TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BAHATTİN ÇENGEL VE HANDAN GEL GÜNEŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/37648)
Karar Tarihi: 18/11/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Tuğba TUNA IŞIK
Başvurucular
:
1. Bahattin ÇENGEL
2. Handan GEL GÜNEŞ
Başvurucular Vekili
:
Av. Ayşe BATUMLU KAYA
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, hukuk davasında delillerin değerlendirilmesive hukuk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan kararverilmesi ve uzun yargılama nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvurular 19/12/2018 ve 24/2/2020 tarihlerindeyapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. 2020/9581 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasınınkonu yönünden hukuki irtibatı nedeniyle 2018/37648 başvuru numaralı bireyselbaşvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2018/37648 başvuru numaralıbireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesi ve hukukkurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi veyargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ve diğeranayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
10. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. BaşvurucuHandan Gel Güneş Bakımından
a. Başvurucununİddiaları
11. Başvurucunun 30/4/2014 tarihinde açtığı davanınyargılaması 11/10/2018 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, uzun sürenyargılama nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
b. Değerlendirme
12. Anayasa'nın 36. ve 141. maddeleri bağlamında medenihak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul sürede karara bağlanmasıgerektiğine dair temel ilkeler, Anayasa Mahkemesince daha önce incelenmiş ve bukonuda karar verilmiştir (bkz. Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,7/11/2013). Başvuru konusu olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir hususbulunmamaktadır.
13. Somut olayda 30/4/2014 tarihinde idare mahkemesindeaçılan dava ile başlayan yargılama sürecinin 11/10/2018 tarihinde tamamlandığıanlaşılmıştır.
14. Başvuruya konu yargılama süreci incelendiğindedavanın iki dereceli bir yargılama sisteminde toplam 4 yıl 5 ay sürdüğü,yargılama süresinin bütünü dikkate alındığında başvurucunun haklarını ihlaledecek bir gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. BaşvurucuBahattin Çengel Bakımından
a. Başvurucununİddiaları
16. Başvurucunun 27/6/2014 tarihinde açtığı davanınyargılaması 15/1/2020 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, uzun süren yargılamanedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
b. Değerlendirme
i. KabulEdilebilirlik Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
ii. EsasYönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri,§§ 41, 45).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında yaklaşık 5 yıl 7 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
B. Diğer İhlalİddiaları
22. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesi ve hukukkurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesinedeniyle adil yargılanma hakkının ve diğer anayasal haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüştür. Başvurucuların belirtilen şikâyetleri yönünden açıkbir ihlalin bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.
C. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda,başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlalkararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması içinyapılması gerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlalkararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünsedosya üzerinden karar verir.”
24. Başvurucu Bahattin Çangel, ihlalin tespiti ile 50.000TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
25. Somut olayda başvurucu Bahattin Çengel'in makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararıkarşılığında başvurucu Bahattin Çengel'e net 10.000 TL manevi tazminatödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerekir.
27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harç ve3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.446,90 TL yargılama giderininbaşvurucu Bahattin Çengel'e ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucu Handan Gel Güneş bakımından makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktanyoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Başvurucu Bahattin Çengel bakımından makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİROLDUĞUNA,
3. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Başvurucu Bahattin Çengel bakımından Anayasa’nın 36.maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLALEDİLDİĞİNE,
C. Başvurucu Bahattin Çengel'e net 10.000 TL manevitazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. Başvurucu Handan Gel Güneş bakımından yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 446,90 TL harç ve 3.000 TLvekâlet ücretinden oluşan toplam 3.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuBahattin Çengel'e ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucununHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için MustafakemalpaşaHukuk Mahkemesine (E.2014/463, K.2015/1019) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Yargıtay 9. HukukDairesine (E.2017/13537, K.2020/414) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 18/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.