TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALAEDDİN ÇOKAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/5604)
Karar Tarihi: 9/3/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
Gökçe GÜLTEKİN
Başvurucular
:
1. Alaeddin ÇOKAN
2. Faraç BABAYİĞİT
3. Selahattin TAŞ
4. Mehmet GÜNAY
5. Remazan DENKTAŞ
6. Hüseyin ÖZDEMİR
7. Mehmet CAN BİLEN
8. Tevfik CANKURT
9. Mahmut CANKİ
10. Ali ÇAKAN
11. İzzettin İLHAN
12. Şeyhmus AZRAK
13. Haşim GÜLSEVER
14. Zeynettin TAŞ
15. Mihdi SABUKTEKİN
16. Bayram SİNCİ
17. İbrahim ÖZGÜN
18. Ferhan AKMAN
19. İsmet ALGAN
20. Mehmet Şerif DEMİRTAŞ
21. Ahmet TEMEL
22. Şeyhmus EROL
23. Namık ÖZGÜN
24. Mecit ÖĞREDİK
25. Şükrü ALGAN
26. İbrahim ALTAŞ
27. Halil KARAOĞLU
28. İsmet KAYA
29. Ahmet AKGÜL
30. Yaşar ORAL
31. Mehmet Faruk TERİM
32. Bedirhan TEMEL
33. Kemal ÖZGÜN
34. Ramazan ADIBELLİ
35. Mehmet AKGÜL
36. Yılmaz ORAL
37. Hasan GÜLDALI
38. Abdulhalim KILINÇ
39. İsmail ŞARA
40. Mehmet Ali DEMİRTAŞ
41. Yılmaz ÖKMEN
42. Mehmet Sait ALGAN
43. Bedirhan ALGAN
44. Bedi SUN
45. Mehmet BALİNAN
46. Şeyhmus BİNAY
47. Vedat TURAY
Vekilleri
:
Av. Baki DEMİRHAN
Av. Yılmaz SUNAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, mahkeme kararına dayanan işçilik alacaklarınınilgili belediyeden tahsil edilememesi nedeniyle adil yargılanma ve mülkiyethaklarının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 18/7/2013 tarihinde Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesivasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyonasunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 1/12/2013 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından 3/7/2014 tarihinde, başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
6. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş8/9/2015 tarihinde başvurucuların vekiline tebliğ edilmiş; başvurucularınvekili, Bakanlık cevabına karşı beyanlarını yasal süresi içinde ibrazetmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
7. Başvurucular, işçi olarak çalıştıkları Mardin Belediyesitarafından (Belediye) toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarınıneksik ödendiği iddialarıyla Mardin 1. ve 2. Asliye Hukuk Mahkemelerinde (işmahkemesi sıfatıyla) tazminat davaları açmışlardır.
8. Mahkemelerce 25/12/2012 ile 20/3/2014 tarihleri arasındaverilen kararlarla davaların kabulüne ve başvuruculara tazminat ödenmesinekarar verilmiştir.
9. Mardin Belediyesi, 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunile büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.
10. Başvurucular, Mahkemelerce hükmedilen tazminatların tahsiliamacıyla Mardin Belediyesi aleyhine Diyarbakır 3.ve 5. İcra Müdürlüklerindeilamlı icra takipleri başlatmışlar ancak kamu mallarının haczinin mümkünolmaması nedeniyle İcra Müdürlüğünce haciz işlemi gerçekleştirilememiştir.
11. Başvurucular 18/7/2013 tarihinde bireysel başvurudabulunmuşlardır.
12. Belediye tarafından sunulan 25/2/2015 tarihli yazıylaAlaeddin Çokan dışındaki başvurucuların işçilikalacaklarının ödenmesi amacıyla Belediye ile başvurucular arasında uzlaşmayavarıldığı, asıl alacaklara ilişkin %70'lik oranın 3/11/2014 ile 15/11/2014tarihleri arasında peşin olarak ödeneceği, asıl alacaklardan kalan %30'lukkısım ile asıl alacaklara işleyen faizlerin%25'inin ilk taksidinin15/12/2014 tarihinden itibaren her ayın on beşi ve yirmi beşi arasında on ikieşit taksit hâlinde ödeneceği hususunda anlaşmanın sağlandığı, hükmedilenvekâlet ücretleri ile ilgili ise uzlaşmaya varılamadığı bildirilmiştir. Bununlabirlikte Belediyenin 29/2/2015 tarihinde sunduğu yazıda ise icra takiplerininMardin Belediye Başkanlığı aleyhine yürütüldüğü, Mardin BüyükşehirBelediyesinden herhangi bir talepte bulunulmadığı ifade edilmiştir.
13. Alaeddin Çokan haricindeki başvurucular;Belediye ileuzlaştıklarını, uzlaşmaya uygun olarak ödemelerinin yapıldığını ve davadançekildiklerini Anayasa Mahkemesine sunulan 3/7/2015 tarihli yazıyla beyanetmişlerdir. Başvurucu Aleaddin Çokanise Anayasa Mahkemesine sunulan 21/1/2016 tarihli yazısında Belediye ileuzlaştığını belirterek başvurudan feragat ettiğini bildirmiştir.
B. İlgili Hukuk
14.9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun “Haczi caiz olmıyan mallarve haklar” kenar başlıklı 82. maddesinin birinci fıkrasının (1)numaralı bendi şöyledir:
“Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:
Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilenmallar,”
15. 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" kenarbaşlıklı 15. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Belediyenin projekarşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamuhizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilenvergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez."
16. 6360 sayılı Kanun’un"Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi"kenar başlıklı 1. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Aydın,Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu,Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırlarıolmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin ilbelediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür."
17. 6360 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi şöyledir:
"GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Kanundaki devir,tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir valiyardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluştemsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye vepaylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valiningörevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir. "
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 9/3/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
19. Başvurucular; toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilikalacaklarının eksik ödendiği iddiasıyla Mardin 1. ve 2. Asliye HukukMahkemelerinde (iş mahkemesi sıfatıyla) Belediye aleyhine açtıkları tazminatdavalarının kabul edildiğini, alacaklarının tahsili amacıyla başlattıklarıilamlı icra takiplerinin kamu mallarının haczedilememesi nedeniyle sonuçsuzkaldığını belirterek yargı kararının yerine getirilmemesi ve kamu mallarınınhaczinin mümkün olmaması nedenleriyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşler; ihlalin tespiti, alacaklarının ödenmesi vemanevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
B. Değerlendirme
20. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
"Herkes, Anayasada güvence altına alınmıştemel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla AnayasaMahkemesine başvurabilir."
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:
"Herkes, Anayasada güvence altına alınmıştemel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ekTürkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücütarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."
22. 6216 sayılı Kanun'un“Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar” kenarbaşlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığıileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkıdoğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir."
23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) “Düşme kararı” başlıklı80. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Bölümler ya da komisyonlarcayargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:
(a)Başvurucunun davadan açıkça feragat etmesi.
...
(c) İhlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmışolması.
...."
24. Anılan düzenlemeler uyarınca Anayasa Mahkemesi; başvurucunundavadan açıkça feragat etmesi, davasını takipsiz bıraktığının anlaşılması,ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olması ya da Anayasa Mahkemesincesaptanan benzer nitelikteki başka bir gerekçeden dolayı başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvuru hakkında düşme kararı verebilir.
25. Başvurucular; işçilik alacaklarının eksik ödendiğiiddiasıyla Belediye aleyhine açtıkları tazminat davalarının kabul edildiğini,alacaklarının tahsili amacıyla başlattıkları ilamlı icra takiplerinin kamumallarının haczedilememesi nedeniyle sonuçsuz kaldığını belirterek yargıkararının yerine getirilmemesi ve kamu mallarının haczinin mümkün olmamasınedenleriyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir. Başvurucular, Anayasa Mahkemesine sunulan 3/7/2015 tarihli ve21/1/2016 tarihli yazıda Belediye ile uzlaştıklarını, uzlaşmaya uygun olaraködemelerin yapıldığını ve davadan çekildiklerini beyan etmişlerdir.
26. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası veAnayasa İçtüzük'ün 80. maddesine göre başvurucunun,başvurunun her aşamasında başvurudan feragat etmesi mümkündür. Feragat, kelimeolarak "vazgeçme" anlamına gelmekte olup 6216 sayılı Kanun'un 49.maddesinin (7) numaralı fıkrasına uyarınca feragat hâlinde uygulanması gereken12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde "Feragat, davacının, talep sonucundan kısmenveya tamamen vazgeçmesidir." şeklinde tanımlanmıştır. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendigereğince başvurucunun talep sonucundan vazgeçmesi hâlinde Anayasa Mahkemesitarafından başvurunun İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)numaralı fıkrasındaki istisnalar arasında bulunup bulunmadığıdeğerlendirilecektir (Genomed Sağlık Hizmetleri A.Ş. B. No: 2013/1210, 26/6/2014, § 17).
27. Başvuru konusu olayda Alaeddin Çokandışındaki başvurucuların 3/7/2015 tarihli yazıdaki Belediye ile uzlaştıkları,uzlaşmaya uygun olarak ödemelerin yapıldığı ve davadan çekildikleri şeklindekibeyanlarının ve başvurucu Aleaddin Çokan'ın 21/1/2016 tarihli yazıda bireysel başvurudanferagat ettiği yönündeki beyanının 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (5)numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında bir feragat olduğu ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamındadeğerlendirilebilecek bir durumun söz konusu olmadığı anlaşıldığından başvuruhakkında düşme karar verilmesi gerekir.
28. Açıklanan nedenlerle başvurucuların, başvurudan feragatettikleri anlaşıldığından başvurunun kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin feragat nedeniyledüşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun, bireysel başvurudan feragat nedeniyle DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA
9/3/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.