TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALAATTİN ÖZEN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19767)
Karar Tarihi: 7/6/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Yakup MACİT
Başvurucu
:
Alaattin ÖZEN
Vekili
:
Av. Zeynel GÜVENÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyleadil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlali dışındakiiddialar yönünden kısmi kabul edilemezlik kararı verilerek başvurunun bukısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Sıhhi tesisat işiyle uğraşan başvurucu ile G..İnşaat Taahhüt Madencilik Harfiyat Nakliye ve TurizmTic. Ltd. Şti. (Şirket) arasında yapılan sözleşmede, Eskişehir Harekat Alarm İskan Tesislerine ait 110 adet dairenin kompleonarım işinin sıhhi tesisat ile ilgili kısmını başvurucu üstlenmiştir.
9. Sözleşme gereği Şirket, başvurucuya yaptığı iş karşılığındaŞekerbank Kütahya şubesine ait 5 adet toplam 208.725 TL bedelli çek vermiştir.
10. Şirket, Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (Mahkeme)24/12/2008 tarihinde açtığı davada, başvurucunun sözleşme gereği edimini yerinegetirmediğini belirterek 31/12/2008 ve 15/1/2009 keşide tarihli, 41.745 TLbedelli 2 adet çekten dolayı toplam 63.666,80 TL'lik bedelden borçluolmadığının tespitini talep etmiştir.
11. Mahkeme 1/6/2010 tarihli kararında davayı kısmen kabuletmiştir.
12. Temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 5/10/2011 tarihlikararında talep aşılarak hüküm tesis edildiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.
13. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 31/10/2012 tarihlikararıyla reddedilmiştir.
14. Bozma kararına uyan Mahkemece verilen 20/2/2013 tarihlikararda 59.111,24 TL miktar üzerinden dava kabul edilmiştir.
15. Temyiz üzerine karar Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 3/2/2014tarihli kararıyla onanmıştır.
16. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 1/10/2014 tarihlikararıyla reddedilmiştir.
17. Ret kararı 20/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmişve 18/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
19. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri,B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda Kütahya 1. Asliye HukukMahkemesinde 24/12/2008 tarihinde açılan menfi tespit davasında yargılamanınYargıtay 15. Hukuk Dairesince 1/10/2014 tarihinde verilen karar düzeltmetalebinin reddine ilişkin kararla sona erdiği anlaşılmıştır. Buna göreyargılamanın bu kadar süre uzamasını gerektirecek karmaşık bir niteliğinbulunmadığı, başvurucunun yargılamanın uzamasında önemli bir etkisinin detespit edilmediği davada yaklaşık 5 yıl 9 aylık yargılama süresinin makulolmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
26. Başvurucu 77.374,94 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminatakarar verilmesi talebinde bulunmuştur.
27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç, 1.800vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç, 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2012/621, K.2013/56) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.