TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İBRAHİM DİRİL BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/12850)
Karar Tarihi: 21/11/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Heysem KOCAÇİNAR
Başvurucu
:
İbrahim DİRİL
Vekili
:
Av. Fikret AYDOĞDU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, beraat edilen davada lehe eksik vekâlet ücretinehükmedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/8/2014 tarihindeyapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
7. Afyonkarahisar Cumhuriyet Başsavcılığı aralarındabaşvurucunun da bulunduğu kişiler hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmasuçundan cezalandırılmaları talebiyle kamu davası açmıştır.
8. Afyonkarahisar 2. Ağır Ceza Mahkemesi yapmış olduğu yargılamasonucunda 8/6/2012 tarihli karar ile sanıkların atılısuçu işlediklerine dair cezalandırılmalarına yeterlihertürlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden ayrı ayrıberaatlarına karar vermiştir.
9. Hüküm başvurucunun da aralarında bulunduğu bir kısım sanıklarmüdafii tarafından lehe vekâlet ücretine kararverilmediği gerekçesiyle temyiz edilmiştir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi 15/1/2014tarihli karar ile, beraat eden sanıklar lehine vekâletücretine hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi nedeniyle hükmün bozulmasınaancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hüküm fıkrasına ''Kendisini vekâletle temsil ettiren sanıklar[Z.A.], [B.A.], [E.B.], [G.A.], [S.K.], [P.A.],İbrahim Diril ve [M.A.] içinkarar tarihindeki Avukatlık Ücret Tarifesinin 13/5 maddesi uyarınca takdiredilen 2.400 TL'nin hazineden alınarak sanıklara verilmesine''ibaresinin eklenerek düzeltilerek onanmasına karar vermiştir.
10. Yargıtay 14. Ceza Dairesinin nihai kararı üzerineAfyonkarahisar 2. Ağır Ceza Mahkemesi 3/3/2014tarihinde kesinleştirme işlemini yaparak Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine(UYAP) kararı girmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 21/11/2017 tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
12. Başvurucu, aynı eylem nedeniyle birden fazla sanık hakkındaaçılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda beraat kararı ile birlikte,kendisini vekille temsil ettiren her bir sanık yönünden ayrı ayrı vekâletücretine karar verilmesi gerekirken tek bir vekâlet ücretine hükmedilmesininadil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
13. Dava açma ya da kanun yollarına başvuru için belli sürelerinöngörülmesi -bu süreler dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça-hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye erişim hakkına aykırıdeğildir (Remzi Durmaz, B. No:2013/1718, 2/10/2013, § 27).
14. Bireysel başvuruların 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarıncabaşvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalinöğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Anılandüzenlemelerde başvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel başvuru süresininbaşlangıcına ilişkin olarak "başvuruyollarının tüketildiği" tarihtensöz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta başvuru yapılamayacağıdikkate alınarak bu ibarenin "nihai kararın gerekçesininöğrenilebildiği" tariholarak anlaşılması gerekir. Bu öğrenme, somut olayın özelliklerine göre farklışekillerde gerçekleşebilir (A.C. vediğerleri [GK], B. No: 2013/1827,25/2/2016,§ 25).
15. Bireysel başvuru süresi bakımından "nihai kararıngerekçesinin tebliği" öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu, B. No: 2013/5504, 28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliğiile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusuolabilir. Bu kapsamda nihai kararın gerekçesinin "dosyadan suretalınması" gibi hâllerde öğrenilmesi de mümkündür. Başvurucuların nihaikararın gerekçesini" öğrendiklerini beyan ettikleri tarih" debireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele alınabilir (İlyas Türedi, B. No: 2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).
16. Diğer yandan nihai kararın gerekçesi öğrenilmemiş olmaklabirlikte sonucunun öğrenildiği durumlar da söz konusu olabilir. Böyle birdurumda sonucu öğrenilen nihai kararın gerekçesine derece mahkemesinden kesinolarak erişilebilmesi mümkün ise bireysel başvuru süresinin sonucun öğrenildiğitarihten itibaren başlatılması gerekir. Bu kapsamda bir ceza mahkûmiyetineilişkin nihai kararın sonucunun infaz aşamasında "yakalama", "müddetname veya çağrı kâğıdının ya da ödeme emrinintebliği" suretiyle öğrenildiği durumlarda başvurucular, nihai kararınsonucundan haberdar olmakta ve nihai karar gerekçesini kesin olarak öğrenmeolanağına sahip bulunmaktadırlar (AydınSelçuk, B. No: 2014/3194, 20/11/2014, § 24; Özgür Çapkın, B. No: 2014/2546,30/12/2014, § 24; Halil Aslan, B.No: 2014/3038, 10/12/2014, § 38).
17. Nihai kararın gerekçesinin öğrenilemediği veya nihai kararınsonucunun öğrenilip gerekçesinin kesin olarak öğrenilme imkânının eldeedilemediği hâllerde başvuru süresinin hangi tarihten itibaren başlayacağınında belirlenmesi gerekir. Aksi hâlde sınırsız bir başvuru süresi söz konusuolabilecektir. Bu kapsamda yapılacak değerlendirmede; sürenin başlangıçtarihinin, başvurucuların özen yükümlükleri ile mahkemeye erişim haklarınınaşırı sınırlanmaması hususlarının birlikte dikkate alınması gerekir.
18. Başvurucuların bireysel başvuruda bulunmak amacıyla dava vebaşvurularını takip etmek için gerekli özeni gösterme yükümlülükleri vardır.Bu yükümlülük kapsamındailk derece mahkemesine fiilen ulaşan nihai kararın gerekçesini öğrenmekonusunda gerekli özeni gösterme sorumluluğu başvuruculara aittir. Diğer birifadeyle başvurucular veya vekillerinin ilk derece mahkemesine ulaşan kararınbir örneğini almak için özenli davrandıklarını kanıtlamaları gerekir (A. C. ve diğerleri § 29).
19. Yargıtay ceza daireleri tarafından verilen kararlarıntaraflara tebliğine ilişkin bir düzenleme mevzuatta bulunmamaktadır. Cezayargılamasında nihai kararın tebliğ edilmediği durumlarda kararın derecemahkemesine ulaşmasından ve böylece gerekçesinin erişilebilir olmasından sonra,özen yükümlülüğü kapsamında makul bir süre içinde bireysel başvuru yapmakisteyen ilgililerden karara erişmeleri ve karar gerekçesini öğrenmeleribeklenir. Bu kapsamda erişilebilir olan nihai kararın, en geç üç ay içindeilgilileri tarafından bilindiği ve gerekçesinin öğrenildiği kabul edilmelidir.Aksi tespit edilmediği sürece bireysel başvuru için 6216 sayılı Kanun'daöngörülen otuz günlük başvuru süresi bu tarihten itibaren başlayacaktır(A. C. ve diğerleri [GK], § 30).
20. Somut olayda, Afyonkarahisar 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 8/6/2012 tarihli kararı, Yargıtay 14. Ceza Dairesinin15/1/2014 tarihli ilamıyla onanarak aynı tarihte kesinleşmiştir. UYAP üzerindenyapılan araştırmada Yargıtay ilamının en geç kesinleştirme şerhiningerçekleştirildiği 3/3/2014 tarihinde Mahkemeyeulaştığı görülmüştür. Diğer bir ifadeyle başvurucunun nihai kararın içeriğineerişme imkânını en geç 3/3/2014 tarihinde elde ettiğianlaşılmıştır.
21. Nihai kararın içeriğine erişme imkânının elde edildiği 3/3/2014 tarihinden itibaren özen yükümlüğü kapsamındakararın içeriğinin öğrenildiği kabul edilen üç aylık sürenin sonundan itibarenen geç otuz günlük bireysel başvuru süresi sonunda 3/7/2014 tarihininekadar başvurucu tarafından bireysel başvuruda bulunulması gerekirken başvurusüresi geçtikten sonra 7/8/2014 tarihinde bireysel başvuru yapılmıştır.
22. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin süreaşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.