TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ARMAĞAN ÇAĞLAYAN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/33)
Karar Tarihi: 13/6/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Raportör
:
Muharrem İlhan KOÇ
Başvurucu
:
Armağan ÇAĞLAYAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, satış vaadi sözleşmesiyle satın aldığı taşınmazlarıntapu kayıtlarının iptali ve Devlet ormanı olarak tapulama dışı bırakılmasıkararlarıyla sonuçlanan yargılamalara ilişkin olarak, yargılamanın yenilenmesitalebiyle açtığı davaların reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkı ve hak aramahürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 28/12/2012 tarihinde Karşıyaka 1. Asliye HukukMahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış, başvurucunun2013/34-35-36-37-38 numaralı başvuruları bağlantı olması vetalep nedeniyle 2013/33 numaralı başvuru dosyasında birleştirilmiş ve Komisyonasunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, başvurunun karara bağlanmasıiçin Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralıfıkrası uyarınca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, Yamanlar köyünde bulunantaşınmazları satın almak amacıyla bu taşınmazların malikleri ile 1971 yılındanoterde satış vaadi sözleşmesi yapmıştır.
6. Bu taşınmazların anılan sözleşme kapsamında tapu sicilindebaşvurucu adına tescili gerçekleşmeden, orman sınırları içinde kaldığıiddiasıyla orman idaresince taşınmazların malikleri aleyhine tapu kayıtlarınıniptali ve orman vasfıyla tescili talebiyle Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesinedavalar açılmıştır.
7. Bu davalarda Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, 26/12/1980tarih ve E.1979/206, K.1980/942 sayılı, 26/12/1980 tarih ve E.1979/209,K.1980/945 sayılı, 26/12/1980 tarih ve E.1979/207, K.1980/943 sayılı,26/12/1980 tarih ve E.1979/208, K.1980/944 sayılı, 26/12/1980 tarih veE.1979/210, K.1980/946 sayılı ve 17/7/1981 tarih ve E.1981/42, K.1981/543sayılı kararlarla taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline ve Devlet ormanıolarak tapulama dışı bırakılmasına karar vermiştir. Bu kararlar temyizincelemesinden geçerek kesinleşmiştir.
8. Başvurucunun, anılan yargılamalara ilişkin olarak düzenlenenbilirkişi raporlarının gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla yaptığı başvuruüzerine, İzmir Orman Bölge Müdürlüğü 16/9/2009 tarih ve 6443-13238 sayılıyazıyla, taşınmazların bir kısmının orman sınırları dışında kaldığını ancakkesinleşmiş mahkeme kararları olması nedeniyle yapılacak bir işlem olmadığını, ancak yargılamanın yenilenmesi yolunagidebileceğini başvurucuya bildirmiştir.
9. Başvurucu taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline ve Devletormanı olarak tapulama dışı bırakılması kararlarına ilişkin olarak, bilirkişiraporlarının gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla Karşıyaka 2. Asliye HukukMahkemesinde yargılamanın yenilenmesi talebiyle davalar açmıştır. Mahkeme22/9/2010 tarih ve E.2010/15, K.2010/379 sayılı, 22/9/2010 tarih ve E.2010/12,K.2010/377 sayılı, 22/9/2010 tarih ve E.2010/14, K.2010/375 sayılı, 22/9/2010tarih ve E.2010/14, K.2010/375 sayılı, 22/9/2010 tarih ve E.2010/10, K.2010/378sayılı ve 22/9/2010 tarih ve E.2010/11, K.2010/376 sayılı kararlarla,başvurucunun yenilenmesini talep ettiği yargılamalarda taraf olmadığıgerekçesiyle davaları reddetmiştir.
10. Bu kararlar Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 7/6/2012 tarih veE.2011/11271, K.2012/8707 sayılı, 7/6/2012 tarih ve E.2011/11074, K.2012/8709sayılı, 7/6/2012 tarih ve E.2011/11075, K.2012/8706 sayılı, 7/6/2012 tarih veE.2011/11268, K.2012/8711 sayılı, 7/6/2012 tarih ve E.2011/11269, K.2012/8710 sayılıve 7/6/2012 tarih ve E.2011/11270, K.2012/8704 sayılı ilamlarıyla onanmış,karar düzeltme talepleri aynı dairenin 19/11/2012 tarihli ilamlarıylareddedilmiştir
B. İlgili Hukuk
11. 17/02/1926 tarih ve 743 sayılı (mülga) Türk Medeni Kanunu’nun 633.maddesinin birinci fıkrası, 22/11/2001 tarih ve 4271 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 705. maddesinin birinci fıkrası, 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 376. ve geçici 3. maddesi.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 13/6/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucuların 28/12/2012 tarih ve 2013/33 numaralı bireysel başvurularıincelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, satış vaadi sözleşmesiyle aldığıtaşınmazların, malikleri aleyhine açılan davalar sonucunda orman sınırlarıiçinde olduğu gerekçesiyle tapu kayıtlarının iptal edildiğini ve Devlet ormanı olarak tapulama dışı bırakıldığını, bu yargılamalar sırasında düzenlenen bilirkişiraporlarının gerçeğe aykırı olduğunu, sonrasında bu yerlerin orman sınırlarıdışında kaldığının ilgili orman idaresi tarafından bildirilmesi üzerineyargılamanın yenilenmesi talebiyle açtığı davaların reddedildiğini belirterek,Anayasa’nın 35. ve 36. maddelerinde tanımlanan mülkiyet hakkı ve hak aramahürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
1. MülkiyetHakkının İhlali Yönünden
14. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı fıkrasışöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonrakesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvurularıinceler.”
15. Anılan kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zamanbakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup, Mahkeme, ancak butarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireyselbaşvuruları inceleyebilecektir.
16. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin birtarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekildeuygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir.
17. Somut olayda başvurucu, tarafı olmadığı yargılamalarda hükmeesas alınan bilirkişi raporlarının gerçeğe aykırı olduğunu belirterek,yargılama konusu taşınmazları satış vaadi sözleşmesiyle satın alan kişi olarakyargılamaların yenilenmesi talebiyle Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesindedavalar açmıştır.
18. 743 sayılı (mülga) Türk Medeni Kanunu’nun 633. maddesininbirinci fıkrası ve yürürlükte olan 4271 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705.maddesinin birinci fıkrasında taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescilleolacağı hükmü yer almaktadır. Başvurucunun hak iddia ettiği ve satış vaadisözleşmesine konu taşınmazlar tapuda adına tescil edilmemiştir. Bu taşınmazlarailişkin davalarda başvurucu malik olmaması nedeniyle taraf olarak yeralmamıştır.
19. Yargılamanın yenilenmesi talebine konu Karşıyaka 2. Asliye HukukMahkemesinin 26/12/1980 tarih ve E.1979/206, K.1980/942 sayılı, E.1979/209,K.1980/945 sayılı, E.1979/207, K.1980/943 sayılı, E.1979/208, K.1980/944sayılı, E.1979/210, K.1980/946 sayılı ve 17/7/1981 tarih ve E.1981/42,K.1981/543 sayılı kararları, temyiz incelemesinden geçerek, yargılamanınyenilenmesi davasının açıldığı 15/2/2010 tarihinden önce kesinleşmiştir. Bunedenle başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisi dışındakalmaktadır.
20. Açıklanan nedenlerle, taşınmazların tapu kayıtlarının iptalineve Devlet ormanı olarak tapulama dışı bırakılmasına dair kararların 23/9/2012tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından başvurunun mülkiyet hakkınınihlali iddiasına ilişkin bölümünün, diğer kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin “zaman bakımındanyetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
2. AdilYargılanma Hakkının İhlali Yönünden
21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasışöyledir:
“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesigereken hususlarda inceleme yapılamaz.”
22. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin(2) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksunbaşvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”
23. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2)numaralı fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabuledilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinindördüncü fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamındadeğerlendirilen kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkinşikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.
24. Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derecemahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması,delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasıile derece mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönündenadil olup olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği süreceya da açıkça keyfilik içermedikçe derece mahkemelerinin kararlarındaki maddi vehukuki hatalar da bireysel başvuru incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede,derece mahkemelerinin delilleri takdirinde açıkça keyfilik bulunmadıkça AnayasaMahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusu olamaz.
25. Başvuru konusu olayda, satış vaadisözleşmesine konu taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline karar verilendavalarda taraf olmayan başvurucu, yargılamanın yenilenmesi talebiyle açtığıdavalarının reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedir. Temyizincelemesi sonunda, davanın taraflarından birisinin alacaklılarının veyaaleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenlerin, ancak borçluları veya yerinegeçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hileyapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilecekleri,“…kesinleşmiş mahkeme kararının taraflarındankaynaklanan bir hilenin bulunduğu, yargılamanın yenilenmesini isteyen ArmağanÇağlayan tarafından ileri sürülmediği gibi, dosyada böyle bir hileye delaletedecek delile de rastlanmadığı, bu nedenle Armağan Çağlayan’ın yargılamanınyenilenmesini isteyebilmesi için gerekli şartların oluşmadığı… ”belirtilerek ilk derece mahkemesi kararlarının Yargıtaycaonandığı anlaşılmaktadır.
26. Ayrıca başvurucuya, yargılama konusu birkısım taşınmazların orman sınırları dışında kaldığını ancak kesinleşmiş mahkemekararları olması nedeniyle başvurusu kapsamında yapılacak bir işlem olmadığını,ancak yargılamanın yenilenmesi yoluna gidebileceğini bildiren orman idaresi,başvurucu tarafından yargılamanın yenilenmesi talebiyle açılan davalarda,kesinleşmiş hükümlere ilişkin yargılamalarda taraf olmayan başvurucunundavalarının reddine karar verilmesini talep etmiştir.
27. Yargılama derece mahkemeleri tarafından usulşartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu kendidelillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar anılan mahkemelertarafından gereği gibi değerlendirilmiştir.
28. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun hak aramahürriyetinin ihlali kapsamındaki iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu, derece mahkemesikararlarının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından,başvurunun bu bölümünün, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksunolması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
A. Başvurunun,
1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiği yönündeki iddialarıiçeren bölümünün “zaman bakımındanyetkisizlik”,
2. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündekiiddiaları içeren bölümünün “açıkçadayanaktan yoksun olması”,
nedenleriyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,
13/6/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.