TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ARRİVATİ TEKSTİL SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/33827)
Karar Tarihi: 15/9/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
M. Emin KUZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör
:
Mahmut ALTIN
Başvurucu
:
Arrivati Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili
:
Av. Seyit KAPLAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanun hükmününaleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru18/8/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucunun 14/2/2012 ile 16/1/2013 tarihleriarasında kullandığı elektriğe ilişkin olarak düzenlenen elektrik faturalarınanormal kullanımın dışında elektrik enerjisinin nakli sırasında meydana gelenveya başka kişilerin kaçak kullanımından kaynaklanan kayıplara ilişkin bedel deyansıtılmıştır.
8. Başvurucu 14/2/2012 ile 16/1/2013 tarihleri arasındatahakkuk ettirilen 21 elektrik faturasına yansıtılan toplam 850 TL kayıp kaçakbedelinin tarafına ödenmesi talebiyle Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ)aleyhine 5/5/2016 tarihinde İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme)belirsiz alacak davası açmıştır.
9. Mahkemece 13/4/2017 tarihinde davanın kesin olarakreddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun davayı açtığıtarihteki içtihada göre davayı açmakta haklı olmakla birlikte dava tarihindensonra yürürlüğe giren 4/6/2016 tarihli ve 6719 sayılı Kanun ile 14/3/2013tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen geçici 20. maddeuyarınca Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından onaylanantarifelerin uygulanmasının zorunlu olduğu ve mahkemelerin denetim yetkisininbedelin EPDK'nın düzenleyici işlemlerine uygunluğu ile sınırlı olduğubelirtilmiştir.
10. Nihai karar 27/7/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucu 18/8/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİHUKUK
12. İlgili hukuk için bkz. Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/8/2018, §§ 17-46.
V. İNCELEME VEGEREKÇE
13. Mahkemenin 15/9/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
14. Başvurucu; elektrik abonelerinden kayıp kaçak bedelialtında para tahsil edilmesinin mümkün olmadığını, yaptığı ödemelerin iadesiamacıyla açtığı davanın yargılama aşamasında yürürlüğe giren Kanun'un geriyürütülerek reddedildiğini belirterek adil yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun kayıp kaçak bedeli altında yapmış olduğu ödemelerinistirdadı amacıyla açtığı davanın kanun değişikliği nedeniyle sonuçsuzkalmasına ilişkin tüm iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygungörülmüştür.
16. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesincedaha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında ortayakonulmuştur.
17. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararındakayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülkteşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahaleniteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiylemülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kuralçerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılıKanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeyedayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşükmaliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasınınamaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesiyaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§52-68).
18. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıpkaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlikbulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulamabulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlaksurette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceğiaçıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığıgidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifadeedilmiştir. Başvurucunun tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğuhususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğinidikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı birkülfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacınındayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındakiadil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).
19. İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklananilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durumun olmadığı anlaşıldığından mülkiyethakkına yönelik açık bir ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamıştır.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Celal MümtazAKINCI'nın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA,
C. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 15/9/2020 tarihinde karar verildi.
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Başvurucu; elektrik abonelerinden kayıp kaçak bedelialtında para tahsil edilmesinin mümkün olmadığını, yaptığı ödemelerin iadesiamacıyla açtığı davanın yargılama aşamasında yürürlüğe giren Kanun'un geriyürütülerek reddedildiğini belirterek adil yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Mahkememiz çoğunluğu, Aksaray Tır Nakl. San. ve Tic.Ltd. Şti. (Başvuru No:2017/36736) kararına atıf yaparak; ”...idaretarafından tahsil edilen kayıp kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususundauygulamada bir belirsizlik bulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık veistikrarlı bir uygulama bulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerindeaçılan davaların mutlak surette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentidensöz edilemeyeceği açıklanarak, kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındakifarklılığı gidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğuifade edilmiştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüzolduğu hususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep debildirmediğini dikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuya şahsiolarak aşırı bir külfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahaleninmeşru amacının dayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkınınkorunması arasındaki adil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır. İncelenenbaşvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ayrılmayı gerektirir birdurumun bulunmadığı anlaşıldığından, mülkiyet hakkına yönelik açık bir ihlalinbulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır (§§ 69-76)”. Gerekçesiyle mülkiyet hakkıihlali iddiası yönünden başvuruyu reddetmiştir.
3. Mahkememizin “Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd.Şti.”ne ait (Başvuru No:2017/36736) bireysel başvuru kararında SayınBaşkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN tarafından kaleme alınan karşı oy yazısındaifade olunan gerekçelerle, Başvurucunun, hukuki güvenlik ve mülkiyet haklarınınkamu gücü tarafından yapılan müdahale sonucunda ihlal edildiğini düşündüğümdençoğunluk kararına katılmadım.
Üye
Celal Mümtaz AKINCI