TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
AZİZ YILDIRIM BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/3240)
Karar Tarihi: 8/5/2014
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Zehra Ayla PERKTAŞ
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Recep ÜNAL
Başvurucu
:
Aziz YILDIRIM
Vekili
:
Av. Abdurrahim EROL
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, hakkındakisoruşturmada görev alan hâkim ve Cumhuriyet savcıları aleyhindeki şikâyetine istinadenHâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) tarafından yürütülen soruşturma veverilen kararlar nedeniyle adil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 6/5/2013 tarihindeİstanbul Anadolu 35. Asliye Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde belirlenen eksikliklertamamlatılmış ve Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.
3. Birinci Bölüm İkinciKomisyonunca, 31/12/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, Fenerbahçe SporKulübü Başkanıdır.
6. İstanbul CumhuriyetBaşsavcılığı (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun mülga 250. maddesi ilegörevli) tarafından yürütülen ve kamuoyunda “şikesoruşturması” adıyla anılan soruşturma kapsamında 3/7/2011 tarihindegözaltına alınmış ve 10/7/2011 tarihinde tutuklanmıştır.
7. Başvurucu, kendisi ve müdafiine karşıgizli olan soruşturma dosyası içeriğinin medya ve gazetelere karşı gizliolmadığı, sanık ve savunma haklarının ihlal edildiği, uzun süre birbiri ilealakası olmayan suçlamalar hakkında işlem yapılmaksızın beklendiği, herkesin veher şeyin birbirine ulanarak ve bu şekilde çok sanıklı kalın dosyalaroluşturularak savunmanın imkânsız hale getirildiği, iddianamelerinhazırlanmasının geciktirildiği, yargılamanın bu nedenle yıllar sürecek şekildeuzatıldığı, soruşturmanın kapsamının belirlenmesinde ayrımcı tutumsergilendiği, delillere ilişkin gizli bilgilerin kesin doğruyu yansıtıyormuşgibi basına verildiği, basında yer alan haberlerin oluşturduğu baskı ve olumsuzatmosferin etkisi ile tutuklandığını ileri sürerek, soruşturmadagörev alan yargı mensupları hakkında HSYK’yabaşvuruda bulunarak şikâyetçi olmuştur.
8. Başvurucunun şikâyetiüzerine HSYK’nın 1/8/2011 tarihli “inceleme ve gerektiğinde soruşturma”iznine istinaden, ilgili Cumhuriyet Savcısı hakkında HSYK Başmüfettişitarafından inceleme yürütülmüş ve tanzim edilen 13/9/2011 tarihli fezleke, HSYKÜçüncü Dairesine sunulmuştur. Fezleke ve ekleri ile başvurucu ve avukatınındilekçe ve beyanlarını inceleyen HSYK Üçüncü Dairesinin 4/10/2011 tarih ve2011/5961 sayılı kararıyla soruşturma izni verilmemesine karar verilmiş ve HSYKGenel Sekreterliğinin 15/2/2012 tarih ve 8581 sayılı yazısı ile başvurucuyabildirilmiştir. Başvurucu bu karara karşı yeniden inceleme talebindebulunmuştur.
9. Başvurucunun yenideninceleme talebini inceleyen HSYK Üçüncü Dairesinin 3/5/2012 tarih ve 2012/390sayılı kararıyla “kararın kaldırılmasını gerektirenherhangi bir delil ve durumun bulunmadığı” gerekçesiyle,başvurucunun talebinin reddine karar verilmiştir. Başvurucu bu karara karşı23/7/2012 tarihli dilekçe ile HSYK Genel Kuruluna itiraz yoluna başvurmuştur.
10. Başvurucunun itirazınıinceleyen HSYK Genel Kurulunun 20/2/2013 tarih ve 2013/210 sayılı kararıyla “yeniden inceleme talebinin reddine ilişkin kararınyerinde olduğu” gerekçesiyle, başvurucunun itirazının oy birliğiyleve kesin olarak reddine karar verilmiştir. Bu karar başvurucuya 5/4/2013tarihinde tebliğ edilmiştir.
B. İlgiliHukuk
11. Anayasa’nın 159. maddesinindokuzuncu ve onuncu fırkaları şöyledir:
“Hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük,yönetmeliklere ve genelgelere (hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere)uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veyagörevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat vegörevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarındainceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulu Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılır.Soruşturma ve inceleme işlemleri, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacakolandan daha kıdemli hâkim veya savcı eliyle de yaptırılabilir.
Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındakikararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 8/5/2014tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 6/5/2013 tarih ve 2013/3240numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
13. Başvurucu, gözaltınaalındığı ve eşkâl tespitinin yapıldığı görüntü ve fotoğrafların, soruşturmadosyasına ait çok sayıda bilgi ve belgenin basında yer aldığını, soruşturmamakamlarınca, soruşturmanın gizliliğinin korunmasına ve medya yoluylaoluşturulan olumsuz “linç”atmosferinin önüne geçilmesinin sağlanmasına yönelik tedbirlerin alınmadığını,soruşturmanın yürütülüş ve delillerin toplanması yöntemi ile dosya kapsamındakikısıtlılığa soruşturma makamlarının riayet etmemelerinin hukuka aykırıolduğunu, soruşturma kapsamında suçsuzluk karinesinin ihlal edildiğini, buhususlara ilişkin olarak HSYK’nın sorumlular hakkındasoruşturma izni verilmemesine karar verdiğini, bu şikâyetlerini ilettiği HSYKtarafından görevlendirilen Başmüfettişin topladığı delilleri ve aldığıifadeleri kendisi ile paylaşmadığını, aynı şekilde HSYK tarafından da dosyanıntamamının kendisi ile paylaşılmadığını, belgelerde adları geçen kişilerin isimleriningizlendiğini, HSYK Üçüncü Dairesi ve Genel Kurul kararlarının gerekçesizolduğunu, bu nedenlerle adil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüş, HSYK kararlarının kaldırılmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme
14. Başvurucunun, ihlaliddialarına konu olan olay ve olguları, anılan HSYK tarafından yürütülensoruşturma ve verilen kararlara dayandırdığı (§ 13) ve sonuç olarak AnayasaMahkemesinden bu kararların ortadan kaldırılmasını ve ilgili Cumhuriyet Savcısıhakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını temine yönelik bir kararverilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
15. 30/3/2011 tarih ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45.maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:
“Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhinedoğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ileAnayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel başvurununkonusu olamaz.”
16. Anayasa’nın “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu” kenarbaşlıklı 159. maddesinin onuncu fıkrası şöyledir:
“Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlardışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.”
17. 6216 sayılı Kanun’un 45.maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, Anayasa’nın yargı denetimi dışındabıraktığı işlemler bireysel başvuru konusu olamazlar. Anayasa’nın 159.maddesinin onuncu fıkrası ile de HSYK’nın meslektençıkarma cezası dışındaki kararları yargı denetimi dışında bırakılmıştır.
18. Başvuru konusu olaydabaşvurucu, hakkındaki soruşturmada görev alan hâkim veya Cumhuriyet savcılarıhakkında yaptığı şikâyet sonucunda soruşturma izni verilmemesine ve yenideninceleme talebinin reddine dair HSYK Üçüncü Dairesinin kararları ile HSYK GenelKurulunun yeniden inceleme talebine ilişkin karara karşı itirazının reddinedair kararları nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiğinden bahislebireysel başvuruda bulunmuştur. Anayasa’nın 159. maddesinin onuncu fıkrasıgereğince HSYK’nın anılan kararları aleyhine yargımercilerine başvurulması mümkün değildir. Dolayısıyla başvuru konusu işlem,Anayasa’nın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemlerden olduğundan bireyselbaşvuruya konu olamaz (B. No: 2013/1581, 16/4/2013, § 15).
19. Açıklanan nedenlerle,Anayasa’nın yargı denetimi dışında bıraktığı bir işleme karşı yapıldığıanlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik”nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun,“konu bakımından yetkisizlik”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 8/5/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.