TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
BAYINDIR İNŞAAT TURİZM TİCARET VE SANAYİ A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/7070)
Karar Tarihi: 20/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Yakup MACİT
Başvurucu
:
Bayındır İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Vekilleri
:
1. Av. Ramazan ASLAN
2. Av. Enver Arsal YILDIRIM
3. Av. İrem Bilge YILDIRIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1.Başvuru, sözleşmenin hükümsüzlüğünün tespiti ve uyuşmazlığıngiderilmesi davasında usul ve kanuna aykırı karar verilmesi nedeniyle adilyargılanma hakkının, esaslı iddiaların mahkeme ve Yargıtay kararlarındacevaplandırılmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, yargılamanınuzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 22/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4.Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
7. Sakarya-Hendek-Bolu-Ankara otoyolu projesinin Bolu Dağıgirişiyle ilgili yapım işi A.S.A firmasına ihale edilmiş ve 29/1/1987 tarihindeKarayolları Genel Müdürlüğü (İdare) ile ilgili firma arasında sözleşmeimzalanmıştır.
8. A.S.A firması 19/1/1990 tarihli ek sözleşme ileGümüşova-Gerede otoyolu (Kesim-2) Bolu Dağı Geçişinin yapımı ve bir yıllıkbakımı işini taahhüt etmiştir.
9. Anılan firma ile başvurucu şirket, aralarında27/7/1998tarihinde düzenlenen sözleşmede, Gümüşova-Gerede otoyolu (Kesim-2) Bolu DağıGeçişinin yapımı ve bir yıllık bakımı işini birlikte yürütmek üzere taahhüttebulunmuşlardır.
10. Sözleşme, Ankara 33. Noterliğince 31/7/1998 tarihindeonaylanmış ve taraflarca 3/8/1998 tarihinde ortak girişim beyannamesidüzenlenmiştir.
11. Sözleşmede, hak ve menfaatlerin %50 oranında taraflarcapaylaşılacağı, anlaşmazlık hâlinde tahkime gidileceği, ortak girişimin pilotfirmasının A.S.A olduğu kararlaştırılmıştır.
12. Ortak girişim talebi İdare tarafından uygun bulunmuş vetaraflarca ihaleye konu yapım işi birlikte yürütülmeye başlanmıştır.
13. Ortak girişimin taahhüdü devam ederken başvurucununalacaklıları olan faktoring şirketlerininbaşlattıkları icra takibinde, başvurucunun ortaklık payından doğmuş ve doğacakkâr ve tasfiye payına 31/5/2001 tarihinde haciz konulmuş, başvurucu ve A.S.Afirması arasındaki ortaklığın feshi ve tasfiyesi yönünde Ankara 7. AsliyeTicaret Mahkemesinin E.2001/421 sayılı dosyasında dava açılmıştır.
14. İcra takibi ve dava süreci devam ederken ortak girişiminsona erdiği ve tasfiye sürecine girdiği gerekçesiyle A.S.A firmasının sözkonusu işe ait yükümlülükleri tek başına üzerine alarak işi tamamlayacağı,yapılan tüm iş ve faaliyetlerden üçüncü taraflara ait her türlü hak vemenfaatler karşısında A.S.A'nin tek başına sorumluolacağı, İdarenin hiçbir şekilde muhataplığının ve sorumluluğunun olmayacağıyönünde İdare ile A.S.A firması arasında 14/11/2002 tarihinde"Gümüşova-Gerede Otoyolu Bolu Dağı Geçişi (Kesim-2) Ek (Zeyilname-8)"başlıklısözleşme (Ek Sözleşme) düzenlenmiştir.
15. Başvurucunun Ek Sözleşme'nin hükümsüzlüğü, uyuşmazlığıngiderilmesi ve hakem tayini konularında Ankara 11. Asliye Hukuk MahkemesininE.2002/976 sayılı, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/323 Değişik İşsayılı, Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/508 sayılı, Ankara 9.Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/667 sayılı, Ankara 7. Asliye TicaretMahkemesinin E.2007/1 sayılı, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2008/396sayılı dosyalarında açtığı davalar görevsizlik, ret ve uyuşmazlığın Mahkemedegörülmesi gerektiği yönündeverilen kararlarlasonuçlanmıştır.
16. Başvurucu en son 24/11/2009 tarihinde, Ankara 9. AsliyeTicaret Mahkemesinin (Mahkeme) E.2009/716 sayılı dosyasında açtığı davada,İdarenin muvafakatı alınarak A. S. A. firması ileortak girişim oluşturulmak suretiyle sürdürülen işte, kendisinin rıza vemuvafakati alınması gerekirken İdare ve A.S.A firmasının kendi aralarındadüzenledikleri 14/11/2002 tarihli Ek Sözleşme ile ortaklıktan doğan haklarındanmahrum bırakıldığını, Ek Sözleşme'nin yetkisi olmayan genel müdür imzasıyladüzenlendiğini, yok hükmünde olduğunu, adi ortaklıktan doğan haklarının tasfiyesonuna kadar devam edeceğini, bu haklarının fiilen elinden alındığını, tektaraflı olarak gerçekleştirilen işlemle sözleşme özgürlüğünün ihlal edildiğinibelirterek Ek Sözleşme'nin hükümsüzlüğünün tespiti ve uyuşmazlığın giderilmesitalebinde bulunmuştur.
17. Mahkeme 15/9/2011 tarihli kararında, başvurucu ile davalıA.S.A firması arasındaki ortaklığın 31/5/2001 tarihinde sona erdiğini, kamuyararı nedeniyle ihale yapım işinin sürüncemede bırakılmamasının zorunluolduğunu, bu nedenle 14/11/2002 tarihli Ek Sözleşme'nin düzenlendiğini, EkSözleşme'nin gerçekte ortak girişimin fesih ve gayesinin sona ermesine bağlıolarak tamamlanması yönünde, yeni bir sözleşme olarak düzenlendiğinin kabuledilmesi gerekeceğini, ortak girişim beyannamesinde pilot firmanın A.S.Aolduğunun kabul edildiğini, ödemelerin verilen tedbir kararları dışında dahitasfiye payının hesaplanmasına kadar bu firmaya verilmesinin, taraflararasındaki anlaşmaya aykırı olmadığını, İdarenin Ek Sözleşme ile kalan işten A.S.A'yı sorumlu tutması ve üçüncü kişilere karşı muhatapkılmasının, işin ihalesinin zorunlu ve doğal sonucu olarak kabul edilmesigerektiğini, davacı ile İdare arasında hakem heyeti önünde görülen aynınitelikteki davada verilen mahkeme kararının davalı İdare lehine kesin hükümteşkil ettiğini, bu davada A.S.A taraf olmasa daanılanilamın A.S.A açısından da lehe kesin delil niteliğinin bulunduğunu, ayrıcabaşvurucunun, Ek Sözleşme'nin hükümsüzlüğünü talep etmekteki amacının, feshingerçekleştiği ana kadar yapılacak ödemelerin A.S.A yerine ortak girişim adınayapılması olarak değerlendirildiğinde, Ek Sözleşme'nin ortak girişimin tasfiyesürecini etkiler bir yönünün bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir.
18. Temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 20/3/2013 tarihliilamında, delillerin takdirinde yanlışlık olmadığı, kararın usul ve kanunauygun olduğunu belirterek hükmü onamıştır.
19. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 16/1/2014 tarihli kararıile reddedilmiştir.
20. Başvurucu vekili Mahkemeye verdiği 14/4/2014 tarihli dilekçesindeYargıtay karar düzeltme ilamının kendilerine tebliğini talep etmiş, ret kararı24/4/2014 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiş, 22/5/2014 tarihindebireysel başvuruda bulunulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
21. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Ankara 9. Asliye Ticaret MahkemesininE.2009/716 Sayılı Dosyası Yönünden
22. Başvurucu, davalılar tarafından düzenlenen 14/11/2002tarihli Ek Sözleşme'nin genel müdür imzasıyla yürürlüğe girmesinin mümkünolmadığını, üçlü kararname ile imzalanması gerektiğini, Ek Sözleşme'nin bunedenle yok hükmünde olduğunu, bu gerçeğin yargılama sürecinde Mahkeme veYargıtay tarafından dikkate alınmadığını, buna yönelik iddiaların da Mahkeme veYargıtay kararlarında cevaplandırılmadığını, kararın kanun ve usuleaykırı olduğunu, karar nedeniyle maddi ve manevizarara uğradığını, yargılamanın makul sürede tamamlanmadığını belirterekAnayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekir.
24. Somut olayda Mahkemenin 15/9/2011 tarihli kararıyla davanınreddedildiği, temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 20/3/2013 tarihlikararıyla hükmün onandığı, karar düzeltme talebinin aynı Dairenin 16/1/2014tarihli kararı ile reddedildiği, kararın10/2/2014 tarihinde Ulusal Yargı AğıBilişim Sisteminden (UYAP) Mahkemeye ulaştığı, anlaşılmıştır. Karar düzeltmeilamı başvurucuya posta yoluyla 24/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucubu tarihten itibaren otuz günlük süre içerisinde 22/5/2014 tarihinde bireyselbaşvuruda bulunmuş ise de başvurucu vekilinin UYAP vasıtasıyla mahkemeyegönderdiği 14/4/2014 tarihli dilekçesinde, Yargıtay karar düzeltme kararınınkendilerine tebliğini talep ettiği, dosyanın da Mahkemede olduğu bu tarihitibarıyla anılan karara erişme imkânının bulunduğu anlaşılmıştır.
25. Buna göre başvurucunun 14/4/2014 tarihinde Yargıtay karardüzeltme ilamının içeriğini öğrendiğinin kabul edildiği ve bu tarihe göre engeç 14/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunması zorunlu olduğu hâlde22/5/2014 tarihinde yapılan başvuruda süre aşımı bulunduğu sonucunaulaşılmıştır.
26. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
B. İhlal İddiasına Konu Diğer Mahkeme DosyalarıYönünden
27.Başvurucu Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/677sayılı, Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2007/1 sayılı, Ankara 5. AsliyeTicaret Mahkemesinin E.2008/396 sayılı dosyalarında açtığı davalarda verilenkararların usul ve kanuna aykırı olduğunu, tahkim heyetinin oluşturulmasındausulsüzlük yapıldığını, kararlar nedeniyle hak arama özgürlüğünün kısıtlandığınıbelirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
28. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralıfıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlaraleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012, § 17).
29. Somut olayda, bireysel başvuruya konu Ankara 9. AsliyeTicaret Mahkemesinin 16/2/2006 tarihli ve E.2004/677, 2006/49 sayılı kararının18/7/2006 tarihinde, Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli veE.2007/1, K.2007/133 sayılı kararının 19/7/2007 tarihinde, Ankara 5. AsliyeTicaret Mahkemesinin 6/11/2008 tarihli ve E.2008/396, K.2008/459 sayılı kararının14/9/2009 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Buna göre başvuru konusukararların 23/9/2012 tarihinden önce kesinleştiği ve başvurunun bu dosyalaryönünden Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi dışında kaldığıanlaşılmaktadır.
30. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun,
1. Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2009/716 sayılıdosyası yönünden süre aşımı nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. İhlaliddialarına konu diğer mahkeme dosyaları yönünden zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.