TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ARABİ ACU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/3550)
Karar Tarihi: 28/1/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Tuğçe TAKCI
Başvurucular
:
1. Arabi ACU
2. Lokman ACU
3. Mehmet Emin ACU
4. Mırra ACU
5. Seyfettin ASLAN
Başvurucular Vekili
:
Av. Vahap ABEŞ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, taksirli eylem sonucu meydana gelen patlamaolayına ilişkin ceza soruşturmasının uzun sürmesi nedeniyle makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 16/1/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgeleregöre ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Zeytinburnu Cumhuriyet Başsavcılığının 2/7/2007tarihli iddianamesi ile başvurucuların içinde bulunduğu araç hareket hâlindeiken LPG bağlantılarından sızan gazın parlamasıyla araçta çıkan yangındabaşvurucuların yaralandığı, şirket yetkilisi olan şüphelilerin benzinli aracaotogaz dönüşüm sistemi uygularken gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü göstermeyerekmontaj hatası yaptıkları, gaz tahliye deliği açmadıkları için araçta gazsıkışması sonucu gazın parlamasına, aracın yanmasına ve araç içinde bulunanbaşvurucuların yaralanmalarına neden oldukları belirtilerek taksirle yaralamasuçundan kamu davası açılmıştır.
7. Zeytinburnu 2. Asliye Ceza Mahkemesinde görülenyargılama, Zeytinburnu Adliyesinin kapatılarak dosyaların Bakırköy Adliyesinedevredilmesi üzerine Bakırköy 24. Asliye Ceza Mahkemesinin (Asliye CezaMahkemesi) 2007/2734 Esas sayısına kaydedilmiştir.
8. Asliye Ceza Mahkemesinin 22/2/2011 tarihli kararıylaher iki sanığın müsnet suçtan neticeten ayrı ayrı 5 ay hapis cezası ilecezalandırılmalarına ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.
9. Kararın Yargıtay 12. Ceza Dairesinin (Ceza Dairesi)18/6/2013 tarihli kararıyla bozulması üzerine dosya Asliye Ceza Mahkemesinin2013/426 Esasına kayden devam eden yargılamada 1/12/2015 tarihli karar ileyeniden her iki sanığın müsnet suçtan neticeten ayrı ayrı 5 ay hapis cezası ilecezalandırılmalarına ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.
10. Ceza Dairesinin 31/10/2017 tarihli kararıyla onanankarar 18/12/2017 tarihinde kesinleşmiştir.
11. Başvurucular, Ceza Dairesi kararından kesinleşmeşerhiyle haberdar olduklarını belirterek 16/1/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 28/1/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
13. Başvurucular, olaya ilişkin ceza soruşturmasınınmakul sürede tamamlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının, usul ekonomisiilkesinin, hak arama özgürlüğünün ve makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16).
15. Somut olayda başvurucular yaşam hakkının ihlaledildiği yönünde bir iddiayı Anayasa Mahkemesi önünde dile getirmemiştir.Başvurucular, olaya ilişkin olarak yaşamı koruma yükümlülüğü bağlamında kamumakamlarına herhangi bir kusur atfetmedikleri gibi olay hakkında açılan kamudavası sonucunda verilen cezaların yetersiz olduğu yönünde bir iddiada dabulunmamıştır. Başvurucuların yalnızca ceza soruşturmasının uzun sürmesinibaşvuru konusu yapması nedeniyle başvurucuların tüm iddialarının makul süredeyargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralıfıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafındanihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasınınyanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin tarafolduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa veSözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içerenbaşvurular bireysel başvuru kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No:2012/1049, 26/3/2013, § 18).
17. Sözleşme’nin 6. maddesinde, adil yargılanmaya ilişkingüvencelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suçisnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerekhakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla bahsedilen hâllerdışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular,Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konuolamaz. Bir ceza davasında üçüncü kişilerin cezalandırılmasını talep edenmağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişilerSözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır (Onurhan Solmaz,§§ 23, 24).
18. Bu kuralın istisnaları, ceza davasında medeni haktalebine imkân veren bir sistemin benimsenmiş olması veya ceza davası sonucundaverilen kararın hukuk davası açısından etkili ya da bağlayıcı olması hâlleridir(Süreyya Kıran ve diğerleri, B. No: 2015/1782, 21/3/2019, § 30).4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun yürürlüğe girmesiile ceza muhakemesinde şahsi hak iddiasında bulunma imkânı ortadan kalkmıştır.Bu nedenle bir ceza davasında mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veyakatılan sıfatını haiz kişilerin yargılamanın uzun sürmesine ilişkin ihlaliddialarının adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkündeğildir.
19. Somut olayda başvurucuların bu başlık altındakiiddialarının adil yargılanma hakkı kapsamına girmediği anlaşılmıştır.
20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizliknedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerindeBIRAKILMASINA 28/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.