Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ANIL SAVAŞ Başvurusuna İlişkin Karar - 13/9/2018

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Raportör

:

Volkan ÇAKMAK

Başvurucu

:

Anıl SAVAŞ

Vekili

:

Av. Haydar ULUSOY

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; askerî okuldan ilişiğin kesilmesi işlemine karşıaçılan davada ret hükmüne ulaşılırken bariz takdir hatası yapılması, esasaetkili iddiaların karşılanmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesindensonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

6. Başvurucu 2011-2012 eğitim öğretim yılı itibarıyla DenizAstsubay Meslek Yüksek Okulu bünyesinde askerî öğrenci olarak eğitimebaşlamıştır.

7. İkinci sınıfın sonunda sahip olduğu disiplin puanlarınıntümünü yitirdiğinden bahisle başvurucunun Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okuluile ilişiği 27/6/2013 tarihli işlemle kesilmiştir.

8. Başvurucu, ilişik kesme işlemine karşı Askeri Yüksek İdareMahkemesi (AYİM) nezdinde iptal davası açmıştır.

9. AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 4/6/2014 tarihli kararıyladavayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle 31/1/2013 tarihli ve 6413sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu uyarınca oda hapsi disiplincezasının mevzuattan çıkarıldığı hatırlatılmıştır. Disiplin hükümleri yönünden6413 sayılı Kanun'un öngördüğü yönetmelik ihdas edilene kadar 27/7/1967 tarihlive 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunuhükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ve ceza puanları hariç olmak üzereoda hapsi disiplin cezalarının izinsizlik cezası olarak uygulanacağıhususlarının 6413 sayılı Kanun'un geçici 1. ve geçici 3. maddelerinde hükümaltına alınmış olduğu ifade edilmiştir. Bu geçici maddeler ile yasa koyucunun6413 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce askerî öğrenciler hakkında tesisedilen disiplin puanı düşürme işlemlerinin aynen muhafaza edilmesine yönelikirade gösterdiği yönünde belirleme yapılmıştır. Bu belirleme yapıldıktan sonrabaşvurucunun disiplin puanının tükenmesine neden olan ve oda hapsi cezalarınında içinde olduğu disiplin cezaları yıllar itibarıyla tek tek sayılmak suretiylehatırlatılmıştır. Başvurucuya 2012/2013 eğitim öğretim yılında verilencezalardan 8/3/2013 tarihinden itibaren tesis edilenlerin 6413 sayılı Kanungereği oda hapsi değil izinsizlik cezası şeklinde uygulandığı vurgulanmıştır.Başvurucunun toplam olarak 1 kez Alay, 2 kez Yüksek Disiplin Kuruluna sevkedilmek suretiyle disiplin konusunda ikaz edildiği, ayrıca velisinin dedisiplin zafiyeti nedeniyle uyarıldığı ancak buna karşın disiplin açısındanbaşvurucunun istenilen seviyeye ulaşamadığı hususlarına dikkat çekilmiştir.Çıkarılma işleminin sebebi olan disiplin cezalarının tümünün yetki ve şekilunsuru yönünden hukuka uygun olduğu belirlenmiştir. Disiplin notunun kırılmasıve notların toplanmasında maddi hata yapılmadığı, her türlü eylemincezalandırılması cihetine gidilmediği, bazı durumlarda ikaz ile yetinildiğitespit edilmiştir. Sonuç itibarıyla çıkarılma işleminin tüm unsurlarıylamevzuata ve hukuka uygun olduğu kanaatine varılarak ret gerekçesioluşturulmuştur.

10. Ret kararı iki üyenin ayrışık oyuna karşılık oyçokluğu ilealınmıştır. Ayrışık oy gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"... Türkiye Büyük Millet Meclisitarafından 6413 sayılı Kanun yapılmış, bu Kanun ile oda hapsi cezasıkaldırılmış, verilen cezalar kınama ve izinsizlik cezaları olarak öngörülmüş,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli askeri öğrencilere de verilecek cezalararasında oda hapsi cezasına yer verilmemiş, oda hapsine ilişkin hükümler yürürlüktenkaldırılmış, ancak yapılan bu değişikliğin yürürlüğe girmesi yürütme organınıniradesine bırakılmıştır. idare de, yasal değişikliğinyürürlüğe girebilmesi için şart koşulan yönetmeliği çıkarmakta gecikmiş, sonuçolarak; yasadan aldığı bu yetkiyi geç kullanmak suretiyle oda hapsi cezasınınpuan olarak yürürlükte kalmasını sağlamıştır.

6413 sayılı Kanunun Geçici 3'üncü maddesinin2'nci fıkrasının; "23'üncü maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenen yönetmelikyayımlanıncaya kadar , askeri öğrenciler hakkında ceza puanları hariç olmaküzere." şeklindeki düzenlemesinin; yasanın yürürlüğe girmesini yönetmelikçıkarma şartına bağlamak suretiyle yasama yetkisini yürütme organınadevretmesi, uygulamada idarenin geç yönetmelik çıkarmış olması nedeniyle yasanınyürürlüğünü ötelemiş/engellemiş olması, düzenlemenin bu haliyle yasamayetkisinin devri sonucunu doğurması nedeniyle "Kuvvetler Ayrılığı"ilkesine ve dolayısıyla Anayasa'nın 7'nci maddesine aykırı olduğu, keza yasamaorganının iradesini ortaya koyarak çıkardığı 6413 sayılı Kanunun bir bölümününyürürlük tarihinin (aynı Kanunda yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğibelirtilmesine rağmen) belirsiz kaldığı, bu haliyle personelin hangi işlem veeylemleri nedeniyle haklarında hangi hukuk kurallarına göre işlem tesisedileceğini öngörmeleri ve hareketlerini buna göre düzenlemelerinin mümkünolamayacağı, dolayısıyla bahse konu hükmün "Hukuki Belirlilik" ve"Hukuk Devleti" ilkelerini kapsayan Anayasanın 2'nci maddesine deaykırı olduğu, görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle; 6413 sayılı Türk SilahlıKuvvetleri Disiplin Kanununun Geçici 3'üncü maddesinin 2'nci fıkrasının;"23'üncü maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenen yönetmelik yayımlanıncayakadar, askeri öğrenciler hakkında ceza puanları hariç olmak üzere."şeklindeki düzenlemesini Anayasanın 2 ve 7'nci maddelerine aykırıgördüğümüzden, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geribırakılmasına karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar veren sayınçoğunluk görüşüne katılamadık."

11. Ret hükmüne yönelik karar düzeltme istemi Mahkemenin3/12/2014 tarihli hükmüyle reddedilmiştir.

12. Başvurucu nihai kararı 22/12/2014 tarihinde tebellüğetmesinin ardından 15/1/20155 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 6413 sayılı Kanun'un "Askeri öğrenciler hakkındaverilebilecek cezalar" kenar başlıklı 22. maddesişöyledir:

"(1) Askeri öğrencilere verilebilecekdisiplin cezaları ağırlık derecesine göre aşağıda belirtilmiştir:

a) Kınama

b) İzinsizlik

(2) Kınama cezası; öğrencinin, disiplinsizlikteşkil eden davranışlarda bulunduğunun

somut olarak tespit edilmesi ve bunun yazı ile bildirilmesidir.

Bu ceza, disiplin amirleri tarafından ekli (1)sayılı çizelgeye göre verilir.

(3) İzinsizlik cezası; öğrencinin, hafta sonutatilinden faydalandırılmamasıdır. Bu ceza, disiplin amirleri tarafından ekli(1) sayılı çizelgeye göre, öğrenci disiplin kurulları tarafından ise üç haftasonundan az olmamak üzere altı hafta sonuna kadar (bu süre dâhil)verilir."

14. 6413 sayılı Kanun'un geçici 23. maddesinin ikincifıkrasının ilk cümlesi şöyledir:

"Askeri öğrencilerin disiplinsizlikteşkil edebilecek fiilleri ve bu fiillere verilebilecek disiplin cezalarınıntürleri ve miktarı, disiplin amirlerinin kimler olacağı, öğrenci disiplinkurullarının kurulması, kurul kararlarına itiraz ve bu kurullara ilişkin diğerhususlar, disiplin puanları, disiplinsizliklerde düşülecek disiplin cezapuanları ile disiplin cezalarına bağlı idari işlemler yönetmelikle tespitedilir. "

15. 6413 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasışöyledir:

"23 üncü maddeninikinci fıkrasında düzenlenen yönetmelik yayımlanıncaya kadar, askeri öğrencilerhakkında ceza puanları hariç olmak üzere ilgili mevzuatlarında yer alan uyarıcezaları kınama, oda hapsi cezaları ise ceza süresinin yarısı kadar izinsizlikcezası olarak uygulanır."

16. 11/4/2012 tarihli ve 4752 sayılı Astsubay Meslek YüksekOkulları Kanunu'nun "Disiplin veokuldan çıkarılma" kenar başlıklı 31. maddesinin birincifıkrası ile ikinci fıkrasının (a) bendi şöyledir:

"Astsubay meslek yüksek okullarına alınanher öğrenciye bir disiplin notu verilir. Disiplin notundan hangi cezalar içinne kadar not düşüleceği yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilir.

Astsubay meslek yüksek okullarında öğrenimgören öğrenciler aşağıdaki hallerde okuldan çıkarılırlar:

a) Bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacakyönetmelik gereğince verilen disiplin notunu

kaybedenler."

17. 4752 sayılı Kanun temel alınarak ihdas edilen ve 16/10/2003tarihli ve 25261 sayılı Resmi Gazetede yayımlananAstsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin "Disiplinve okuldan çıkarılma" kenar başlıklı 61. maddesinin birincifıkrasının (a) bendi şöyledir:

"Astsubay meslek yüksek okulu öğrencileriaşağıdaki hâllerde, yüksek disiplin kurulu kararıyla okuldan çıkarılırlar:

a) Disiplin notunun tamamınıkaybedenler,"

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 13/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu; 6413 sayılı Kanun ile oda hapsi disiplin cezasıkaldırılmasına karşın açıkça hukuka aykırı olarak aldığı oda hapsi cezalarınında puan düşümü yapılmasına dair hesaba dâhil edildiğini ve 6413 sayılı Kanunyürürlüğe girmesine rağmen oda hapsi disiplin cezasının uygulandığını belirterekhukuk devleti, hak arama özgürlüğü, etkili başvuru hakkı,ve ayrımcılık yasağına ilişkin ilkelerin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

B. Değerlendirme

20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları dikkate alındığındaşikâyetin karar sonucuna yönelik olduğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamdayapılması uygun görülmüştür.

21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusuolamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkileden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikiçeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisikapsamındadır (Ahmet Sağlam, B.No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

22. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerekilgili kısımları yukarıda belirtilen (bkz. §§ 9, 10) gerekçe ile 4/6/2014tarihinde hüküm kurulmuştur. Kanun yolu incelemesinde de kararının hukuka uygunbulunduğu görülmüştür.

23. Mahkeme 6413 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi ile yasakoyucunun Kanun yürürlüğe girmeden önce askerî öğrenciler hakkında tesis edilendisiplin puanı düşürme işlemlerinin aynen muhafaza edilmesine yönelik iradegösterdiğini ifade etmek suretiyle oda hapsi disiplin cezalarının disiplinpuanlarının hesabında dikkate alınmasını hukuka uygun bulmasına yönelikgerekçesini açıklamıştır (bkz. § 9). Ayrıca Mahkeme; başvurucunun ilerisürdüğünün aksine 6413 Kanun'un yürürlüğe girmesinin ardından oda hapsidisiplin cezası yerine izinsizlik cezası uygulandığını, disiplin puanı hesabındada 6413 sayılı Kanun hükümleriyle getirilen değişikliğin dikkate alındığınıtespit etmiştir.

24. Mevzuatın, somut olayın ve delillerin yorumlanması yukarıdaanılan ilkeler (bkz. § 21) uyarınca uyuşmazlığı çözmekle görevli mahkemenintakdirinde olup bireysel başvuruda değerlendirmeye konu edilemez.

25. Bu hâle göre başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olupkararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikoluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarınınkanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir..

Serdar ÖZGÜLDÜR bu görüşe katılmamıştır.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Serdar ÖZGÜLDÜR'ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA13/9/2018 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

Başvurucunun Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu 2 nci sınıf derslerinin tamamınıbaşarıyla vermesine karşılık, mezuniyetine (astsubay çavuş nasbedilmesine)bir hafta kala, disiplin notunun tamamını kaybettiği gerekçesiyle 23.8.2013tarihinde askeri öğrenci statüsüne son verilerek okulla ilişiği kesilmiştir. Buişlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde açtığı davadaverilen red kararına muhalif olan iki üyenin deaçıkça işaret ettiği üzere, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu16.2.2013 tarihinde yürürlüğe girmiş; bu kanunun çıkarılmasını öngördüğü“Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliği” ise 16.10.2013 tarihinde ResmiGazetede yayımlanabilmiş ve bu nedenle de 16.2.2013-16.10.2013 tarihleriarasında, askeri öğrenciler için 6413 Sayılı Kanun öncesi verilmesi öngörülen“oda hapsi” cezasının, 6413 sayılı Kanunda öngörülen “oda hapsi cezasınınyarısı kadar izinsizlik cezası” şeklinde tatbikine devam edilmiş ve başvurununsomutunda başvurucuya uygulandığı üzere kendisine daha fazla disiplin cezasıverilmesi ve nihayet bu suretle disiplin puanının sıfıra inmesine yolaçılmıştır. Mevcut bu fiili durum ve gerçek karşısında, davacı hakkındaki red yolundaki derece mahkemesi kararının bariz takdir zaafıtaşıdığı, bu nedenle başvurucunun gerekçeli karar hakkının ve Anayasanın 36.maddesinin ihlâl edildiği kanaatine vardığımdan, çoğunluğu aksi yöndekikararına katılmıyorum.

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Full & Egal Universal Law Academy