TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYSEL DEMİRALP VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13528)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Aysel DEMİRALP
2. Hayrettin YILMAZ
3. Necat GÖKALP
4. Nezahet GÖKALP
5. Gürgin YILMAZ
6. Adil GÖKALP
7. Hamdiye GÖKALP
8. Handan TACAR
9. Mehmet Hatip YILMAZ
10. Nihat GÖKALP
11. Ömer GÖKALP
12. Özlem TEMEL
13. Sertip YILMAZ
14. Seyithan GÖKALP
15. Sinan YILMAZ
16. Şirvan KARACADAĞ
17. Vildan GÖKALP
18. Zehra AKKOYUN
19. Handan YILMAZ
20. Bessi GÖKALP
21. Mehmet GÖKALP
22. Burhan GÖKALP
23. Eylem GÖKALP
24. Gökben GÖKALP
25. Gökhan GÖKALP
26. Gürkan GÖKALP
27. Haluk GÖKALP
28. Birgül KAYA
29. Bessi GÖKALP
30. Canan YILMAZ
31. Cemile TUTAR
32. Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
33. Hatice ŞENBAYRAM
34. Havla ÖNEN
35. Hürriyet GETİREN
36. Hüsniye BAŞAKÇİ
37. Mehmet BAŞAKÇİ
38. Methiye ÖZÇELİK
39. Mülkiye TACAR
40. Müzeyyen ÇAMÇİ
41. Nebahat GÖKALP
42. Deniz GÖKALP
43. Remziye Gül GÖKALP
44. Saadet ÇAMÇİ
45. Sara URAT
46. Süer ÇETİK
47. Şeyhmus YILMAZ
48. Turan GÖKALP
49.YükselGÖKALP ÇOKSÜER
50. Zehra DİZDAROĞLU
51. Zübeyir ÇOKSÜER
52. Hasan GÖKALP
53. Turan GÖKALP
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılındaDerik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe KadastroMahkemesine gönderilmiş, Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine kararbozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılanMahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerelMahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular AdilGökalp, Bessi Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa Mahkemesinebildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğluve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olaydabaşvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp ve YükselGökalp Çoksüer başvuru tarihinden sonra sırasıyla31/1/2016, 9/4/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul birsüre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılanbaşvurucular yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülennedenlerden biri de bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüeryönünden başvurunun düşmesine kararverilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,Cemile Tutar, Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren,Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi,Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi,Sara Urat, Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, NihatGökalp, Mehmet Gökalp, Hamdiye Gökalp,HandanTacar, Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar,Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, BessiGökalp, Nebahat Gökalp, Süer Çetik, Turan Gökalp,Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, BirgülKaya ve Deniz Gökalp Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin(3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamugücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göreözeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlaledildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
15. Somut olaydasöz konusubaşvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olanÖmer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devamettiklerini ileri sürmüşlerse de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerdenanılan başvurucuların Ömer Gökalp mirasçıları olup olmadıkları bilgisineulaşılamadığı ayrıca başvurucuların şikâyet konusu davaya taraf olupolmadıklarının da teyit edilemediği anlaşıldığından başvurucular tarafındanileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp,Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, HamdiyeGökalp,Handan Tacar, HasanGökalp, Mülkiye Tacar, Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp,Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp, Süer Çetik, Turan Gökalp,MethiyeÖzçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönündendiğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer BaşvurucularYönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeyukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiğiyönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin tüm mirasçılarınınsayısı ile söz konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya damirasçısının mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara eklitabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehinemanevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Adil Gökalp, BessiGökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer yönünden başvurununDÜŞMESİNE,
B. 1. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, MüzeyyenÇamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp, Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, MehmetGökalp, Hamdiye Gökalp, Handan Tacar,Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar, Nezahet Gökalp, ÖmerGökalp, Özlem Temel, Bessi Gökalp, Nebahat Gökalp,Süer Çetik, Turan Gökalp, Methiye Özçelik, HalukGökalp, Burhan Gökalp, Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilenbaşvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/86)GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
1- Havla ÖNEN
2- Aysel Demiralp
AYRI AYRI NET 1.100 TL
3- Canan YILMAZ
4- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
5- Gürgin YILMAZ
6- Handan YILMAZ
7- Hayrettin YILMAZ
8- Mehmet Hatip YILMAZ
9- Sertip YILMAZ
10- Sinan YILMAZ
11- Şeyhmus YILMAZ
12- Şirvan KARACADAĞ
AYRI AYRI NET 675 TL
13- Eylem GÖKALP
14- Gökben GÖKALP
15- Gökhan GÖKALP
16- Gürkan GÖKALP
17- Remziye Gül GÖKALP
18- Seyithan GÖKALP
19- Vildan GÖKALP
AYRI AYRI NET 950 TL
20- Zübeyir ÇOKSÜER
NET 2.250 TL