Recep KÖMÜRCÜ
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M.Emin KUZ
Raportör
:
Hüseyin MECEK
Başvurucu
:
Ali ŞİMŞEK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, infaz kurumunda verilen disiplin cezası nedeniyleadil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 23/12/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. 1964 doğumlu olan başvurucu, devletin egemenliği altındabulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışma suçundanmüebbet ağır hapis cezası hükümlüsüdür.
A. Başvurucu HakkındakiDisiplin Soruşturması
9. Başvurucunun Bandırma 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumundan Tekirdağ’a nakli sırasında 14/6/2016 tarihinde başvurucuyla İnfazKurumu görevlileri arasında yaşanan olaylardan dolayı başvurucu hakkındaaramaya karşı çıkma fiilindendisiplin soruşturması yapılmıştır.
10. 14/6/2016 tarihinde yedi infaz koruma memurunun imzaladığıtutanak şöyledir:
“14/6/2016günü saat 12.55 sıralarında Bandırma 2 Nolu T TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumundan kurumumuza nakil gelen TERÖR (PKK) hükümlüsününüst araması yapılmak istenmiş olup, hükümlü Ali ŞİMŞEK üst aramasına karşıçıkmış, üst aramasının yapılmaması için görevli memurlara direnmiş, bueylemlerini yaparken de slogan atmaya devam etmiştir. Buna rağmen hükümlününüst araması yapılmış, kalacağı odaya gönderildiği sırada X-Ray cihazındangeçerken de slogan atmaya devam etmiştir.”
11. Başvurucu disiplin soruşturması kapsamında 17/6/2016tarihinde savunma yapmıştır. Başvurucu ifadesinde üst araması yaptırmakistemediğini, kendisini zorla soymalarına, şiddet derecesinde üst aramasınatepki olarak slogan attığını söylemiştir.
12. Tekirdağ 1 No.lu T Tipi Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu23/6/2016 tarihli ve 2016/107 sayılı kararıyla aramaya karşı çıkma fiilindendolayı 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun’un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendi uyarınca başvucu hakkında 1 ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksunbırakma cezası vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
“…
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT:Kurumumuzda 14/06/2016 günü saat 12:55 sıralarında Bandırma 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan Kurumumuza nakilolarak gelen Ali ŞİMŞEK' in üst araması yapılması istenildiğinde hükümlü AliŞİMŞEK' in üst aramasına karşı çıkarak görevli memurlara direndiği ve sloganatmaya başladığı, hükümlünün direnmesine rağmen üst aramasının yapıldığı vekalacağı odaya gönderilmek üzere X Ray cihazından geçerken tekrar slogan atmayadevam ettiği tanzim edilen tutanaktan tespit ve müşahede olunmuştur.
Adı geçene başlatılan disiplin soruşturmasıhakkında savunma istenilmesine dair yazının tebliğ edilmek istenildiği ancakadı geçenin imzadan imtina ettiği akabinde sözlü savunma verdiği görülmüştür.Adı geçen savunmasında kuruma alındığında üst aramasının yapılmasınınistendiğini, kendisinin de sözlü olarak üst araması yaptırmayacağınısöylediğini, bunun üzerine zorla üst aramasının yapılmasından dolayı sloganattığını beyan etmiş olup;
Her ne kadar soruşturma raporunda hükümlü AliŞİMŞEK' in üst aramasına karşı gelerek slogan attığından dolayı hükümlününslogan atmak suçunu işlediğinden bahisle cezalandırılması gerektiği kanaatihasıl olmuş ise de, disiplin kurulu kararında adıgeçenin "Aramaya karşı çıkmak." suçundan cezalandırılması gerektiğinekarar verilmiştir.
…”
13. Başvurucunun disiplin cezasına karşı Tekirdağ 2. İnfazHâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) yaptığı şikâyet, duruşmalı incelenmiştir.
14. İnfaz Hâkimliği 28/9/2016 tarihinde başvurucunun savunmasınıalmıştır. Başvurucunun savunması şöyledir:
“Olay tarihindeTekirdağ 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza infaz kurumuna nakledilmiştim, giriştecezaevi görevlileri tarafından üzerim arandı, sol tarafta bulunan boş bir odayaalındım, burası arama odası değildi, arama odası karşı taraftaydı, üzerinde dearama odası olduğu yazılmıştı, bu odaya beni alan görevli doktor geleceğinisöylemişti, 5-10 dakika bekledim, kimse gelmeyince oradaki cezaevi görevlisineaçlık grevine olduğumu ne zamana kadar bekleyeceğimi sordum, bunun üzerine benigörevli demirli tecrit bölümüne aldı, 10-15 dakika burada kaldıktan sonra aynıgörevli bu sefer beni yine aynı yerden yine daha önce aldığı boş odaya götürdü,odanın içerisinde revir paneli vardı, bu sırada müdahale ekibinden 5 kişiningeldiğini, ellerine eldiven giydiklerini gördüm, 5 kişi içeri girdi üzerimdekikıyafetleri çıkarmamı söylediler, ben de insan onuruna ve insan haklarınaaykırı olduğundan çıplak arama yapılmasını kabul etmeyeceğimi söyledim, benkendilerine fiziki olarak bir direnmede bulunmadım, 5 kişi benim kıyafetlerimiyırtarak çıkarttılar, bu görevlilerden 2 tanesi ben kendilerine direnmediğimhalde bana özellikle fiziksel şiddet uyguladılar ve hakaret ettiler, ben debunun üzerine insanlık onuru işkenceyi yenecek biçiminde slogan atmayaçalıştım, bu sırada 5 görevli beni yere yatırıp üzerim çıkmışlardı, bu yüzdensloganı dahi tam olarak atamadım, atletimi yırttıkları için odada kaldı,gömleğimde yırtıldı, aramadan sonra gömleğimi elime aldım, giriş kaydıyapılmadan hücreye konuldum, bana fiziksel şiddet uygulayan ve hakaret eden ikicezaevi görevlisi beni hücreye götürürken de hakaret ve taciz içerikli sözlersöylemeye devam ettiler, beni doktora çıkarmadılar, sağlık görevlisinegötürdüler, üzerimdeki yaraları ben bu sağlık görevlisine gösterdim o da budurumun kendisini ilgilendirmediğini söyledi, hücreye konulduktan sonra da bencezaevi görevlileri hakkında C. Başsavcılığına ve Adalet Bakanlığına dilekçeyazdım, ancak benim dilekçelerim işleme konmadı, açlık grevinde olduğum haldebu kayıtlara dahi geçmedi, açlık grevine bırakmam halinde başka bir cezaevinesevk talebimin kabul edileceği söylendi, ancak ben açlık grevine devam ettim,hakkımda uygulanan disiplin cezası usul ve yasaya aykırıdır, benim aramamınyapıldığı odada kamera yoktu, ancak x-ray cihazının olduğu yerde kamera vardır,ben kamera kayıtlarının istenmesini istiyorum,cezaevigörevlileri tarafından düzenlenen tutanağı kabul etmiyorum.”
15. İnfaz Hâkimliği, eylemin nitelendirilmesinde ve hükmolunandisiplin cezasının takdirinde bir hata olmadığı gerekçesiyle 20/10/2016tarihinde şikâyeti reddetmiştir.
16. Başvurucunun İnfaz Hâkimliği kararına yaptığı itiraz da23/11/2016 tarihinde Tekirdağ 2. Ağır Ceza Mahkemesince kararın usul ve yasayauygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.
17. Başvurucu 1/12/2016 tarihinde tebliğ edilen karara karşı23/12/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
B. Kolluk GörevlileriHakkında Yapılan Soruşturma
18. Başvurucunun kardeşi M.Ş. 7/7/2016 tarihinde başvurucuyla görüşmüştür.Başvurucu bugörüşmede; kardeşine beş infaz koruma memurunun saldırısına uğradığını,üstündeki giysilerin parçalanıp yırtıldığını, onuru zedelenecek şekilde kötümuameleye maruz kaldığını, sağlık çalışanlarının da bunlara göz yumduğunusöylemiştir. M.Ş. bunun üzerine 11/7/2016 tarihinde suç ihbarında bulunmuştur.
19. Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturmasonucunda, Kurum revirinde 28/6/2016 tarihinde yapılan muayenede başvurucudadarp ve cebir izi bulunmadığına işaret edilerek kamu davası açmaya yeterlidelil bulunmadığı gerekçesiyle 22/8/2016 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığınakarar verilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
20. İlgili hukuk için bkz. MetinYamalak (2), B. No: 2013/9450, 13/4/2016, §§ 17-21.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
21. Mahkemenin 11/12/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım TalebiYönünden
22. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkânınınbulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.
23. Anayasa MahkemesininMehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilenilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ve bireysel başvurutarihinde cezaevinde bulunan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adliyardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü
24. Başvurucu;
i. Ankara F Tipi Ceza İnfaz Kurumundan Bandırma T Tipi Cezaİnfaz Kurumuna gitmek için açlık grevine başladığını, bu süreçte Tekirdağ'anakledildiğini, girişte hiçbir resmî işlem yapılmadan, arama odası dışındakibaşka bir odaya alınarak beş kişilik bir müdahale ekibi tarafından darp vehakarete maruz kaldığını, kıyafetinin yırtılarak çıplak aramaya tabitutulduğunu,
ii. İlaçlarına el konulduğunu, açlık grevinde olmasına karşın28/6/2016 tarihine kadar kendisine şeker, tas, su vb. maddelerin verilmediğini,
iii. Savcılığa ve Bakanlığa yazdığı dilekçelerin işlemekonulmadığını,
iv. Hapishane sağlık görevlisinin adli tıbba sevk talebinireddederek suça ortak olduğunu,
v. Mağdur durumdayken haksız yere disiplin cezası aldığını,disiplin cezasına yaptığı itiraz sırasında adil yargılanma yapılmadığınıbelirterek kötü muamele yasağı, adil yargılanma ile kişi hürriyeti ve güvenliğihaklarının ihlal edildiğini
ileri sürmüştür.
25. Bakanlık görüşünde;
i. Başvurucunun nakledildiği İnfaz Kurumunda çıplak şekildearandığı iddiası konusunda Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığınca (Savcılık)soruşturma yapıldığı, 22/6/2016 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığı kararıverildiği, başvuru konusu disiplin cezasına ilişkin olarak kendisine savunma veitiraz imkânı tanındığı belirtilerek iddiaların açıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
ii. Çıplak arama, darp, hakaret, doktora sevk edilmeme, açlıkgrevinde olması nedeniyle gerekli besinlerin temin edilmemesi ve dilekçelerinişleme konulmaması iddialarına ilişkin olarak da başvurucunun savunulabilir biriddiası bulunmadığından kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasının açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmesi gerektiğibelirtilmiştir.
2. Değerlendirme
26. Başvurucunun çıplak arama, darp, hakaret, doktora sevkedilmeme, açlık grevinde olması nedeniyle gerekli besinlerin temin edilmemesive dilekçelerin işleme konulmamasından dolayı kötü muamele yasağının ihlaledildiği iddiasına ilişkin olarak Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığıncasoruşturma yürütüldüğü anlaşılmıştır. Bireysel başvuruya konu kararın sadecearamaya karşı çıkmaktan dolayı tayin olunan disiplin cezasını ilgilendirdiği,Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığı kararının başvuru konusu yapılmadığıanlaşıldığından kötü muamele yasağı yönünden bir inceleme yapılmasına gerekgörülmemiştir.
27. Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumlarında verilen disiplincezalarına yapılan itirazla ilgili başvuruları medeni hak ve yükümlülüklerkapsamında görerek adil yargılanma hakkı kapsamında ele almıştır (örnek olarakbkz. Giyasettin Aydın, B. No: 2013/1852, 25/3/2015; Metin Yamalak (2); Cihan Yeşil, B. No: 2013/8635, 6/5/2015).Mevcut başvuruda sözü geçen kararlardan ayrılmayı gerektiren bir yönbulunmamaktadır.
28. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındakihak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar AnayasaMahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (AhmetSağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
29. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, mahkemelercedelillerin değerlendirilmesine ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkinolup 5275 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendiuyarınca başvurucu hakkında verilen 1 ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksunbırakma cezasına karşı İnfaz Hâkimliğine yapılan şikâyetin reddine dair kararile bu karara karşı yapılan itirazın Tekirdağ 2. Ağır Ceza Mahkemesincereddedilmesinde bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikoluşturan bir husus tespit edilememiştir.
30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemektenTAMAMEN MUAF TUTULMASINA 11/12/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.