TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYDIN ALPARSLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/20189)
Karar Tarihi: 22/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Aydın ALPARSLAN
2. Kocer ALPARSLAN
3. Pürüze ÇAKAN
4. Gülcan ALPARSLAN
5. Reyhan ALPARSLAN
6. Zeydin ALPARSLAN
7. Ayşan ALPARSLAN
8. Nurcan ÇAYIR
9. Yavuz HUSİDUR
10. Şengül ALPARSLAN
11. Mahmut ALPARSLAN
12. Ahmet ALPARSLAN
13. Metin ALPARSLAN
14. Çetin ALPARSLAN
15. Ferzende ALPARSLAN
16. Yılmaz ALPARSLAN
17. Kutfettin ALPARSLAN
18. Meryem ÖZDEN
19. Gülendam ÇAKAN
20. Sıvdın ERGÜL
21. Yanıkçukur Köyü Tüzel Kişiliği
Vekili
:
Av. Abdullah GÜZEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucuların murisleri aleyhine 6/9/1983 tarihinde elatmanın önlenmesi davası açılmıştır. Diyadin Asliye Hukuk Mahkemesi 2/12/1997tarihli kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay 1. HukukDairesinin 29/9/1998 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine dava,Mahkemenin E.2000/1 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
9. Yanıkçukur köyü tüzel kişiliğitarafından 6/6/2000 tarihli duruşmada müdahillliktalebinde bulunulmuş, talep Mahkemece 19/12/2000 tarihinde kabul edilmiştir.
10. Mahkemece 23/12/2010 tarihinde taşınmazların bulunduğu yerdekadastro çalışması başladığı için Mahkemenin görevsizliğine ve dava dosyasınınDiyadin Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. YargılamayaDiyadin Kadastro Mahkemesinin 2010/34 sayılı dosyası üzerinden devamedilmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
12. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Yanıkçukur Köyü Tüzel Kişiliği Yönünden
13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesinde kamu tüzelkişilerinin bireysel başvuru yapamayacağı öngörülmüştür. Anayasa Mahkemesininanılan hüküm doğrultusunda yerleşik hâle gelmiş içtihadı kapsamında kamu tüzel kişisi kavramı içine girenmerkezî idare birimleri, mahallî idareler olan köy ve belediyeler ile meslekkuruluşları ve vakıf üniversitelerine bireysel başvuru yapma hakkınıntanınmadığı kabul edilmiştir (Ballıdere BelediyeBaşkanlığı, B. No: 2012/1327, 12/2/2013, §§ 16-19; Büğdüz Köyü Muhtarlığı, B. No: 2012/22,25/12/2012, §§ 26-29; Doğubayazıt Ticaret veSanayi Odası, B. No: 2012/743, 5/3/2013, §§ 15-17; İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, B.No: 2012/1430, 21/11/2013, §§ 20-28 ).
14. Somut olayda, başvurucu Yanıkçukurköyü tüzel kişiliğinin kamu tüzel kişisi olduğu anlaşılmıştır.
15. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer BaşvurucularYönünden
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih esas alınır (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
18. Başvuruya konu dava, başvurucuların miras bırakanlarındanintikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçılarınyargılamaya katıldıkları an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
19. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasınıda kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, § 52).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvuruda 33 yıl 5aydır devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
24. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
25. Somut olayda başvurucu Yanıkçukurköyü tüzel kişiliği dışında diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında, dava dosyasındaki mirasçı sayısı da dikkate alınarak başvurucu Sıvdın Ergül'e net 3.900 TL; başvurucu Yanıkçukurköyü tüzel kişiliği dışında diğer başvuruculara ayrı ayrı net 1.650 TL manevitazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
27. Başvurucular tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuşolmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasındailliyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminattaleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
28. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzelkişiliği dışında diğer başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerdentespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müşterek olarak ödenmesine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzelkişiliği yönünden yapılan başvurunun kişibakımından yetkisizlik nedeniyle REDDİNE,
B. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının başvurucu Yanıkçukur köyü tüzelkişiliği dışında diğer başvurucular yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvurucu Sıvdın Ergül'e net 3.900TL; başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği dışındadiğer başvuruculara ayrı ayrı net 1.650 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 1. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzelkişiliği tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
2. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzelkişiliği dışında diğer başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeleruyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Diyadin Kadastro Mahkemesine(E.2010/34) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.