TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ALAETTİN ŞENER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/35385)
Karar Tarihi: 30/9/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör
:
Eren Can BENAKAY
Başvurucular
:
1. Alaettin ŞENER
2. Bahri Zeynel AYDEMİR
3. Bendihan AYDEMİR
4. Harun Sinan KAR
5. Hatice ERGEN
6. Hayrettin ŞENER
7. Hüsnü Murat KAR
8. İhsan İsmail ÇAĞIRAN
9. Mehmet BACAZ
10. Meral HARATA
11. Muhittin ŞENER
12. Muzaffer Barış YAVUZ
13. Neriman TUNÇ
14. Nurten GÜLHAN
15. Rıza ŞENER
16. Selahattin AKBULUT
17. Sezgin GEÇKİN
18. Sinem SÜNGER
19. Tenzile ZENGİN
20. Ünzile ÇAPAN
21. Yüksel KAR
Başvurucular Vekili
:
Av. Sefer GÖK
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, tazminat davasının makul süredesonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 28/11/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71.maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alanailişkin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesinekarar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
8. i. Başvurucu Meral Harata ile Muzaffer Yavuz'un murisikat maliki Meliha Yavuz'dur.
ii. Başvurucu Bahri Zeynel Aydemir, Bendihan Aydemir,Hatice Ergen, Sezgin Geçkin ve Sinem Sünger'in murisi kat maliki HüsnüAydemir'dir.
iii. Başvurucu Alaettin Şener, Hayrettin Şener, MuhittinŞener, Neriman Tunç,Rıza Şener, Tenzile Sezgin ve Ünzile Çapan'ın murisi katmaliki Ayşe Şener'dir.
iv. Başvurucu Harun Sinan Kar, Hüsnü Murat Kar ve YükselKar'ın murisi kat maliki Ali Kenan Kar'dır.
v. Geri kalan başvurucular ise kendileri kat malikidir.
9. i. Meliha Yavuz, Ayşe Şener ile Hüsnü Aydemir'inmirasçıları olan başvurucular mirasçı sıfatıyla, muris Ali Kenan Kar vebaşvurucu Mehmet Bacaz, Selahattin Akbulut ise kat maliki sıfatıyla 30/6/2003tarihinde tazminat davası açmışlardır.
ii. Başvurucu İhsan İsmail Çağıran ile Nurten Gülhan katmaliki sıfatıyla 11/10/2005 tarihinde tazminat davası açmıştır.
10. Söz konusu davaların birleştirilmesi sonrasındayargısal süreç, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 16/10/2018 tarihli kararı ile sonbulmuştur.
11. Başvurucular 28/11/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
13. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle anayasalhaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).Başvurucuların iddialarının bir bütün olarak Anayasa'nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiğideğerlendirilmiştir.
1. KabulEdilebilirlik Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. EsasYönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri,§§ 41, 45).
18. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında;
i. 30/6/2003 tarihinde açılan dava bakımından 15 yıl 3 ay16 günlük yargılamaya ilişkin sürenin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
ii. 11/10/2005 tarihinde açılan dava bakımından 13 yıl 5günlük yargılamaya ilişkin sürenin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
3. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda,başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlalkararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması içinyapılması gerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yenidenyargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararındaaçıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosyaüzerinden karar verir.”
21. Başvurucular, ihlalin tespitiyle tazminata kararverilmesi talebinde bulunmuştur.
22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevizararları karşılığında başvuruya konu her bir davanın özel koşulları dikkatealınarak hesaplanan;
i. 30/6/2003 tarihinde açılan davaya ilişkin olarak30.000 TL tazminatın; başvurucu Mehmet Bacaz, Selahattin Akbulut'a ayrı ayrı;Meliha Yavuz, Ayşe Şener, Hüsnü Aydemir ve Ali Kenan Kar'ın mirasçıları olanbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
ii. 11/10/2005 tarihinde açılan davaya ilişkin olarak24.000 TL tazminatın başvurucu İhsan İsmail Çağıran ile Nurten Gülhan'a ayrıayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makulsürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucu Mehmet Bacaz, Selahattin Akbulut'a 30.000 TLtazminatın AYRI AYRI; başvurucu İhsan İsmail Çağıran ile Nurten Gülhan'a 24.000TL tazminatın AYRI AYRI; Ayşe Şener, Meliha Yavuz, Hüsnü Aydemir ve Ali KenanKar'ın mirasçıları olan başvuruculara 30.000 TL tazminatın MÜŞTEREKENÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 3.294,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucularınHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Samsun 3. AsliyeHukuk Mahkemesine (2013/49, 2015/331) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 30/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.