TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYŞE YEŞİL VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/11133)
Karar Tarihi: 19/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Ayşe YEŞİL
2. Ramazan KARUL
3. Naciye ABAY
4. Melahat DİKER
5. Şükriye PALABIYIK
6. Müzeher TULU
7. Hatice DİKER
Vekili
:
Av. Fatih ABAY
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icraedilmemesi ve mahkemece hükmedilen tazminata kesinleşme tarihinden itibarenkamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının işletilmemesi nedenleriyleadil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/7/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular tarafından 30/12/2010 tarihinde Antalya 2.Asliye Hukuk Mahkemesinde Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhineaçılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında 3/7/2012 tarihlikarar ile 501.768 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasalfaizi ile birlikte davalı idareden alınarak başvuruculara ödenmesinehükmedilmiş, İlk Derece Mahkemesi kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin11/12/2012 tarihli ilamı ile onanmış, karar düzeltme istemi de aynı Dairenin30/4/2013 tarihli ilamı ile reddedilmiş ve yargılama süreci sona ermiştir.
9. Başvurucular yargı kararı uyarınca lehlerine hükmedilentazminatın tahsili amacıyla Antalya 8. İcra Dairesinin E.2012/5533 sırasayısına kayıtlı dosya ile icra takibi başlatmışlardır.
10. Başvurucular 21/12/2016 tarihinde ilgili idare ise29/12/2016 tarihinde sundukları dilekçeler ile söz konusu borç kapsamında kısmiödemeler yapılmakla birlikte borcun tamamının henüz ödenmediğini beyanetmişlerdir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 19/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Mahkemeye Erişim Hakkıve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
12. Başvurucular; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomikdeğere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesinedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılanmahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
14. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilirbir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icrasının makul süre içindeyapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişimhakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).
15. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir biralacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamukurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi yada ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkınınihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve TuranYıldırım, §§ 55-75).
16. Bu durumda anılan ilkeler (§§ 14, 15) ve AnayasaMahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararları dikkate alındığında somutolayda yukarıda belirtilen nitelikteki yargı kararının üzerinden yaklaşık dörtyıl geçmesine karşın kısmen icra edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişimhakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmalıdır.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvencealtına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Hükmedilen TazminataUygulanacak Faiz Oranına İlişkin İddia
18. Başvurucular, lehlerine tazminata hükmeden mahkeme kararınınkesinleştiğini, bu durumda ödeme tarihine kadar söz konusu tazminata kamualacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranı işletilerek ödeme yapılmasıgerektiğini belirterek, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
19. Anayasa Mahkemesince başvurucunun şikâyetine benzerşikâyetlerin yer aldığı bireysel başvuru dosyalarında yapılan incelemelerde,Mahkeme kararlarının kesinleşmesinden itibaren hükmedilen tazminat bedellerinekamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gereğinin Yargıtayca 2011 yılından bu yana kabul edildiği ancakbaşvurucuların bu konudaki taleplerini öncelikle ve süresinde yetkili idari veadli mercilere usulüne uygun olarak iletmesi ve bu konuda sahip oldukları bilgive kanıtlarını zamanında bu makamlara sunmaları gerektiği aksi hâlde şikâyetinbaşvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunacağı hükümaltına alınmıştır (Nejat Sakaoğlu,B. No:2013/9403, 14/10/2015, §§ 22-34; Nejdet Sakaoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/9404, 18/11/2015, §§30-42).
20. Somut olayda başvurucular, icra takibi sürecinde alacaklarına,mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren kamu alacaklarına öngörülen enyüksek faizin uygulanması yönünde talepte bulunduklarına, taleplerininreddedildiğine ya da bu konuda bir uyuşmazlık çıkartıp bunu mahkemeler önünetaşıdıklarına dair Anayasa Mahkemesine herhangi bir açıklamadabulunmamışlardır. Oysa başvurucuların-Yargıtayın 2011yılından itibaren değişen içtihadı gözönünealındığında- bireysel başvuruya konu ettikleri bu şikâyetlerini öncelikle vesüresinde yetkili idari ve adli mercilere usulüne uygun olarak iletmeleri, bukonuda sahip oldukları bilgi ve kanıtları zamanında bu makamlara sunmalarıgerekmektedir.
21. Açıklanan gerekçeyle somut başvuruda Anayasa Mahkemesiiçtihadından ayrılmayı gerektirecek bir sebep görülmediğinden, başvurunun bukısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
24. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkınınihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
27. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icraedilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğüzararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgiliidareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlaliiddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Hükmedilen tazminata uygulanacak faiz oranına ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeyeerişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminatÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin AntalyaBüyükşehir Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE19/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.