TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYNUR BAKIRCI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/935)
Karar Tarihi: 24/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Yakup MACİT
Başvurucu
:
Aynur BAKIRCI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, vesayet altında bulunan kişi adına araç alımınayönelik izin talebinin mahkemece reddedilmesi nedeniyle adil yargılanmahakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/1/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvurucu, alzheimer hastalığınedeniyle %91 engelli olan ve kendisi ile aynı çatı altında yaşayan annesiS.B.ye Küçükçekmece 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 1/12/2014 tarihlikararı ile vasi tayin edilmiştir.
7. Başvurucu; annesinin bakım ve hastane işlerinin zor olduğunu,parasını kendi ödemek koşuluyla annesi adına özel tüketim vergisinden muafolacak şekilde sıfır araç almak istediğini belirterek Mahkemeden izin talebindebulunmuştur.
8. Mahkeme 3/11/2015 tarihli ek kararında; kısıtlının birikmişparasının olmadığını, aracın bedeli başvurucu tarafından ödense dahi vergi,trafik cezası ile muhtemel bir kaza sonrasında ortaya çıkabilecek maddi vemanevi tazminat taleplerini karşılamasının mümkün olmadığını, bu açıdan izintalebinin borçlandırıcı bir işlem niteliğinde olduğunu belirterek talebinreddine karar vermiştir.
9. Başvurucunun itirazı üzerine Küçükçekmece 1. Asliye HukukMahkemesi (denetim makamı) 10/11/2015 tarihli kararında itirazın reddine kararvermiştir.
10. Başvurucu 4/12/2015 tarihli dilekçesinde, aynı yöndekitalebini yineleyerek izin talebinde bulunmuş; Mahkeme 14/12/2015 tarihli ekkararla önceki yargısal sürece atıfta bulunarak (bkz. §§ 8, 9) izin konusundakarar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.
11. Başvurucunun beyanına göre karar 14/12/2015 tarihindeöğrenilmiş, 11/1/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
12. Başvurucunun annesi, bireysel başvuru tarihinden sonra5/7/2017 tarihinde vefat etmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
13. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun462. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Aşağıdaki hâllerde vesayet makamınınizni gereklidir:
...
2. Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçlarıdışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi,
..."
14.4721 sayılı Kanun'un 488. maddesi şöyledir:
" İlgililer, vesayet makamınınkararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamınaitiraz edebilirler. Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu itirazıkesin karara bağlar. "
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel TüketimVergisi Kanunu uyarınca malül ve sakat olanların beşyılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk araç iktisabında özel tüketimvergisinden muaf olacaklarını, kendisinin annesine vasi olarak atandığını,annesinin on beş yıldır bakıma muhtaç ve %91 oranında engelli olduğunu,hastaneye getirip götürme işleri için annesi adına parasını kendisi ödemekkoşuluyla yeni araç almak istediğini, bu konuda dava açtığını belirtmiştir.Başvurucu; Mahkemenin annesinin geliri bulunmadığı gerekçesiyle talebinireddettiğini, annesinin başka gelirleri olduğu hâlde gerekli araştırmayapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini, bu durumun Anayasa'nındevletin engelliler için alması gereken tedbirleri düzenleyen 61. maddesineaykırı olduğunu, bunun yanında kısıtlının yeterli gelire sahip olmamasınedeniyle araç alımına izin verilmemesinin geliri olan engelliler ile geliribulunmayan engelliler arasında ayrıma neden olduğunu belirterek Anayasa'nın 10.ve 61. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüş, yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (5) numaralıfıkrasında kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ileilgili diğer hususların Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'yle(İçtüzük) düzenleneceği belirtilmiştir.
18. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan birsebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesine kararverilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanmasıveya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insanhaklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devamedilebileceği öngörülmüştür (Ömer Bahar,B. No: 2014/4573, 20/9/2017, § 17).
19. Vasi olan başvurucu, esasen annesi S.B. adına bireyselbaşvuruda bulunmuştur. Somut davaya konu olayda başvurucu, kısıtlı yönündenaraç alımının mahkeme kararıyla engellenmesinin kendisinin hak ve menfaatleriniolumsuz etkilediği yönünde somut ve kabul edilebilir bir iddia ilerisürmemiştir. Dolayısıyla ihlal iddiasına konu olguların doğrudan başvurucununannesinin hak ve yükümlülükleri ile ilgili hususlar olduğu anlaşılmaktadır.Dosya arasına alınan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) nüfus kaydına göreS.B. bireysel başvuru tarihinden sonra 5/7/2017 tarihinde yaşamını yitirmiştir.Bu açıdan ihlal iddiasına konu olaylardan hak ve menfaatinin menfi yöndeetkilendiği belirtilen S.B.nin vefatı ile başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı anlaşılmıştır.
20. Öte yandan İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinindevamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıherhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin düşmesinekarar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.