Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - A.O.C. VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 9/1/2020

GİZLİLİK TALEBİ KABUL

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Fatih ALKAN

Başvurucular

:

1. A.O.C.

2. D.H.

3. I.C.

4. H.C.

5. Q.C.

6. B.H.C.

Vekili

:

Av. Abdulhalim YILMAZ

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kamu makamlarınca verilen sınır dışı etme kararınedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, iptal davasınınreddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

6. Başvurucular, Cezayir uyruklu Fransız vatandaşı bir ailedir.1983 yılında Fransa'da doğan birinci başvurucu, ikinci başvurucunun eşi vediğer başvurucuların babasıdır. 1981 yılında Fransa'da doğan ikinci başvurucuda üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı başvurucuların annesidir. Üçüncübaşvurucu, 2006 yılı Fransa doğumlu; dördüncü başvurucu, 2007 yılı Fransadoğumlu; beşinci başvurucu 2011 yılı Almanya doğumlu ve altıncı başvurucu da2013 yılı Almanya doğumludur.

7. İslam dinine mensup olduklarını belirten başvurucular;yerleşmek niyetiyle 3/3/2015 tarihinde Türkiye'ye geldiklerini, sağlıksigortalarını yaptırdıklarını ve ev kiralayarak Kocaeli'ne yerleştiklerinibeyan etmişlerdir.

8. Türkiye'ye gelmeden önce beş yıl boyunca Almanya'da, onunöncesinde de Fransa'da yaşadıklarını ifade eden başvurucular, Türkiye'yeyerleşme sebeplerini müslüman oldukları içinFransa ve Almanya'da kendilerine iyi gözle bakılmaması ve daha önce tatilegeldikleri için Türkiye'yi bilmeleri şeklinde açıklamışlardır.

9. Başvurucular hakkında -Türkiye'ye geldiklerinden kısa birsüre sonra- 20/3/2015 tarihinde ilgili kamu makamlarınca genel güvenlikgerekçesiyle yurda girişlerini yasaklayan G-87 tahdit kodu düzenlenmiştir.Kolluk kuvvetlerince başvurucuların durumlarından şüphelenilmesi ve kimlikkontrolü amacıyla 23/3/2015 tarihinde durdurulmaları üzerine söz konusu tahditkaydı tespit edilmiş ve başvurucular Geri Gönderme Merkezine konulmuştur.

10. Bu kapsamda Kocaeli Valiliğinin (Valilik) 24/3/2015 tarihlikararıyla başvurucular hakkında sınır dışı etme ve idari gözetim kararıalınmıştır.

11. Başvurucular hakkındaki idari gözetim kararı Kocaeli 2. SulhCeza Hâkimliğinin 12/5/2015 tarihli kararıyla kaldırılmıştır. Pazartesi,Çarşamba ve Cuma günleri olmak üzere haftada üç gün imza vermekle yükümlükılınan başvurucular, karar doğrultusunda salıverilmiştir.

12. Başvurucular, hukuka aykırı olduğunu ileri sürdükleri sınırdışı etme kararının iptal edilmesi talebiyle 8/4/2015 tarihinde idari yargıdaiptal davası açmışlardır. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi, istihbarat birimlerinceelde edilen bilgiler doğrultusunda haklarında yurda giriş yasağı konulanbaşvurucuların sınır dışı edilmesine ilişkin işlemde bir hukuka aykırılıkbulunmadığını belirtmiş ve 17/9/2015 tarihinde davanın kesin olarak reddinehükmetmiştir.

13. Söz konusu karar 27/10/2015 tarihinde başvurucularınvekiline tebliğ edilmiştir.

14. 26/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

15. Haftada üç gün kolluk kuvvetlerine imza vermeleri nedeniylepsikolojilerinin bozulduğunu belirten başvurucular, bireysel başvuru tarihindeniki ay önce Türkiye'den kendi istekleriyle ayrıldıklarını ve Almanya'ya geridöndüklerini beyan etmişlerdir. Yine beyanlarına göre başvurucular, başvurutarihi itibarıyla Almanya'da yaşamaya devam etmektedirler.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve UluslararasıKoruma Kanunu'nun "Türkiye'ye girişyasağı" kenar başlıklı 9. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Genel Müdürlük, gerektiğinde ilgilikamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak, Türkiye dışında olup da kamudüzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesindesakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir.

(2) Türkiye’den sınır dışı edilen yabancılarınTürkiye’ye girişi, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanır...."

17. 6458 sayılıKanun'un "Sınır dışı etme kararı"kenar başlıklı 53. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Sınır dışı etme kararı, GenelMüdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır.

 (2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkındasınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatınatebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bir avukattarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu,itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

 (3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya daavukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beşgün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışıetme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılanbaşvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermişolduğu karar kesindir. ..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 9/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Özel Hayata ve Aile Hayatına Saygı Hakkınınİhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucular; genel güvenlik gerekçesiyle haklarında verilensınır dışı kararının yetişkin ve çocuk ayrımı yapılmaksızın aynı şekildeuygulanmasının ve kendilerine suçlu muamelesi yapılarak sınır dışı edilmelerihâlinde özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edileceğini ilerisürmüşlerdir. Hukuka aykırı karar nedeniyle seyahat özgürlüklerinin ortadankaldırıldığını iddia eden başvurucular, kimliklerinin kamuya açık belgelerdegizli tutulması talebinde bulunmuşlardır.

2. Değerlendirme

20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:

 “(1) Bölümler ya da komisyonlarcayargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:

...

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptananherhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden görülmemesi.

 …

 (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”

21. Beyanlarına göre başvurucular, henüz sınır dışı işlemigerçekleştirilmeden kendi istek ve tercihleriyle bireysel başvuru tarihindenönce Türkiye'den ayrılmışlar ve daha önce de yaşadıkları Almanya'yayerleşmişlerdir. Ayrıca başvurucular, bireysel başvuru tarihi itibarıylaAlmanya'da yaşamaya devam ettiklerini ifade etmişlerdir. Bu durumda başvurununkonusunu oluşturan sınır dışı etme kararının uygulanma ihtimali ortadankalkmıştır.

22. Öte yandan başvurucular tarafından ileri sürülen sınır dışıetme kararının yetişkin ve çocuk ayrımı yapılmaksızın aynı şekilde verildiğineilişkin iddianın da değerlendirilmesi gerekir. Somut başvuruya konu olayda,anne-baba olan birinci ve ikinci başvurucuların dışında kalan başvurucularınyaşlarının -başvuru tarihi itibarıyla- iki ila dokuz arasında değiştiği,dolayısıyla anne-babanın ilgi ve desteğine muhtaç duyan çocuklar olduklarıdikkate alındığında üstün yararları ve aile bütünlüğünün korunması amacıylaçocukların anne-babalarından ayrı şekilde sınır dışı işlemine tabi tutulmalarıya da yalnızca anne-babanın bu işleme tabi tutularak çocuklardan uzaklaştırılmalarımümkün değildir. Bu bağlamda kamu makamlarınca birinci ve ikinci başvurucularıngenel güvenlik gerekçesiyle Türkiye'de bulunmalarının yasaklanması vehaklarında G-87 tahdit kodu düzenlenmesi neticesinde söz konusu başvurucularınyanı sıra onlara muhtaç olan küçük çocuklar hakkında da sınır dışı kararıverilmesi doğal bir sonuçtur. Bu çerçevede somut olaya konu sınır dışı etmekararının iddia edildiği gibi çocuk başvurucuları suçlayıcı mahiyette birtedbir olmadığı, anne-babalarının bakım ve gözetimi altında olmalarının birsonucu olarak çocukların sınır dışı etme işlemiyle karşı karşıya kaldıklarıaçıktır.

23. Tüm bu açıklamalardan sonra somut başvurunun özününbaşvurucular hakkında sınır dışı etme kararı verilmesinden kaynaklandığıdeğerlendirilmiştir.

24. Yapılan değerlendirme neticesinde ise başvurucularhakkındaki sınır dışı kararının icra edilmediği, başvurucuların Türkiye’denkendi istek ve tercihleri ile ayrıldıkları ve Türkiye'de yaşamaya devam edenherhangi bir aile bireyinin bulunmadığı dikkate alındığında başvurucuların özelhayata ve aile hayatına saygı haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarınınincelenmesini gerektiren bir durum bulunmamaktadır (benzer yöndeki karar içinbkz. Uthman Deya Ud Deen Eberle,B. No: 2015/16437, 11/10/2018).

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı anlaşıldığından düşmesine karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğineİlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

26. Başvurucular; sınır dışı etme kararının iptali amacıylaaçtıkları davanın incelenmeksizin ve duruşma yapılmaksızın idarenin beyanlarıesas alınarak reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüşlerdir.

2. Değerlendirme

27. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireyselbaşvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiaedilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ekprotokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak korumaalanı dışında kalanhak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel başvurununkapsamında değildir (Onurhan Solmaz,B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

28. Sınır dışı edilme kararlarına ilişkin uyuşmazlıkları konualan yargılama süreçleri, bireysel başvurunun yapıldığı tarih itibarıylaSözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında yer almaktadır. Bu çerçevedebaşvurucuların sınır dışı edilmelerine dair işlemlere karşı açtıkları davasüreçlerinde adil yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin iddialarınınkonusunun Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında olduğunun kabuledilmesi gerekir (Z.M. ve I.M.,B. No: 2015/2037, 6/1/2016, § 63).

29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kamuya açık belgelerde başvurucuların kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,

B. Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenbulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,

C. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

D. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA,

E. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına ve bir örneğininbilgi için İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE9/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy