TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYDIN AKBULUT BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/15060)
Karar Tarihi: 8/6/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucu
:
Aydın AKBULUT
Vekili
:
Av. Ömer ÖNEREN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, Danıştay tetkik hâkimi görüşünün tarafınabildirilmemesi nedeniyle savunma hakkı ve silahların eşitliği ilkesinin;yargılama işlemlerinin uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Gazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümüneöğretim üyesi alımı ile ilgili 6/7/2007 tarihli ve 26574 sayılı Resmî Gazete’de kadro ilanı yayımlananmış; anılan ilan kapsamındabaşvurucu, Biyoloji Bölümüne öğretim üyesi olarak atanmıştır.
9. Davacı H.D. tarafından, başvurucunun anılan kadroyaatanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
10. Ankara 13. İdare Mahkemesinin 16/10/2008 tarihli veE.2008/261, K.2008/1438 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
11. Başvurucu 6/9/2010 tarihinde davalı yanında davaya müdahilolma talebinde bulunmuş, başvurucunun talebi Mahkemece kabul edilmiştir.
12. Davacının temyizi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin2/7/2010 tarihli ve E.2009/2023, K.2010/3967 sayılı kararı ile İlk DereceMahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
13. Bozma kararı üzerine direnme kararı verilmiş, Ankara 13.İdare Mahkemesinin 1/12/2010 tarihli ve E.2010/1639, K.2010/1358 sayılı kararıile davanın reddine karar verilmiştir.
14. Davacının temyizi üzerine Danıştay İdari Dava DaireleriKurulunun 13/3/2014 tarihli ve E.2011/489, K.2014/783 sayılı kararı ile İlkDerece Mahkemesinin ısrar kararının onanmasına hükmedilmiştir. Bu karar2/9/2014 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir. Taraflarca karardüzeltme yoluna başvurulmadığından kararın kesinleştiği tespit edilmiştir.
15. Başvurucu 17/9/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 8/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Tetkik HâkimiGörüşünün Tebliğ Edilmemesi Nedeniyle Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğineİlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu; Danıştay tetkik hâkimi görüşünün tarafınabildirilmediğini, bu şekilde savunma hakkının ve silahların eşitliği ilkesininihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
18. Tetkik hâkimleri, daire başkanı tarafından verilen davadosyalarının ilk incelemelerini yapar ve hazırladığı yazılı veya sözlü raporudaire başkanı veya üyelerine sunar. Dolayısıyla dava dosyası hakkında kararverecek heyet ile birlikte çalışır ve heyet adına inceleme yaparak raporhazırlar(Yasemin Ekşi, B. No:2013/5486, 4/12/2013, § 61; C. İş Ortaklığı,B. No: 2013/769, 11/12/2014, § 44).
19. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Meral/Türkiye kararında (B. No: 33446/02,27/11/2007) Danıştay tetkik hâkiminin kanaatlerinin önceden tebliğ edilmemesineilişkin olarak bu yargı mensubunun görevinin savcının göreviyle mukayeseedilebilir olmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edilmediğinekarar vermiştir. AİHM kararına göre tetkik hâkimleri, Danıştay başkanı ilekurul ve daire başkanları tarafından kendilerine verilen görevleri yerinegetirmekle ve bunlar tarafından havale edilen davaları incelemekle sorumlu ikensavcılar Danıştay başsavcısının emri altında çalışmaktadırlar. Genel olaraktetkik hâkimleri soruşturma yapmayıp daha evvel soruşturması tamamlanmış birdosya hakkında görüşlerini sunmaktadırlar. Tetkik hâkiminin mütalaasını yazılıya da sözlü sunarak hâkimlerin karar vermesine yardımcı olmayı amaçladığıdoğrudur. Ancak bu görevin, Danıştay başkanı ve Daire başkanlarını temsilentetkik hâkiminin yerine getirdiği hukuki görevlerden olduğu görülmektedir.Danıştay başkanı ve Daire başkanlarının yönetimindeki tetkik hâkimleri karartaslaklarını yazar ve tutanakları hazırlarlar. Dolayısıyla AİHM, Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin 1. fıkrasının bu bakımdan ihlaledilmediği sonucuna varmıştır (Yasemin Ekşi,§ 63).
20. Somut davada Danıştay tetkik hâkimi tarafından İlk DerceMahkemesi dosyası ve kararı incelenerek rapor hazırlanmış, bu rapor Danıştayİdari Dava Daireleri Kurulu Başkanı ve üyelerine sunulmuştur. Tetkik hâkimininraporu dinlendikten sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Başkanı ve onaltı üyesi tarafından oyçokluğuyla hüküm onanmıştır. Başvuru konusuyargılamada, tetkik hâkiminin önyargılı davranmasına neden olacak raporsunduğunu gösteren herhangi bir unsur bulunmadığı gibi başvurucunun da bu yöndebir iddiası bulunmamaktadır. Tetkik hâkiminin raporu başvurucuya tebliğedilmemişse de bu durumun adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğusöylenemez.
21. Açıklanan nedenlerle, tetkik hâkiminin raporunun tebliğedilememesi nedeniyle başvurucunun adil yargılanma hakkına yönelik açık vegörünür bir ihlal saptanmadığından, başvurucunun anılan iddiasının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
22. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
23. Başvurucu ayrıca, yargılamanın uzun sürmesinin etkilibaşvuru makamının bulunmadığının kanıtı olduğunu, bu nedenle etkili başvuruhakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
2. Değerlendirme
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun yargılamanın uzun sürmesinedeniyle etkili başvuru ve makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğiiddiasının makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiğideğerlendirilmiştir.
25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,7/11/2013, §§ 45, 47).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).
27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar, başvurucunun 6/9/2010 tarihinde davaya müdahil olma talebindebulunması dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 3 yıl 6 aylık yargılamasürecinde uyuşmazlığın karara bağlanması konusunda kamu otoritelerine veözellikle yargılama organlarına atfedilebilecek bir gecikmenin olduğu tespitedilemediğinden, başvuru açısından farklı karar verilmesini gerektiren bir yönde bulunmadığından yargılama süresinin makul olduğu sonucuna varılmıştır.
28. Açıklanan nedenlerle başvurucunun makul sürede yargılanmahaklarına yönelik bir müdahalenin bulunmadığının açık olduğu anlaşıldığındanbaşvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Tetkik hâkimi görüşünün tebliğ edilmemesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA8/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.