TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
BERRİN SANDIKÇI VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/5923)
Karar Tarihi: 23/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Numan ERSAK
2. Zerga GÜLÖZ
Vekili
:
Av. Özlem DÜNDAR
Başvurucular
:
3. Berrin SANDIKÇI
4. Gülser BAHADIR
5. Mehmet EREN
6. Mehmet Refik ERSAK
7. Mehmet Şefik ERSAK
8. Necati EREN
9. Seher YILMAZ
10. Servet ERSAK
11. Süheyle ERGÜN
12. Süreyya KAVAK
13. Zeki EREN
Vekili
:
Av. Nalan ERSAN AMAK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 29/4/2014 tarihi ve sonrasında yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/15943 ve 2015/8274 sayılı bireysel başvuru dosyaları,konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/5923 sayılı dosya üzerindebirleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
9. Başvurucular Numan Ersak, MehmetŞefik Ersak, Mehmet Refik Ersak,Süreyya Kavak, Servet Ersak, Seher Yılmaz ve Süheyle Ergün'ün babalarının dedesi, başvurucu BerrinSandıkçı'nın dedesinin dedesi ve başvurucu GülserBahadır'ın eşinin babasının dedesi olan muris Hamdan Ersak'ın,başvurucu Mehmet Eren'in dedesi olan muris Halil Eren'in ve başvurucular NecatiEren ile Zeki Eren'in dedeleri olan muris Keleş Eren'in davacı; başvurucu Zerga Gülöz'ün babası olan murisİsmail Bulut'un ise davalı sıfatıyla yer aldığı 14/10/1955 tarihinde MardinAsliye Hukuk Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davasında yerelMahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş; bozmadansonra Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasındaderdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Gülser Bahadır Yönünden
12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlaleyol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun "kişiselolarak" ve "doğrudan" etkilenmiş olması gerekir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014,§§ 42-45).
13.Somut olayda başvurucu Gülser Bahadır'ınyapılan nüfus kaydı sorgulamasında, başvuru formunda iddia edildiğinin aksine,şikâyet konusu yargılama sürecinde davacı olarak bulunan Hamdan Ersak'ın torununun oğlu olan mirasçısının eşi vedolayısıyla mirasçısı olmadığı, anılan başvurucunun başka bir şahısla evliolduğu ve eşinin vefat ettiği tespit edildiğinden, uzun sürmesi nedeniyleşikâyet ettiği davada mirasçı olarak taraf sıfatının bulunmadığı, dolayısıylabaşvurucunun ihlale neden olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemdenkişisel olarak etkilenmediği anlaşılmaktadır.
14.Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucu Gülser Bahadır yönünden diğer kabul edilebilirlik koşullarıbakımından incelenmeksizin kişi bakımındanyetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılanmakul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının yargılamayakatıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye esas alınansürenin başlangıç anıdır (Gülseren Gürdal vediğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 61 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
21. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeyukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiğiyönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
24. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucular Numan Ersak, Mehmet Şefik Ersak, Mehmet Refik Ersak,Süreyya Kavak, Servet Ersak, Seher Yılmaz, Süheyle Ergün ve Necati Eren'e ayrı ayrı net 570 TL;başvurucu Mehmet Eren'e net 520 TL; başvurucu Zeki Eren'e net 470 TL; başvurucuBerrin Sandıkçı'ya net 300 TL ve başvurucu Zerga Gülöz'e net 3.700 TL manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç bedelininbaşvurucular Numan Ersak ve ZergaGülöz'e münferiden; 1.800 TL vekâlet ücretindenoluşan yargılama giderinin başvurucular Numan Ersakve Zerga Gülöz'emüştereken; 226,90 TL harç bedeli ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.026,90 TL yargılama giderinin isebaşvurucular ZekiEren, Mehmet Şefik Ersak, Mehmet Refik Ersak, Süreyya Kavak, Servet Ersak,Seher Yılmaz, Süheyle Ergün, Berrin Sandıkçı, MehmetEren ve Necati Eren'e müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucu Gülser Bahadıryönünden başvurunun kişi bakımındanyetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Numan Ersak, MehmetŞefik Ersak, Mehmet Refik Ersak,Süreyya Kavak, Servet Ersak, Seher Yılmaz, Süheyle Ergün ve Necati Eren'e ayrı ayrı net 570 TL;başvurucu Mehmet Eren'e net 520 TL; başvurucu Zeki Eren'e net 470 TL; başvurucuBerrin Sandıkçı'ya net 300 TL ve başvurucu Zerga Gülöz'e net 3.700 TLmanevitazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç bedelinin başvurucular Numan Ersak ve Zerga Gülöz'e MÜNFERİDEN ÖDENMESİNE; 1.800 TL vekâlet ücretindenoluşan yargılama giderininbaşvurucular Numan Ersak ve Zerga Gülöz'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE; 226,90 TL harç bedeli ve1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.026,90 TL yargılama giderinin isebaşvurucular Zeki Eren, Mehmet Şefik Ersak,Mehmet Refik Ersak, Süreyya Kavak, Servet Ersak, Seher Yılmaz, SüheyleErgün, Berrin Sandıkçı, Mehmet Eren ve Necati Eren'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine(E.1978/181) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.