TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ANKARA BAROSU BAŞKANLIĞI BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/17944)
Karar Tarihi: 9/5/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
Ankara Barosu Başkanlığı
Vekili
:
Av. Fatma Zeynep BİRKAN ŞAKIR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetede yayımlananhabere karşı cevap ve düzeltme (tekzip) metninin yayımlanması talebininmahkemece usulden reddedilmesi nedeniyle hak arama hürriyetinin ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/11/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
7. Ulusal ölçekte yayın yapan Yeni Şafak gazetesinin (gazete)7/9/2015 tarihli nüshasında başvurucu hakkında “BarodanPKK için Başvuru” başlıklı bir haber yayımlanmıştır.
8. Başvurucu, Ankara 36. Noterliğinin 8/9/2015 tarihliihtarnamesi ile gazeteye cevap ve düzeltme metni göndermiştir.
9. Başvurucu; noter aracılığıyla gönderilen tekzip metniningazetede yayımlanmadığını, bahsi geçen haber nedeniyle şeref ve itibarınınzedelendiğini ileri sürerek 1/10/2015 tarihinde Ankara 6. Sulh CezaHâkimliğinden tekzip talebinde bulunmuştur.
10. Hâkimlik 2/10/2015 tarihinde talep dilekçesinin ekineeklenmesi gereken evrakın eklenmediğini gerekçe göstererek talebi usuldenreddetmiştir.
11. Başvurucunun itirazı, Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimliğinin23/10/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
12. Ret kararı, başvurucuya 6/11/2015 tarihinde tebliğedilmiştir. Başvurucu 23/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 9/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
14. Başvurucu, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetedeyayımlanan habere karşı tekzip metninin yayımlanması talebinin noteraracılığıyla gönderilen tekzip metninin gazetede yayımlanıp yayımlanmadığınınispatı için üç günlük gazete nüshalarının dilekçe ekine eklenmediğigerekçesiyle mahkemece usulden reddedildiğini belirterek hak arama hürriyetininihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
15. Anayasa’nın 148. Maddesinin üçüncü, 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un45. Maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca; Anayasa’da güvence altınaalınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve bunaek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücütarafından ihlal edildiğini iddia eden herkese Anayasa Mahkemesine bireyselbaşvuru yapma hakkı tanınmıştır.
16. 6216 sayılı Kanun’un 46. Maddesinin (1) numaralı fıkrasında;bireysel başvurunun ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya daihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafındanyapılabileceği kurala bağlanmış, buna karşılık aynı maddenin (2) numaralıfıkrasının birinci cümlesinde kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuruyapamayacakları belirtilmiştir (Ballıdere BelediyeBaşkanlığı, B. No: 2012/1327, 12/2/2013, §§ 16-19; Büğdüz Köyü Muhtarlığı, B. No: 2012/22,25/12/2012, §§ 26-29; Doğubayazıt Ticaret veSanayi Odası, B. No: 2012/743, 5/3/2013, §§ 15-17; İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, B.No: 2012/1430, 21/11/2013, §§ 20-28 ).
17. Anılan fıkrada belirtilen “kamutüzel kişisi” kavramının içine, merkezî idare birimleri ve yerindenyönetim kuruluşlarının yanında kanunla kurulan meslek kuruluşları dagirmektedir.
18. Anayasa’nın 135. Maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmışöyledir:
“Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıve üst kuruluşları … kamu tüzelkişilikleridir.”
19. 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 76. Maddesininbirinci fıkrası şöyledir:
“Barolar … kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır.”
20. Anayasa’nın 135. Maddesinin birinci fıkrası ve 1136 sayılıKanun’un 76. Maddesinin birinci fıkrasına göre karar organları seçimle işbaşınagelen ve kamu tüzel kişiliğini haiz meslek kuruluşu olan başvurucuya, kamutüzel kişilerinin bireysel başvuru yapamayacaklarını hükme bağlayan 6216 sayılıKanun’un 46. Maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuru yapmahakkı tanınmamıştır.
21. Açıklanan gerekçelerle kamu tüzel kişiliğine sahip olanbaşvurucu Ankara Barosunun bireysel başvuru ehliyeti bulunmadığıanlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin kişi bakımından yetkisizliknedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Celal MümtazAKINCI bu görüşe katılmamıştır.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun kişi bakımındanyetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Celal Mümtaz AKINCI’nınkarşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA9/5/2018 tarihinde karar verildi.
KARŞIOY YAZISI
1. İkinci Bölüm çoğunluğunca, Ankara Barosu Başkanlığının hakarama hürriyetinin ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvurunun, kişibakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir.
2. Bu karar, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınbirinci cümlesinin, kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapamayacaklarıyolundaki hükmüne ve bu konuda Anayasa Mahkemesince daha önce kabul edilmişiçtihatlara uygun olmakla birlikte, hak arama hürriyeti kapsamında bulunanbireysel başvuru yolunun, kamu tüzel kişileri yönünden temel haklar yararınaiçtihat yoluyla geliştirilmesi suretiyle bazı tüzel kişi başvurularının kabuledilmesine de bir engel olmadığı düşüncesindeyiz.
3. 6216 sayılı Kanun’un kabulünden sonra Kanun’un çeşitlimaddelerine yönelik iptal istemleri meyanında 46. maddesinin (2) numaralıfıkrasının birinci cümlesine yönelik iptal istemi oybirliğiyle reddedilmişti.Ancak, aradan geçen altı yıla yaklaşan uygulamanın gösterdiği gibi, kamu tüzelkişilikleri de bazı durumlarda, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri gibi, temelhak ihlaline uğrayabilmektedirler. Bugüne kadar bu tür başvurular, kişibakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur.
4. Yerleşik uygulama böyle olmakla birlikte, bir köy tüzelkişiliğinin mera konusunda, bir üniversitenin bir taşınmaza ilişkin biryargısal uyuşmazlıkta veya bir belediyenin özel mülkiyetiyle ilgili bir davadaolduğu gibi, tamamen özel bir kişiden farksız hareket ettiği durumlarda, kamutüzel kişilerinin bireysel başvuru yasağının haklı bir nedeni bulunmamaktadır.
5. Barolar, Anayasanın 135. maddesinde tanımlanan, kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşlarıdır. Kamu tüzel kişiliğine sahip olmaklabirlikte genel idarenin bir parçası değildirler. Kendi meslek mensuplarınailişkin görev ve yetkileri çerçevesinde faaliyette bulunmaları ve organlarınınkendi üyeleri tarafından seçimle belirlenmesi, bu tüzel kişiliklerin aynızamanda birer dernek, vakıf veya sendika gibi, Anayasa'nın ve Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi’nin örgütlenme özgürlüğüne ilişkin güvencelerindenyararlanmalarını da gerektirmektedir. Bu yönüyle Barolar, diğer kamu tüzelkişilerinden farklıdırlar.
6. Ankara Barosu Başkanlığının başvurusunun da bu kapsamdadeğerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle başvurunun kişi bakımından yetkisizliknedeniyle reddine ilişkin çoğunluk görüşüne katılmamaktayız.
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Celal Mümtaz AKINCI