Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - İBRAHİM ETHEM KURİŞ Başvurusuna İlişkin Karar - 8/1/2020

Başkan

:

Recep KÖMÜRCÜ

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

Hüseyin MECEK

Başvurucu

:

İbrahim Ethem KURİŞ

Vekili

:

Av. Hüseyin FİŞEKCİ

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; nezarethanede tutulma koşulları, psikolojik baskı vesağlık durumunun ceza infaz kurumunda tutulmaya uygun olmamasına rağmentutukluluğun sürdürülmesi nedenleriyle kötü muamele yasağının ihlal edildiğiiddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 20/9/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvurucunun; tedavisinin ceza infaz kurumu koşullarındasağlanamayacağı ve ilerleyen kanser hastalığına rağmen tutuklu kalmasınınyaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik ciddi tehlike oluşturduğuiddiasıyla infazın durdurulması için tedbir kararı verilmesine ilişkin talebi,infaz kurumunda sağlık imkânlarına erişimin sağlanması, birçok kez farklı hastanelerdetedavi edilmesi, Silivri Ceza İnfaz Kurumu bünyesinde bir devlet hastanesininbulunması da dikkate alınarak reddedilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

8. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyandabulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

10. 1964 doğumlu olan başvurucu 2014 yılından beri kansertedavisi gördüğünü ifade etmiştir.

11. 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe teşebbüsüüzerine, o sırada Cumhuriyet savcısı olarak görev yapan başvurucu hakkındaFetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) üyeliğindensoruşturma başlatılmıştır.

12. Başvurucu 17/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır.

13. 18/7/2016 ve 19/7/2016 tarihlerinde başvurucunun müdafii ilegörüştürüldüğünü gösteren tutanaklar tanzim edilmiştir.

14. Başvurucu, İstanbul 1. Anadolu Sulh Ceza Hâkimliğince21/7/2016 tarihinde FETÖ/PDY'ye üye olma ve anayasal düzeni cebren ilgayateşebbüs suçlarından tutuklanmıştır.

15. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz 9/8/2016 tarihindeİstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir (başvurucu bu kararıntebliğ edilmediğini ifade etmiştir).

16. Başvurucu hakkında 27/4/2017 tarihinde İstanbul 26. AğırCeza Mahkemesinde (Mahkeme) kamu davası açılmıştır.

17. Mahkeme 28/4/2017 tarihinde tensiben başvurucununtahliyesine karar vermiştir.

18. Mahkemece 14/5/2019 tarihinde, başvurucunun silahlı terörörgütüne üye olma suçundan on yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına kararverilmiştir. İstinaf sürecindeki karar henüz kesinleşmemiştir.

19. Başvurucu, tutuklama tarihinden önce iki yıldır kansertedavisi gördüğünü ifade etmektedir.

20. Yeditepe Üniversitesi Hastanesinin 16/6/2014 tarihli biyopsiraporuna göre başvurucunun beyninde adenokarsinommetastazı saptanmıştır.

21. Aynı Hastanenin 13/6/2014 tarihli epikriz raporuna görebaşvurucu 10/6/2014 tarihinde operasyona alınmış; sağ anterior frontal kraniotomi ile tümör eksizyonu yapılmıştır. AynıHastanenin 22/5/2015 tarihli epikriz raporuna göre de 18/5/2015 tarihindebaşvurucu tekrar operasyona alınmış, sağfrontal eski kratiotomi ile tümöreksizyonu yapılmıştır.

22. Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin 21/7/2016tarihli, “İlgili Makama”başlıklı, tüm tedavi sürecinin özetlendiği raporun sonuç kısmındaki bilgilerşöyledir:

 “…

TANI: Küçük hücreli olmayan akciğer kanseri,kemik ve beyin metastazı.

KARAR: Hastanın 2-3 ayda bir kontrole gelmesigereklidir. Hastalığının seyrinin rutin olarak kontrolü gerekmekte olup, ivediolarak müdahaleyi gerektirebilecek ataklar veya nöbetler geçirebilir. Busebeple cezaevi şartlarında hastalığın seyri olumsuz etkilenebilir. Hastayakınlarının isteği üzerine verilmiş durumunu bildirir sağlık raporudur.”

23. Anayasa Mahkemesinin tedbir incelemesi sırasındaki yazısıüzerine başvurucunun tutuklandıktan sonra Silivri Ceza İnfaz Kurumu DevletHastanesi, Beyoğlu Göz Eğitim Araştırma Hastanesi, Silivri Devlet Hastanesi ileBakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde tedavi gördüğünü ortaya koyançok sayıda rapor gönderilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

24. İlgili hukuk için bkz. CivanBoltan, B. No: 2014/5324, 30/10/2018, §§ 31, 32.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

25. Mahkemenin 8/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Nezarethanede TutulmaKoşulları ve Psikolojik Baskı Nedeniyle Kötü Muamele Yasağının İhlal Edildiğineİlişkin İddia

1. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü

26. Başvurucu;

i. 2014 yılında kendisine akciğer kanseri, kemik ve beyinmetastazı tanısı konulduğunu, tutuklanmadan önce yaptırdığı kemoterapi,radyoterapi vb. tedaviler yüzünden sağ gözünde %95 görme kaybı yaşadığını,hâlsizlik, şiddetli omuz ağrıları, iştahsızlık, metabolizmada zayıflamaşikâyetleri olduğunu, steril ortamlarda özel bakım yapılmazsa hayatitehlikesinin bulunduğunu,

ii. Ağır kanser hastası olduğunu yetkililere bildirmesine karşıngözaltı ve tutukluluk sürecinde bodrum katındaki soğuk ve havasız bir bölümdesandalye üzerinde gözaltında tutulduğunu, sulh ceza hâkimi önüne çıkarılmadanda kırk sekiz saat boyunca dinlendirilmeden mahkeme koridorlarında sandalyedebekletildiğini,

iii. Polislerin psikolojik baskı oluşturmak amacıyla bağırıpçağırdığını, ışıkların açık bırakılarak dinlenmesine fırsat verilmediğini, dahaönce yaptığı görev nedeniyle toplumda oluşan itibarının ve sosyal durumununtersine kasten insan onuruna aykırı muameleye tabi tutulduğunu, gözaltındaailesi ve avukatlarıyla görüştürülmediğini, gözaltı süresinin bilinçli olarakuzatıldığını,

iv. Kötü muamele konusunda yapacağı suç duyurusu etkiliolmayacağı ve sonucu değiştirmeyeceği için doğrudan Anayasa Mahkemesinebaşvurduğunu

belirterek kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.

27. Bakanlık görüşünde; başvurucunun bu iddiaları konusunda14/10/2016 tarihinde suç ihbarında bulunması üzerine İstanbul AnadoluCumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmanın 16/1/2016 tarihindekovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlandığı, Avrupa İnsan HaklarıMahkemesinin (AİHM) Ayhan Bora/Türkiye (B.No: 30647, 28/11/2017) kararına da atıfta bulunularak, soruşturmada herhangibir eksiklik olmadığı belirtilmiştir.

28. Başvurucu Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuruformundaki bilgileri tekrarlamıştır.

2. Değerlendirme

29. Başvuru konusu ile aynı iddialarla ilgili olarak daha önceBirinci Bölüm Birinci Komisyon tarafından yapılan inceleme sonunda 28/12/2017tarihinde 2016/69315 sayılı dosya üzerinden başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle kabul edilmezlik kararı verildiği tespit edilmiştir. Başvurunun buşikâyet yönünden mükerrer başvuru niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının mükerrerbaşvuru olması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

B. Sağlık Durumunun Cezaİnfaz Kurumunda Tutulmasına Uygun Olmamasına Rağmen TutukluluğunSürdürülmesinin Kötü Muamele Yasağını İhlal Ettiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü

31. Başvurucu; Silivri Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne tedavi vekontrollerinin yapılması için müracaat ettiğini, beyin manyetik rezonans (MR)görüntülemesi yapılmasına karşın Ceza İnfaz Kurumuna yakın bir hastanedeonkoloji bölümü bulunmadığı için herhangi bir tedavi görmeden beklediğini, üçayda bir beyin MR'si, akciğer için bilgisayarlı tomografi ve bütün vücudu içinPET-BT çekilmesi gerektiğini, İnfaz Kurumundaki sağlık personelininhastalığının ciddiyetini değerlendiremediğini, sağlık durumunun gerektirdiğitedavinin kendisine sunulamadığını, adeta ölüm koridorunda bekletildiğinibelirterek kötü muamele yasağı ile yaşam hakkının ihlal edildiğini önesürmüştür.

32. Bakanlık görüşünde; başvurucu hakkında 13/12/2004 tarihli ve5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16. maddesigereğince resen ve 22/9/2016 tarihli dilekçesi üzerine ceza tehir işlemlerinebaşlandığı, Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen 24/10/2016 tarihli raporda “ceza infaz kurumu şartlarında kalmasında sağlığıyönünden engel bir durum olmadığı”nın belirtildiği ifade edilmiş;başvurucunun bu rapor üzerine cezanın infazının ertelenmemesine karşı itirazettiğine dair bir bilgi sunulmadığı, öte yandan başvurucunun sağlık durumudikkate alınarak 28/4/2017 tarihinde tahliye edildiği, İnfaz Kurumunda ikenmuhtelif hastanelerde tedavi gördüğü, başvurucunun AİHM'e yaptığı tedbir talebibaşvurusunun 7/10/2016 tarihinde reddedildiği vurgulanmıştır.

33. Başvurucu Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuruformundaki bilgileri tekrarlamıştır.

2. Değerlendirme

34. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bakanlık görüşünde bildirilen Adli TıpKurumu raporuna göre başvurucunun ceza infaz kurumu şartlarında kalmasınınsağlığı yönünden engel bir durum teşkil etmediği bildirildiğinden başvurucununiddiaları kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirilmiştir.

35. İçtüzük’ün “Düşme kararı”kenar başlıklı 80. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

 “(1) Bölümler ya da Komisyonlarcayargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptananherhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden görülmemesi.”

36. Başvurucunun ihlal iddialarının temelinde akciğer kanseri,kemik ve beyin metastazı olmasına rağmen infaz kurumunda tutulmasının kötümuamele yasağını ihlal ettiği iddiası yer almaktadır.

37. Bu bağlamda başvurunun incelenmesini haklı kılan temelneden, tutukluluğunun devamından ötürü başvurucunun ceza infaz kurumundatutulması olup İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/4/2017 tarihli kararıylatahliye edildiği anlaşılmaktadır. Bu şartlar altında başvurunun incelenmesinihaklı kılan neden bulunmadığının kabulü gerekir (benzer doğrultudaki kararlariçin bkz. Salih Tuğrul, B. No:2014/1988, 17/5/2016; Zeki Hakan Nebioğlu,B. No: 2015/2418, 8/5/2019).

38. Açıklanan gerekçelerle incelenmesinin sürdürülmesini haklıkılan bir neden kalmadığı anlaşıldığından başvurunun düşmesine karar verilmesigerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Nezarethanede tutulma koşulları ve psikolojik baskıdolayısıyla kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın mükerrer başvuru olması nedeniyle REDDİNE,

B. Sağlık durumunun ceza infaz kurumunda tutulmasına uygunolmamasına rağmen tutukluluğun sürdürülmesinin kötü muamele yasağını ihlalettiğine ilişkin iddianın başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamasınedeniyle DÜŞMESİNE,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA8/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy