TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
BARIŞ EFE TÜMERK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17053)
Karar Tarihi: 9/11/2107
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Şermin BİRTANE
Başvurucu
:
Barış Efe TÜMERK
Vekili
:
Av. Arzu BECERİK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, epilepsi hastalığı dolayısıyla sürücü belgesiningeri alınması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme,özel hayata saygı ve çalışma haklarının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 28/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu özel bir şirkette yönetici olarak çalışmaktadır veçocukluğundan itibaren epilepsi hastasıdır. Başvurucu 16/9/2000 yılında sürücübelgesi almıştır.
9. 2005 yılında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi tarafındanaskerlik için yapılan muayenesinde epilepsi tanı ve tespitinin yapıldığıbelirtilerek hastalığı nedeniyle askerliğe elverişli değildir raporuverilmiştir. Ayrıca İstanbul Emniyet Müdürlüğüne yazılan yazıyla aralarındabaşvurucunun da bulunduğu kişilere sürücü belgesi verilmemesi, verilmiş isegeri alınması bildirilmiş, bu kapsamda başvurucunun sürücü belgesi iptaledilmiştir.
10. Başvurucunun daha önce filo satış ve pazarlama yöneticisiolarak çalıştığı araç kiralama ve servis şirketi tarafından kendisine arabatahsis edilmiştir.
11. 1/12/2008 tarihinde trafik kontrolü sırasında Genel BilgiToplama (GBT) sorgulaması yapılmış ve polis memurlarınca düzenlenen aynıtarihli tutanakta, başvurucunun ehliyetinin doktor raporuna dayalı olaraksüresiz olarak iptal edildiğinin anlaşıldığı belirtilerek sürücü belgesine elkonulmuştur.
12. Başvurucunun çalıştığı araç kiralama ve servis şirketitarafından verilen tarihsiz yazıda; başvurucunun 3/4/2006-18/12/2009 tarihleriarasında satış portföy yöneticisi olarak çalıştığı, 1/12/2008 tarihindeehliyetinin alındığı ve araç kullanmasına izin verilmediği belirtilmesi üzerinetahsis edilmiş aracın kendisinden alındığı ve görevinin değiştirildiğibildirilmiştir.
13. Başvurucu, 1/12/2008 tarihinde yapılan trafik kontrolündesürücü belgesinin iptal edilmiş olduğunu öğrendiğini bildirerek sürücübelgesinin iptal edilmesine ilişkin işlem ile sürücü belgesine el konulmasınailişkin 1/12/2008 tarihli işlemin ve bu işlemlere temel olan 26/9/2006 tarihlive 26301 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan SürücüAdayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ve Muayenelerine DairYönetmelik'in 9. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "epilepsi tespitinde sürücü belgesiverilmez" cümlesinin iptali istemiyle Danıştay 8. Dairesindedava açmıştır.
14. Danıştay 8. Dairesinin 22/3/2011 tarihli kararıyla davareddedilmiştir. Kararda, ilgili Yönetmeliğin İçişleri Bakanlığı ve SağlıkBakanlığınca müştereken hazırlandığı, Yönetmelik'te ne zaman gerçekleşeceği konusundatıbben net bir belirleme yapılamayan ve kişinin kontrolünü yitirmesine yol açannöbetlerin görüldüğü epilepsi gibi hastalıkların, sürücü belgesi almaya engelsağlık sorunları arasında düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığıbelirtilmiştir.
15. Karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 7/4/2014tarihli kararıyla onanmıştır.
16. Söz konusu karar başurucuya29/9/29014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
17. Başvurucu 28/10/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Ulusal Hukuk
18. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun işlem tarihinde yürürlükte bulunduğu hâliyle "Sürücü adaylarında aranacak şartlar" kenarbaşlıklı 41. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi şöyledir:
"…
Sağlık şartları:
Sağlık şartları bakımından kimlere hangi türsürücü belgesi verilebileceği hususu yönetmelikle düzenlenir. Sürücü belgesialacakların ilgili yönetmelikte belirtilen hekimden sürücü olur raporu almalarızorunludur. Bu maddede sözü edilen yönetmelik İçişleri ve Sağlıkbakanlıklarınca müştereken hazırlanarak yürürlüğe konulur."
19. 26/9/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ve MuayenelerineDair Yönetmelik'in 29/12/2015 tarihinde yapılan değişiklikten önceki hâliyle "Ruh ve sinir hastalıkları muayenesine ilişkinesaslar" kenar başlıklı 9. maddesinin ikinci fıkrasının (c)bendi şöyledir:
“Epilepsi tespitinde sürücü belgesi verilmez.Şüpheli durumlarda klinik gözlem ve EEG tetkiki dikkate alınır.”
20. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları veMuayenelerine Dair Yönetmelik'in 29/12/2015 tarihinde yapılan değişikliktensonraki hâliyle 9. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi şöyledir:
“c) Epilepsi hastalarına aşağıda sayılanhallerde sadece birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Bu sürücülerambulans, resmi veya ticari araç kullanamazlar.
1) Şuur kaybının olduğu epilepsi hastalarınınaltı aylık periyodlarla kontrol muayenesini yaptırdıklarını, beş yıl boyuncanöbet geçirmediklerini ve antiepileptik ilaçlarıkullanmadıklarını belgelemeleri halinde durumları nöroloji sağlık kurulundadeğerlendirilir. Sürücü belgesi alabileceğine dair rapor düzenlenmesi halindekontrol süresi raporda belirtilir.
2) Direksiyon başında tekrarlanma olasılığıolmayan, fark edilir bir uyarıcı nedeniyle uyarılmış epilepsi nöbeti geçirenkişilere nöroloji uzmanının kanaatine göre sürücü belgesi verilebilir.
3) İlk veya tek uyarılmamış epilepsi nöbetigeçiren kişilerin altı aylık periyodlarla kontrol muayenesini yaptırdıklarını,üç yıl boyunca nöbet geçirmediklerini ve antiepilepsiilaçları kullanmadıklarını belgelemeleri halinde durumları nöroloji sağlıkkurulunda değerlendirilebilir.
4) Sadece uykuda geçirilen epilepsi nöbetiolan kişiler altı aylık periyodlarla kontrol muayenesini yaptırdıklarını, beşyıl boyunca nöbet geçirmediklerini ve antiepileptikilaçları kullanmadıklarını belgelemeleri halinde durumları nöroloji sağlık kurulundadeğerlendirilebilir.
5) Bilinci veya hareket etme yetisinietkilemeyen nöbet geçiren kişilerde 6 aylık periyodlarla kontrol muayenesiniyaptırdıklarını, beş yıl boyunca nöbet geçirmediklerini ve antiepileptikilaçları kullanmadıklarını belgelemeleri halinde durumları nöroloji sağlıkkurulunda değerlendirilebilir.
6) Tedavi edici epilepsi cerrahisi uygulanankişiler (1) numaralı alt bende göre değerlendirilir.
7) Bu bent kapsamında nöroloji sağlıkkurulunca yapılacak tıbbi değerlendirmede, ayrıntılı nörolojik inceleme,elektro ensefalografi ve nörogörüntüleme yapılır.
8) Epilepsi tanısı konulan ve araçkullanmalarında sakınca bulunan ya da araç kullanmaları belirli şartlarabağlanan kişiler hakkında 4 üncü maddenin onbirincifıkrası kapsamında bildirimde bulunulur.”
B. Uluslararası Hukuk
21. Avrupa Birliği Konseyinin 29/7/1991 tarihli ve 91/439/EECsayılı direktifinin "Motorlu Taşıtların Kullanımında Fiziksel ve RuhsalSağlığa İlişkin Asgari Standartlar"ınbelirlendiği 3 numaralı ekinde yer alan 12. maddesinde, epilepsi nöbetlerininveya hastalığın bilinç kaybına yol açan diğer etkilerinin araç kullanımısırasında meydana gelmesi hâlinde trafik güvenliği bakımından ciddi tehlikeoluşturduğu belirtildikten sonra epilepsi hastalarının durumları iki gruptadeğerlendirilmiş ve Avrupa Birliği'ne üye devletlere sürücü belgesi verilmesinedair mevzuatlarında bu iki grubun özellikleri dikkate alınarak düzenlemeyapmaları konusunda yükümlülük getirilmiştir. Buna göre yetkili bir tıbbi makamtarafından incelemeye ve düzenli tıbbi muayeneye tabi tutulan birinci gruptakikişilere lisans verilebilir ya da lisansları yenilenebilir. Yetkili tıbbi makamepilepsi ya da diğer bilinç bozukluklarının durumu, klinik biçimi ve ilerlemesi(son iki yıl içinde nöbet geçirmeme gibi), alınan tedavi ve sonuçları hakkındakarar verecektir. Uzman doktor raporuna göre epilepsi nöbetleri veya bilinçdurumundaki diğer ani rahatsızlıklardan muzdarip olanya da olma ihtimali bulunan ikinci gruptaki başvuru sahipleri ya da sürücülereehliyet verilmeyeceği ya da bu kişilerin ehliyetlerinin yenilenmeyeceğibelirtilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
22. Mahkemenin 9/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
23. Başvurucu epilepsi hastalığının etkilerinin kişiden kişiyefarklı olabildiğini, kendisinin sınırlı sayıda nöbet geçirdiğini, düzenlikullandığı sürece ilaç tedavisiyle nöbetlerin kontrol altına alındığınıbelirtmiştir. Başvurucu, Yönetmelik hükmünde yer alan düzenlemenin epilepsihastalarının sürücü belgesi almalarını tümüyle yasakladığını, bu şekilde genelve soyut bir yasak getirildiğini, durumunun belirli periyotlarla denetlenmesisuretiyle sürücü belgesi alması mümkünken buna hiç olanak sağlanmayarakfedakarlığın sadece bireye yüklenmesinin mağduriyetine sebep olduğunu ifadeetmiştir. Başvurucu ayrıca sürücü belgesinin olmamasının özel ve aile yaşamınıda olumsuz etkilediğini belirtmiş ve Anayasa'nın 2., 10., 11., 13., 20., 23.,35., 36., 48., 49., 90. ve 136. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
24. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi uyarınca AnayasaMahkemesince saptanan herhangi bir gerekçeden dolayı başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlindebaşvuru hakkında düşme kararı verilebilir (H.L.,B. No: 2013/66, 16/5/2013, §§ 17, 18).
25. Somut olayda başvuru konusu yapılan Yönetmelik hükmününbaşvuru tarihinden sonra 29/12/2015 tarihinde yapılan değişiklikle yenidendüzenlendiği ve epilepsi hastalarına belli koşullar altında sürücü belgesi almaimkânı getirildiği görülmektedir. Dolayısıyla başvurucunun yeni oluşan hukukiduruma göre sürücü belgesi almak için talepte bulunması mümkün hâle gelmiştir.Bu yüzden İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklıkılan bir neden kalmadığı sonucuna varılmıştır (Serkan Madsar, B. No: 2012/751,16/10/2014, §§ 21, 22).
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/11/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.