TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
AYTEKİN GÜLLÜ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/10680)
Karar Tarihi: 10/5/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucu
:
Aytekin GÜLLÜ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/6/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararıverilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiayönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu, Gaziantep Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğündegümrük muayene memuru olarak çalışmakta iken hakkında disiplin soruşturmasıaçılmıştır.
9. Mülga (kapatılan) Gümrük Müsteşarlığı Yüksek DisiplinKurulunun 10/1/2001 tarihli ve 01 sayılı kararı ile başvurucunun meslektençıkarılmasına karar verilmiştir.
10. Başvurucu tarafından belirtilen işlem aleyhineiptaldavası açılmıştır.
11. Gaziantep İdare Mahkemesinin 28/3/2002 tarihli veE.2001/611, K.2002/507 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.
12. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay OnikinciDairesinin 18/6/2003 tarihli ve E.2002/5140, K.2003/1891 sayılı kararı ile İlkDerece Mahkemesi hükmünün onanmasına karar verilmiştir.
13. Başvurucunun karar düzeltme istemi, aynı Dairenin 8/10/2004tarihli ve E.2003/5428, K.2004/2959 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
14. Mülga Gümrük Müsteşarlığı Yüksek Disiplin Kurulunun18/4/2005 tarihli ve 2005/1 sayılı kararı ile başvurucunun meslektençıkarılmasına karar verilmiştir.
15. Başvurucu tarafından belirtilen işlem aleyhine 12/7/2005tarihinde iptal davası açılmıştır.
16. Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli veE.2005/163, K.2007/1747 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptalinehükmedilmiştir.
17. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay OnikinciDairesinin 30/12/2008 tarihli ve E.2008/2241, K.2008/7432 sayılı kararı ilebozma kararı verilmiştir.
18. Bozma kararına uyularak yapılan yeniden incelemede,Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 25/3/2009 tarihli ve E.2009/230, K.2009/372sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.
19. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay OnikinciDairesinin 14/11/2011 tarihli ve E.2009/6319, K.2011/5808 sayılı kararı ilebozma kararı verilmiştir.
20. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin19/2/2014 tarihli ve E.2012/1325, K.2014/940 sayılı kararı ile reddedilmiş; İlkDerece Mahkemesinin davanın reddi kararının onanmasına hükmedilmiştir.
21. Başvurucu 27/6/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
22. Mahkemenin 10/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
23. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
A. Gaziantep 1. İdareMahkemesinin 27/12/2007 tarihli ve E.2005/163, K.2007/1747 Sayılı KararıKapsamında Yürütülen Yargılamada Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlalEdildiğine İlişkin İddia
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,7/11/2013, §§ 45, 47).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).
27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 8 yıl 7 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
B. Gaziantep İdareMahkemesinin 28/3/2002 tarihli ve E.2001/611, K.2002/507 Sayılı KararıKapsamında Yürütülen Yargılamada Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlalEdildiğine İlişkin İddia
29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisininbaşlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,§ 17).
30. Somut olayda, başvuru konusukararın 23/9/2012 tarihinden önce (8/10/2004 tarihinde, bkz. § 13)kesinleştiği anlaşılmıştır.
31. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin zamanbakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
32. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
33. Başvurucu, tazminat talebinde bulunmuştur.
34. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
35. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvurucuya net 9.600 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşanyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 27/12/2007 tarihli veE.2005/163, K.2007/1747 sayılı kararı kapsamında yürütülen yargılamada makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİROLDUĞUNA,
2. Gaziantep İdare Mahkemesinin 28/3/2002 tarihli ve E.2001/611,K.2002/507 sayılı kararı kapsamında yürütülen yargılamada makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın zaman bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 9.600 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYAÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Gaziantep 1. İdare Mahkemesine(E.2005/163, K.2007/1747) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE10/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.