TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BARIŞ DERİN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13462)
Karar Tarihi: 22/12/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucu
:
Barış DERİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, iş mahkemesinde açılan alacak davasında bilirkişiraporunda hatalı hesaplamalar yapıldığı ve yargılamanın makul süredesonuçlanmadığı nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu tarafından 27/7/2004 tarihinde Antalya 1. İşMahkemesinde açılan işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasındabaşvurucu, davalı şirketten fazla mesai ücreti alacağını bulunduğunu ilerisürerek ilgili alacağın yasal faizi ile birlikte tahsiline hükmedilmesini talepetmiştir.
9. Başvurucu ayrıca 19/12/2005 tarihinde aynı davalı aleyhineAntalya 1. İş Mahkemesinde açtığı davada, davalı şirketçe iş sözleşmesininfeshedildiğini, feshin haksız ve kötü niyetli olduğunun Antalya 1. İşMahkemesinin kararı ile ortaya konulduğunu veişe iadekararı verildiğini ancak davalı şirketin işe iade kararına uymadığınıbelirterek ihbar-kıdem tazminatının, resmî çalışma günleri ücretlerinin vesendikal faaliyet nedeniyle iş sözleşmesinin feshinden dolayı uygun görülecektazminatın davalı taraftan yasal faizi ile birlikte tahsiline hükmedilmesinitalep etmiştir.
10. Yargılamaların ilerleyen aşamalarında dava dosyalarıbirleştirilerek görülmeye devam edilmiş, dinlenen tanık beyanları, resmîkurumlardan alınan bilgiler, iş yeri dosyaları, bilirkişi raporu ve toplanandiğer deliller üzerine yapılan değerlendirme neticesinde Antalya 1. İşMahkemesi 14/2/2012 tarihli kararı ile başvurucunun normal çalışma süresininüzerinde çalıştığı, genel tatillerde çalıştığı haksız fesih nedeniyle kıdem veihbar tazminatı alacaklısı olduğunu tespit etmiş ancak usulüne uygun açılmışsendikal tazminat davası bulunmadığından sendikal tazminata ilişkin kararverilmesine yer olmadığına bu doğrultuda davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir.
11. İlk Derece Mahkemesi kararı temyiz incelemesi sonucuYargıtay 9. Hukuk Dairesinin 8/5/2014 tarihli ilamı ile onanmış ve yargılamasona ermiştir.
12. Onama ilamı başvurucuya 21/7/2014 tarihinde tebliğ edilmiş,başvurucu 11/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 22/12/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
14. Başvurucu yargılamanın çok uzun sürdüğünü, bununla birliktebu nedenle yargılama sonunda lehine hükmedilen alacak ve tazminat değerleriningüncelliğini kaybettiğini belirterek hükmedilen meblağların adil olmadığınıileri sürmüştür.
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).
16. Başvurucunun söz konusu şikâyetinin yargılamanın uzunsürmesi sonucuna yönelik olduğu anlaşıldığından bu şikâyet yönünden ayrıcadeğerlendirme yapılmamıştır.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan iş mahkemelerinezdinde açılan davalarda yargılama süresi tespit edilirken sürenin başlangıçtarihi olarak uyuşmazlığı karara bağlayacak davanın açıldığı tarih; süreninsona erdiği tarih olarak yargılamanın sona erdiği (Nesrin Kılıç, B. No: 2013/772, 7/11/2013 § 69), yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Mehmet Salih Ayyıldız, B.No:2012/397, 17/11/2014, § 25).
19. İş mahkemelerinde görülen davalarda yargılama süresininmakul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaçdereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumuve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatininniteliği gibi hususlar dikkate alınır (NesrinKılıç, §§ 57, 58).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık on yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
22. Başvurucu, iş mahkemesinde açtığı alacak davasında hükmeesas alınan bilirkişi raporunda hatalı hesaplamalar yapıldığını belirterek,adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
23. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmamasıbireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvurukapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veyaaçık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamdadeğildir (Ahmet Sağlam, B. No:2013/3351, 18/9/2013, § 42).
24. Başvurucu tarafından ileri sürülen hükme esas alınanbilirkişi raporunun hatalı hesaplamalara dayandığı şikayetlerinin yukarıdabelirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğuanlaşılmaktadır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir. …”
27. Başvurucu tazminat talebinde bulunmuştur.
28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucuya net 13.000 TL manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşantoplam yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmalarınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süreyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 13.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
D. 206,10 TL harçtan oluşan toplam 2.006,10 TL yargılamagiderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Antalya 1. İş Mahkemesine (E.2004/760,K.2012/62) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE22/12/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.