Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - İBRAHİM HALİL TOPALAN Başvurusuna İlişkin Karar - 26/12/2017

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Recep KAPLAN

Başvurucu

:

İbrahim Halil TOPALAN

Vekilleri

:

Av. Necdet BAYHAN

Av. Mehmet DEMİRKUL

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, delillerin eksik ve hatalı değerlendirilmesi sonucuişe iade davasının reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 14/1/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esasincelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına vebu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağınıbildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu 1968 doğumlu olup olaylar tarihinde Balıkesir İlÖzel İdaresinde iş akdi çerçevesinde işçi olarak çalışmaktadır.

9. Başvurucu 1992 yılında Şanlıurfa ili Siverek ilçesinde işebaşlamış olup 2004 yılında naklen atama suretiyle Balıkesir İl Özel İdaresine(İdare) gelmiştir.

10. Başvurucu, 2005 yılında sağlık sorunlarına rağmen çalıştığıİdare tarafından kendisine vizite kağıdıverilmemesinin yasal olmadığı ve usulsüz olduğu gerekçesiyle ilgili Valiliğeşikâyette bulunmuştur. Anılan şikâyetin usulsüz olduğu gerekçesiyle başvurucuyamaaştan kesme cezası verilmiştir. Bu ceza daha sonra Balıkesir İş Mahkemesi veYargıtay kararlarıyla iptal edilmiştir.

11. Başvurucunun da çalıştığı birimde 2005 yılı yaz aylarındayaşanan bir münakaşa ile ilgili başvurucunun tanık olarak verdiği beyanlarınüst makamları aldatmak maksatlı olduğu gerekçesiyle başvurucu hakkında disiplinsoruşturması açılarak iş akdi feshedilmiştir. Ancak daha sonra İdare YüksekDisiplin Kurulu kararıyla fesih işlemi iptal edilerek altı gündelik para cezasıverilmiştir.

12. Başvurucu 16/12/2005 tarihinde Balıkesir merkezdekigörevinden alınarak Balıkesir ili Dursunbey ilçesinde İdareye bağlı bakımevindeakaryakıtçı olarak görevlendirilmiştir. Buradaki görevi esnasında izin istemedekarışıklığa neden olduğu için başvurucuya uyarma cezası verilmiştir.

13. Dursunbey ilçesinde kısa bir süre çalışan başvurucu24/3/2006 tarihinde tekrar Balıkesir merkeze alınmış ve dört yılı aşkın birsüre İdarede farklı birimlerde büro hizmetlerinde çalışmıştır.

14. Başvurucu 5/11/2010 tarihinde İdarenin Destek HizmetleriMüdürlüğü saha amirliğinde, 27/12/2010 tarihinde ise Tarımsal HizmetlerMüdürlüğü Laboratuvarında görevlendirilmiştir.

15. Başvurucu; sürekli yerinin değiştirildiği, kendisine işverilmediği, diğer personelden ayrı tutulduğu, yalnızlaştırma ve bezdirmeuygulamalarına maruz bırakıldığı şikâyetleriyle suç duyurusunda bulunmuştur.Yapılan soruşturmanın kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ile sonuçlanmasıüzerine başvurucuya disiplin cezası verilmiştir.

16. Başvurucu 7/2/2011 tarihinde İdare binasında bir kavgayakarışması üzerine uyarı cezası almıştır. Başvurucu, konuyla ilgili cezayargılamasında beraat etmiştir.

17. Başvurucunun İdarede çalıştığı odasındaki İdareye aitbilgisayarlardan yerel bir gazeteye yapılan yorumlar nedeniyle diğer ikikişiyle birlikte başvurucuya da 28/10/2011 tarihinde maaştan kesme cezasıverilmiştir. Başvurucu konuyla ilgili ceza yargılamasında inandırıcı kanıt eldeedilemediğinden beraat etmiştir.

18. Takip eden süreçte başvurucunun çalıştığı birimler birkaçkez daha değiştirilmiştir.

19. Başvurucu 17/2/2012 tarihinde Balıkesir ili Balya ilçesiÖzel İdare Müdürlüğünde kaloriferci olarak görevlendirilmiştir.

20. Başvurucu;İdareninkendisineyıllarcasistematikbiçimdepsikolojiktacizveyıldırmapolitikasıuyguladığı, görev yerinisüreklideğiştirdiği veensonuyarmacezasıvererekBalyaİlçeÖzelİdareMüdürlüğündegörevlendirdiğigerekçeleriyle uyarmacezasınınveBalıkesirBalyaİlçeÖzelİdareMüdürlüğüneyapılanatamasınıniptali,ayrıcamobbinguygulanmasınedeniylemanevitazminatistemli olarak14/3/2012 tarihinde Balıkesir 1. İş Mahkemesinde dava açmıştır.Anılan dava 30/12/2013 tarihinde; işyerinindeğiştirilmesinin-koşullarıvarsa-işçiyeişeiadedavasıaçmaveyaişakdinihaklınedenlefeshetmeolanağıverdiği,dolayısıylamahkemeceatamanıniptaliyönündekararverilmesineolanakolmadığı, mobbinguygulandığı iddiasının da kesinveinandırıcıdelillerlekanıtlanamamış olduğu ve başvurucunun kenditanıklarınındahi bu iddiayıdoğrulamadığı gerekçeleriylereddedilmiştir. Bu karar 15/9/2015 tarihinde Yargıtaycaonanmıştır. Karara karşı yapılan 14/12/2015 tarihli bireysel başvuru, verilenkesin süre içinde bildirilen eksikliklerin tümünün giderilmediği gerekçesiyle3/3/2016 tarihinde idari yönden reddedilmiştir.

21. Öte yandan anılan mobbing davasıaçıldıktan sonra yerel basında "Balıkesir'denBir Mobbing Manzarası" ve "İl Özel İdaresine MobingDavası" başlıklı haberler yapılmıştır. Bu haberler üzerine yerelbasına "işverentarafındankendisine psikolojiktacizveyıldırma(mobbing)uygulandığı, giyimyardımıaldığıhaldealmadığı,lojmanverildiğihaldeverilmediği gibi gerçeğe aykırıve işvereni küçük düşürücü beyanlarda bulunduğu" iddialarıçerçevesinde başvurucu hakkında soruşturma başlatılmıştır. Anılan disiplinsoruşturması sonucunda İdare Disiplin Kurulunun 16/4/2012 tarihli kararıylabaşvurucunun iş akdi feshedilmiştir. Disiplin Kurulu Kararının gerekçesişöyledir:

“ ...Daha önceden de görev yerinisüreklideğiştirdiklerigerekçesiyleÖzelİdareeskigenelsekretervekili...ileMaliHizmetler müdürü ...aleyhineC.Başsavcılığı'nayaptığışikayetinyerindegörülmeyerektakipsizlikkararıverilmesisonucu yersizşikayettebulunmasınedeniyledavacıya4yevmiye kesim cezası verildiği, davacınınöncedendeçeşitlidisiplincezalarıaldığıveterfiedemediği, yerelbasında kendisinemobbinguygulandığı, giyimyardımıyapılmadığı ,lojmantahsisedilmediğigibihaksızvedavalıidareyiküçükdüşürürbiçimdebeyanlardabulunduğugerekçesiyle, önceden de4yevmiyekesimcezasıalandavacınınaynıeylemiyenidenişlediğiiçinişakdininfeshine..."

22. BaşvurucununbukararaleyhineyaptığıitirazİdareYüksekDisiplinKurulu'nun14/5/2012tarihli kararı ilereddedilmiştir.Başvurucu bunun üzerine 18/5/2012 tarihinde Balıkesir1. İşMahkemesindeişeiadedavasıaçmıştır.İlk derece mahkemesince kabul edilen bu dava, Yargıtaycareddedilmiştir. Yargıtayın gerekçesi şöyledir:

"...Davacı hakkında daha önceden genelsekreter hakkında küçük düşürücü yorumlar yapılması, görev yerinindeğiştirilmesi sebebiyle şikayette bulunması, başkabir işçiyle kavga etmesi sebebiyle savunması alınarak disiplin cezalarıverilmiştir. Davacı hemen her konuda bilgi edinme kanunu kapsamında dilekçe ileişverenden bilgi istemiştir. Fesih sebebi ise davacının kendisine mobbing uygulandığına dair yerel basında haber yapılmışolmasıdır. Davacının geçmişteki davranışları da dikkate alındığında iş sözleşmesinindevamı işveren için çekilmez bir halalmıştır..."

23. Anılan karar başvurucuya 16/12/2013 tarihinde tebliğedilmiştir.

24. Başvurucu 14/1/2014 tarihindebireyselbaşvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

25. Mahkemenin 26/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

26. Başvurucu, işe iade davasının Kanun'da belirlenen sürelerdetamamlanmadığını belirterek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

27. Anayasa'nın 36. ve 141. maddeleri bağlamında medeni hak veyükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul sürede karara bağlanmasıgerektiğine dair temel ilkeler Anayasa Mahkemesince daha önce incelenmiş ve bukonuda kararlar verilmiştir (Güher Ergun vediğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013; Güher Ergun ve Tosun Tayfun Ergun, B. No: 2012/12,17/9/2013). Başvuru konusu olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir husus bulumamaktadır.

28. Somut olayda 18/5/2012 tarihinde açılan davanın 19/9/2013tarihindeki Yargıtay kararıyla kesinleştiği anlaşılmıştır.

29. Başvuruya konu yargılama süreci incelendiğinde davanın ikidereceli bir yargılama sisteminde toplam on altı ay sürdüğü, yargılamasürecinin bütünü dikkate alındığında başvurucunun haklarını ihlal edecek birgecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

30. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılamanın SonucununAdil Olmadığına İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

31. Başvurucu; davasının reddine ilişkin Yargıtay kararındaanayasal şikâyet hakkı çerçevesinde yaptığı suç duyurusu üzerine verilendisiplin cezalarının, ceza davasında kendisi açısından beraatla sonuçlanandisiplin cezalarına konu eylemlerinin ve bilgi edinme hakkını kullanmasınıngerekçe olarak kullanıldığını belirtmiştir. Başvurucuya göre Yargıtayın kararı hukuki ve maddi dayanaktan yoksun oluphukuka aykırıdır. Başvurucu bu nedenlerle çalışma hürriyeti, hak arama hürriyeti,bilgi edinme hakkı, sosyal güvenlik hakkı ve dilekçe hakkının ihlal edildiğiiddialarını ileri sürmektedir.

2. Değerlendirme

32. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının özü, delillerinyargılama makamlarınca eksik ve hatalı değerlendirilmesi sonucunda adil olmayanbir karar verildiğine ilişkindir. Bu nedenle anılan iddiaların adil yargılanmahakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

33. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmamasıbireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvurukapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veyaaçık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlarAnayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

34. Somut olayda Yargıtay, başvurucu ile İdare arasında uzunyıllardır sıkıntılı bir biçimde devam ettiği açık olan iş ilişkisinde (bkz. §§11, 12, 15, 16, 17) geçmişte yaşanan ve başvurucunun disiplin cezaları almasınayol açan birtakım olayları bir bütün hâlinde değerlendirerek bir sonucaulaşmıştır (bkz. § 22). Her ne kadar başvurucunun suç duyurusunun kovuşturmayayer olmadığına dair kararla sonuçlanması sonrasında verilen disiplin cezasınave bilgi edinme hakkının kullanılmasına dair iddialarının ifade özgürlüğükapsamında değerlendirilmesi gereken meseleler olduğu düşünülebilirse de Yargıtayın davanın reddi yönündeki kanaatinin oluşmasındatek başına bu hususların etkili olmadığı, bir başka ifadeyle Yargıtayın karar gerekçesinde sadece anılan hususlaradayanmadığı, taraflar arasındaki iş ilişkisini çekilmez hale getiren tümfaktörleri bir bütün olarak değerlendirdiği anlaşılmıştır. Bu itibarla anılanhususlara karar gerekçeleri arasında yer verilmiş olmasının yargılamayı birbütün olarak adil olmaktan çıkardığından ve dolayısıyla başvurucunun adilyargılanma hakkını ihlal ettiğinden söz edilemez.

35. Yargıtayın gerekçesi vebaşvurucunun iddiaları incelendiğinde iddiaların özünün Yargıtay tarafındandelillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet olmadığına ve esasitibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu görülmektedir.

36. Açıklanan nedenlerle kanun yolu şikâyeti niteliğinde olanbaşvurunun bu kısmının da diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA26/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy