Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - BİLGE DOĞRU VE MUHAMMET YURTSEVEN Başvurusuna İlişkin Karar - 27/12/2017

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör

:

Volkan SEVTEKİN

Başvurucular

:

1. Bilge DOĞRU

2. Muhammet YURTSEVEN

Vekili

:

Av. Acun PAPAKÇI

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yabancı bir mahkeme tarafından verilen kararın tenfizi davasında, nispi vekâlet ücreti yerine maktuvekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/9/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

8. Başvurucu Muhammet Yurtseven'in vekili Av. Bilge Doğrumarifetiyle sunulan 10/4/2009 tarihli dava dilekçesiyle Almanya Konstanz Mahkemesinde açtığı alacak talepli davada verilen18/12/2007 tarihli karar ile masraf tespit kararının tanıma ve tenfizine kararverilmesi istenmiştir.

9. Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 8/12/2009tarihli kararı ile tenfiz şartları oluşmadığıgerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

10. Temyiz üzerine hüküm Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin (Daire)8/6/2012 tarihli kararı ile bozulmuştur.

11. Karar düzeltme talebi Dairenin 11/10/2012 tarihli kararı ilereddedilmiştir.

12. Bozma kararı sonrası Mahkemenin 31/1/2013 tarihli kararı iletalebin kabulüne karar verilmiştir. Kararın hüküm kısmı şöyledir:

"...Davacı MuhammetYurtseven ile davalı [K.] San.Tic. ve Yatırım Holding A.Ş. (Eski Unvan: [K.] İnş. Tarım San. İştl. Tic.A.Ş.) arasında yabancı mahkemede yapılan yargılama sonucunda; Federal AlmanyaCumhuriyeti Konstanz Asliye Hukuk Mahkemesinin 6 O65/07 B sayılı kararının ve masraf tespit kararının MÖHUK 56. maddesi gereğinceTENFİZİNE,

Alınması gerekli 21,15 TL harcın davacı tarafındanpeşin yatırıldığı anlaşılan 354,20 TL harçtan mahsubu ile bakiye 333,05 TL'nindavacıya talep halinde iadesine,

Davacı davada kendisini vekil ile temsilettirdiğinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesap edilen 1200,00 TL ücretivekaletin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

..."

13. Temyiz üzerine hüküm Dairenin 30/12/2013 tarihli kararı ileonanmıştır.

14. Karar düzeltme talebi Dairenin 21/5/2014 tarihli kararı ilereddedilmiştir.

15. Ret kararı 11/8/2014 tarihinde başvurucu vekiline tebliğedilmiş, 4/9/2014 tarihinde tarihinde bireyselbaşvuruda bulunulmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun "Yabancı mahkeme ilamları" kenarbaşlıklı 4. maddesi şöyledir:

"Yabancı bir mahkemetarafından verilen ilamların tenfizi için açılacakdavalardan, bu ilamlarda hükmolunmuş şeyin değeri, nevi ve mahiyetine göre (1)sayılı tarife gereğince harç alınır."

17. 492 sayılı Kanun'un "Harçalma ölçüleri" kenar başlıklı 15. maddesi şöyledir:

"Yargı harçları (1)sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden,işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır."

18. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun 323. maddesi şöyledir:

 "1) Yargılama giderleri şunlardır:

 a) Celse, karar ve ilam harçları.

 ...

 ğ) Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacakvekâlet ücreti.

 ..."

19. 6100 sayılı Kanun’un 330. maddesi şöyledir:

"(1) Vekil ile takipedilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti, taraflehine hükmedilir."

20. 6100 sayılı Kanun’un 332. maddesi şöyledir:

 "(1) Yargılama giderlerine, mahkemece resenhükmedilir.

 (2) Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiğive dökümü

hüküm altında gösterilir."

21. 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlık ücreti” kenar başlıklı 164.maddesi şöyledir:

 "Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımınınkarşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder.

 …

 Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecekvekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas vemahsup edilemez, haczedilemez."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 27/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucu BilgeDoğru'nun İddiaları Yönünden

23. Başvurucu kazanacağı nispi avukatlık ücretini düşünerekdiğer başvurucunun avukatı olmayı kabul ettiğini, dava açılırken nispi harçyatırıldığından davanın sonucunda da nispi vekâlet ücretine hükmedilmesigerektiğini ileri sürmüştür.

24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlaleyol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalindendolayı başvurucunun "kişisel olarak ve doğrudan" etkilenmiş olmasıgerekir (Onur Doğanay, B. No:2013/1977, 9/1/2014, §§ 42-45).

25. 6100 sayılı Kanun'un 330. maddesinin gerekçesinde, genelhükümlere göre avukat ile iş sahibi arasında düzenlenen vekâlet sözleşmesiçerçevesinde avukatın aldığı ücretten farklı olarak vekâlet ücretinin, davadahaklı çıkan tarafın davasını vekille takip etmesi durumunda diğer yargılamagiderlerinin dışında lehine hükmedilen bir tutar olduğu, bu ücretin AvukatlıkAsgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanacağı veyargılama giderleri kapsamında olduğu belirtilmiştir. Maddenin gerekçesindeayrıca 1136 sayılı Kanun’un 164. maddesinin beşinci fıkrasında geçen “Vekâletücreti avukata aittir.” hükmününkararın taraflar için oluşturulduğu ve onların lehlerine ve aleyhlerine sonuçyaratacağı prensibinin uygulanmasına engel olmadığı, 1136 sayılı Kanun’dakihükmün avukat ile müvekkil arasındaki hukuki ilişkide geçerli olacağı,düzenlemede geçen vekâlet ücretinin avukatla müvekkili arasında yapılansözleşmede geçen ücret olmadığı, mahkemece taraf lehine hükmedilen yargılama giderlerikapsamında bir ücret olduğu belirtilmiştir (Atillaİnan, B. No: 2012/615, 21/11/2013, § 26).

26. Davanın taraflarından birinin vekili olan avukatın,uyuşmazlık ve tarafla ilgili kamusal işlem ve kararlardan güncel ve kişisel birhakkının doğrudan etkilenmeyeceği ve bu nedenle mağdur statüsü kazanamayacağıaçıktır (Atilla İnan, §§ 31-35).

27. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucu MuhammetYurtseven'in İddiaları Yönünden

28. Başvurucu, dava dilekçesinde gösterdiği değer üzerindenmahkeme veznesine nispi harç yatırarak açtığı davada Avukatlık Asgari ÜcretTarifesi uyarınca kendisine 3.148,33 TL nispi vekâlet ücreti verilmesigerekirken, 1.200 TL maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi ve bu konudakiitirazının Yargıtay tarafından değerlendirilmemesi nedeniyle mülkiyet ve adilyargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Kabul edilen hukuki yardım miktarı sonucundabaşvurucunun daha az vekâlet ücretine hak kazandığına ilişkin başvuru mülkiyethakkı kapsamında incelenmiştir.

30. Bir anayasal hak ihlali iddiasının Anayasa Mahkemesinin konubakımından yetkisi dâhilinde olabilmesi için başvurucu tarafından dayanılanhakkın Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden olması veAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi(Sözleşme) ve buna Türkiye'nin taraf olduğu ekprotokoller kapsamında yer alması, ayrıca başvurucununihlal iddiasına temel alınan hakkın kapsamına giren korunmaya değer birmenfaatinin bulunması gerekir (Ahmet Sağlam,B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 31).

31. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse,önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle önceliklebaşvurucunun Anayasa’nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyeteilişkin bir menfaate sahip olup olmadığı noktasındaki hukuki durumunundeğerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü,B. No: 2013/382, 16/4/2013,§ 26).

32. Belirli durumlarda bir "ekonomik değer" veyaicrası mümkün bir "alacak" iddiasını elde etmeye yönelik "meşrubir beklenti", Anayasa'nın ve Sözleşme'nin ortak koruma alanında yer alanmülkiyet hakkı güvencesinden yararlanabilir. Meşru beklenti, makul bir şekildeortaya konmuş icra edilebilir bir iddianın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirlibir kanun hükmüne veya başarılı olma şansının yüksek olduğunu gösteren yerleşikve istikrarlı bir yargı içtihadına dayanan yeterli somutluğa sahip niteliktekibir beklentidir. Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece ulusal hukuktamülkiyet hakkı kapsamında savunulabilir bir iddianın varlığı meşru beklentininkabulü için yeterli değildir (Kemal Yeler veAli Arslan Çelebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014, § 37).

33. Somut olayda sadece yabancı mahkeme kararının tenfizi şartlarının incelendiği davanın niteliğine göremaktu harç alınarak fazla yatırılan harcın başvurucuya iade edildiği ve buduruma uygun olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'negöre dava sonucunda hükmedilen vekâlet ücretinin de maktu tarife üzerindenbelirlendiği anlaşılmaktadır.

34. Başvurucunun şikâyeti tenfizdavasının sonucunda kazanılan vekâlet ücretinin miktarına ilişkindir. Vekâletücretinin Anayasa'nın 35. maddesi anlamında "mülk" kapsamınagirebilmesi için kesin hüküm hâlini almış bir mahkeme kararına dayalı olarakicra edilebilir bir şekilde belirginleşmesi gerekmektedir. Başvurucununtalebine konu kesin hüküm altına alınmış vekâlet ücretinden sözedilemeyeceğinden Anayasa'nın 35. maddesi anlamında mevcut bir mülkünvarlığının kabulü olanaksızdır.

35. Diğer yandan hükmedilen vekâlet ücreti tenfizdavasının özel şartları dikkate alınarak "maktu" olarak takdiredilmiştir. Bu durumun aksine yargı makamları önünde tarafına "nispi"vekâlet ücreti verilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ispat edemeyen ve belirlibir kanun hükmüne ya da istikrarlı bir içtihada dayanmayan başvurucunun,mülkiyet hakkı kapsamına giren bir ekonomik değeri veya en azından böyle birdeğeri elde etme yönünde meşru beklentisi bulunmadığı anlaşılmaktadır.

36. Açıklanan nedenlerle başvurucunun korunmaya değer birmenfaati bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun bu kısmının da konu bakımından yetkisizlik nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucu Bilge Doğru'nun iddiaları yönünden kişi bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucu Muhammet Yurtseven'in iddiaları yönünden konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA27/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy