TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ARİF GÜNEŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/837)
Karar Tarihi: 5/3/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Özcan ÖZBEY
Başvurucu
:
Arif GÜNEŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvurucu, Batman Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanlığıgörevini iki dönem üst üste ifa ettiğini, 18/5/2004tarih ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve BorsalarKanunu’nun 40.maddesinde yer alan hüküm nedeniyle üçüncü defa bu göreve seçilme olanağınınortadan kaldırıldığını belirterek Anayasa’da güvence altına alınan eşitlikilkesi ile seçme ve seçilme özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 29/11/2012 tarihinde doğrudanAnayasa Mahkemesine yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 25/12/2013tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, iki dönem üst üste Batman Ticaret Borsası YönetimKurulu Başkanlığına seçilmiş olup, ikinci kez seçildiği 7/1/2009tarihinden itibaren bu görevini yürütmektedir.
6. 5174 sayılı Kanun’un 81. maddesine istinaden yürürlüğe konulan 4/6/2012 tarih ve 2012/3237 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıuyarınca 2013 yılının Şubat ayında başlayıp Mart ayında tamamlanması gerekenoda ve borsaların organlarının seçimleri, Bakanlar Kurulunun 28/1/2013 tarih ve2013/4244 sayılı kararı ile 2013 yılının Mayıs ayında başlayıp Haziran ayındatamamlanacaktır.
B. İlgiliHukuk
7. 5174 sayılı Kanun’un 40. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
“Üst üsteiki dönem yönetim kurulu başkanlığı yapmış olanlar, aradan iki seçim dönemi geçmedikçeaynı göreve yeniden seçilemezler.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
8. Mahkemenin 5/3/2013 tarihinde yapmışolduğu toplantıda, başvurucunun 29/11/2012 tarih ve 2012/837 numaralı bireyselbaşvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
9. Başvurucu, Batman Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanlığıgörevini iki dönem üst üste ifa ettiğini belirterek 5174 sayılı Kanun’un 40.maddesinde yer alan hüküm nedeniyle üçüncü defa bu göreve seçilme olanağıortadan kaldırıldığından Anayasa’da güvence altına alınan eşitlik ilkesinin veseçme ve seçilme özgürlüğünün ihlal edildiğini, bu nedenle anılan kuralıniptali gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
10. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un, “Bireysel başvuru hakkı” kenarbaşlıklı 45. maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:
“Yasamaişlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağıgibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışındabıraktığı işlemler de bireysel başvurunun konusu olamaz.”
11. 6216 sayılı Kanun’un, “Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ilerisürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudanetkilenenler tarafından yapılabilir.”
12. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü ve 6216sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca, Anayasa’dagüvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden kişilereAnayasa Mahkemesine bireysel başvuru ehliyeti tanınmıştır.
13. 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasında iseyasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvurukonusu yapılamayacağı açıkça düzenlenmektedir.
14. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca çıkarılan kanunlarve alınan meclis kararları yasama işlemlerini oluşturmaktadır. Kanun, TürkiyeBüyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından Anayasa’da belirlenen usullereuyulmak suretiyle yapılan, Cumhurbaşkanınca Resmî Gazete’deyayımlanan ve meclis kararları dışında kalan işlemlerdir. Meclis kararı iseTürkiye Büyük Millet Meclisinin, yapısına ve iç işleyişine yönelik veya yürütmeve yargı organlarıyla olan ilişkilerine dair kanun dışında yaptığı işlemlerdir.
15. Bireysel başvuru yolu, bireylerin maruzkaldığı temel hak ihlallerinin tespitini yapan ve tespit edilen ihlalin ortadankaldırılması için etkin araçları içeren anayasal bir güvencedir. Bu güvencekapsamında, bireylere doğrudan yasama işleminin iptalini isteme yetkisitanınmamıştır.
16. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu,kamusal bir düzenlemenin soyut biçimde Anayasa’ya aykırılığının ilerisürülmesini sağlayan bir yol olarak düzenlenmemiştir.
17. Bir yasama işleminin, temel hak ve özgürlüğün ihlaline nedenolması durumunda, bireysel başvuru yoluyla doğrudan yasama işlemine değil ancakyasama işleminin uygulanması mahiyetindeki işlem, eylem ve ihmallere karşıbaşvuru yapılabilecektir. Bu şekilde bireysel başvuru yolunun kullanılabilmesiiçin söz konusu işlem, eylem ve ihmallere karşı varsa başvurulabilecek kanunyollarının da daha öncesinde tüketilmiş olması gerekmektedir.
18. Başvuru dilekçesinde, 5174 sayılı Kanun’un 40. maddesinin üçüncüfıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali gerektiği iddiaedilmiştir. Bireysel başvuru kapsamında, bir yasama işleminin doğrudan ve soyutolarak Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvuruyapılamaz.
19. Açıklanan nedenlerle, doğrudan ve soyut olarak yasamaişlemlerinin iptali talebini içerdiği anlaşılan başvurunun “konu bakımından yetkisizlik” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
20. Başvurunun, “konu bakımındanyetkisizlik” nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,5/3/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.