TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
BRITISH AMERICAN TOBACCO TÜTÜN MAMÜLLERİ SAN. VE TİC. A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13386)
Karar Tarihi: 20/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Recai AKYEL
Raportör
:
Özgür DUMAN
Başvurucu
:
British American Tobacco Tütün Mamülleri San. ve Tic. A.Ş.
Vekili
:
Av. Ahmet Eren ALTAY
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararının iptaledilmesine rağmen özel tüketim vergisi tahakkuk ettirilmesi nedeniyle mülkiyethakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 15/8/2014 tarihinde yapılmışlardır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4 Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/13386 numaralı bireysel başvuru ile aynı tarihte yapılan2014/13388, 2014/13389, 2014/13391, 2014/13393 ve 2014/13394 numaralı bireyselbaşvuruların konu yönünden hukuki irtibatlarının bulunması nedeniyle 2014/13386numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin bu dosyaüzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
A. Uyuşmazlığın ArkaPlanı
9. Başvurucu; sigara, tütün ve sair tütün ürünlerinin üretimi,işlenmesi, pazarlanması, dağıtımı, satımı, ticareti, ithalatı ve ihracatı ileiştigal eden bir şirkettir. Başvurucu yapmış olduğu sigara satışlarıkarşılığında tahsil ettiği mal bedeli üzerinden özel tüketim vergisi (ÖTV) vekatma değer vergisi (KDV) tutarlarını vergi mükellefi sıfatıyla Vergi Dairesineödemektedir.
10. 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim VergisiKanunu'na ekli (III) sayılı listenin (B) cetvelinde tütün ve mamullerine yerverilmiş olup bunlar yönünden 16/7/2004 tarihli ve 5228 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile maktu vergi tutarları belirlenmiştir. Buna göre, tütün içerensigaraların bir adedi için 0,11 TL maktu vergi alınması öngörülmüştür.
11. Öte yandan4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ikincifıkrasının (b) bendinde, Bakanlar Kurulunun Kanun'a ekli (III) sayılı listedekimallar için belirlenen oranları her bir mal itibarıyla yarısına kadarindirmeye, (A) cetvelindeki mallar için dört katına, (B) cetvelindeki mallariçin bir katına kadar artırmaya yetkili kılındığı belirtilmiştir. Ayrıca busınırlar içinde malların cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkoldereceleri ve içerdiği alkol miktarına göre farklı vergi oranları ve maktuvergi tutarı belirleme yetkisi de Bakanlar Kuruluna verilmiştir.
12. Bu yetki doğrultusunda 1/2/2005 tarihli ve 25714 sayılımükerrer Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren2005/8410 sayılı Bakanlar Kurulu kararının eki kararın 7. maddesinde,tütünve mamulleri için belirlenen maktu vergi tutarları yeniden belirlenmiştir. Bukapsamda tütün içeren sigaralar yönünden maktu vergi tutarları, şark tipi tütünkullanım oranına göre farklılaştırılmıştır. Bu doğrultuda maktu vergitutarları; içerdiği şark tipi tütün oranı %0 ila %33 oranında (%33 dâhil)olanların adedi için 0,0675 TL, %34 ila 66 (%66 dâhil) arasında olanların adediiçin ise 0,0400 TL olarak, diğer tütün içeren sigaraların adedi yönünden ise0,188 TL olarakbelirlenmiştir.
B. Düzenleyici İşleminİptali İstemiyle Açılan Dava
13. Başvurucu, Bakanlar Kurulu kararına karşı Başbakanlıkaleyhine Danıştay 7. Dairesinde (Daire) iptal davası açmıştır. Davadilekçesinde, tütün içeren sigaralar yönünden tek kalem hâlinde maktu vergibelirlenmiş iken Bakanlar Kurulunca şark tipi tütün içeren sigaralar lehinegetirilen düzenlemenin verginin kanuniliği ilkesine aykırı olduğubelirtilmiştir. Başvurucu, davaya konu Bakanlar Kurulu kararının 7.maddesindeki 2402.20 Gümrük Tarife ve İstatistik Pozisyonunda (GTİP) yer alanmetnin "tütün içeren sigaralar0,188-YTL/adet" bölümü dışında kalan kısmının iptalini talepetmiştir.
14. Daire 9/2/2009 tarihinde davanın kabulüne ve talepdoğrultusunda belirtilen düzenlemenin iptaline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde,yetki kuralıyla verginin temel unsurlarının belirlenmesinin Bakanlar Kurulunabırakılmış olmasının yasama yetkisinin tamamen devrine yol açması ve BakanlarKuruluna keyfî düzenleme yapma yetkisi vermesi nedeniyle hukuk güvenliğiilkesiyle bağdaşmadığı açıklanmıştır. Daire, ilgili yetki kuralı yönündenAnayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusundan sonra yasama organınca30/3/2006 tarihli ve 5479 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (b) bendi iledeğişikliğe gidildiğine dikkat çekmiştir.
15. Davalı Başbakanlık tarafından temyiz edilen karar, DanıştayVergi Dava Daireleri Kurulunun (Kurul) 22/1/2010 tarihli ilamıyla onanmıştır.Kurul, 5479 sayılı Kanun ile değişik kuralın, bu kurala dayanılarak yürürlüğekonulan Bakanlar Kurulu kararlarının yargısal denetiminde esas alınabileceğinibelirtmiştir. Dava konusu kararın ise aynı kuralın, daha önce 5228 sayılı Kanunile değiştirilmiş metnine göre yapıldığı için 5479 sayılı Kanun ile değişikkurala göre yargısal denetime tabi tutulamayacağı kabul edilmiştir. Kurula göreşark tipi tütünü içeren sigaraların 0,0675 YTL/adet ve 0,0400 YTL/adet maktuvergiye bağlı tutulmasını gerektiren 4760 sayılı Kanun'un 12'nci maddesinin2'nci fıkrasının (b) bendine uygun düşen bir sebep ise gösterilememiştir.
C. Bireysel İşlemlerinİptali İstemiyle Açılan Davalar
16. Başvurucu teslimatını yaptığı sigaralardan dolayı 2005 yılıŞubat ayı dönemi için ihtirazi kayıtla verdiğibeyanname üzerinden yapılan tahakkuk çerçevesinde 11.010.870,60 TL tutarındaÖTV ödemesi yapmıştır. Başvurucudan aynı şekilde yine bu yılın mart ayı dönemiiçin 1.587.130,92 TL, nisan ayı için 1.190.783,68 TL, mayıs ayı için 937.011,34TL, haziran ayı için 716.570 TL ve temmuz ayı için 734.388,30 TL tutarlarındaÖTV tahsil edilmiştir.
17. Başvurucu belirtilen dönemlere ait yapılan tahakkukişlemlerinin terkini ve yaptığı söz konusu ödemelerin yasal faiziyle birlikteiadesi istemleriyle farklı vergi mahkemelerinde çeşitli davalar açmıştır.Başvurucu dava dilekçelerinde, düzenleyici işleme karşı da dava açtığınıbelirterek verginin kanuniliği ilkesine aykırı olarak düzenlenen BakanlarKurulu kararına göre yapılan tahakkuk işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu ilerisürmüştür.
18. i. 2014/13393 numaralı bireysel başvurunun konusunuoluşturan Şubat/2005 döneminde ödenen ÖTV tutarları yönünden İstanbul 1. VergiMahkemesinde açılan dava, Mahkemece 22/2/2006 tarihinde reddedilmiştir.
ii. 2014/13394 numaralıbireysel başvurunun konusunu oluşturan Mart/2005 döneminde ödenen ÖTV tutarlarıyönünden İstanbul 8. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece 9/5/2007tarihinde reddedilmiştir.
iii. 2014/13388 numaralıbireysel başvurunun konusunu oluşturan Nisan/2005 döneminde ödenen ÖTVtutarları yönünden İstanbul 3. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece 23/11/2006tarihinde reddedilmiştir.
iv. 2014/13391 numaralıbireysel başvurunun konusunu oluşturan Mayıs/2005 döneminde ödenen ÖTVtutarları yönünden İstanbul 5. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece22/3/2006 tarihinde reddedilmiştir.
v. 2014/13386 numaralıbireysel başvurunun konusunu oluşturan Haziran/2005 döneminde ödenen ÖTVtutarları yönünden İstanbul 1. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece26/4/2006 tarihinde reddedilmiştir.
vi. 2014/13389 numaralıbireysel başvurunun konusunu oluşturan Temmuz/2005 döneminde ödenen ÖTVtutarları yönünden İstanbul 7. Vergi Mahkemesinde açılan dava, Mahkemece23/2/2006 tarihinde reddedilmiştir.
19. Mahkeme kararlarının gerekçesinde özetle uyuşmazlığa konuiadesi istenen ÖTV'nin yapılan sigara satışları karşılığında mal bedeliylebirlikte tahsil edilerek yansıtıldığı, dolayısıyla başvurucu Şirketin herhangibir mali yükünün bulunmadığı belirtilmiştir. Kararlarda, mal bedeliyle birliktetahsil edilerek kanuna uygun şekilde beyan ve ödeme yükümlülüğü yerinegetirilen ÖTV tahakkukunda hukuki bir isabetsizliğin bulunmadığı açıklanmıştır.
20. Kararlar, başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Temyizdilekçelerinde, vergi artışı nedeniyle fiyat artışına yol açıldığından İlkDerece Mahkemesinin kararlarında belirtildiğinin aksine mali yükekatlanılmasının söz konusu olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca dava konusuvergilendirme işleminin dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararının iptaledilmesiyle bu işlemin hukuki bir dayanağının kalmadığı belirtilmiştir. Başvurucuyagöre İlk Derece Mahkemesinin bu yorumu, idarenin işlemine karşı dava açılmasınıAnayasa'ya aykırı olarak sınırlandırmaktadır. Başvurucu son olarak hukukaaykırı vergilendirme sonucu idarenin sebepsiz zenginleştiğini de ilerisürmüştür. Ancak Danıştay Yedinci Dairesinin 22/6/2012 tarihli ilamlarıylatemyiz istemleri reddedilerek hükümler onanmıştır. Onama ilamlarında,kararların gerekçesinin Daire tarafından da uygun bulunduğu ve temyizsebeplerinin kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte olmadığı belirtilmiştir.
21. Başvurucu onama ilamlarına karşı karar düzeltme taleplerindebulunmuştur. Karar düzeltme taleplerini inceleyen Danıştay Üçüncü Dairesi ise26/5/2014 tarihinde bu talepleri reddetmiştir.
22. Nihai kararlar başvurucu vekiline 21/7/2014 tarihinde tebliğedilmişlerdir.
23. Başvurucu 15/8/2014 tarihinde bireysel başvurulardabulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
24. 4760 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"1. Bu Kanuna ekli;
a) (I) sayılı listedeki malların ithalatçılarıveya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt vetescile tâbi olanların ilk iktisabı,
c) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt vetescile tâbi olmayanlar ile (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların ithalatıveya imal ya da inşa edenler tarafından teslimi,
d) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdekimallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanlarınözel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı,
Bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketimvergisine tâbidir."
25. 4760 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
"1. Özel tüketim vergisinin mükellefi, buKanuna ekli;
a) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdekimallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olmayanlarıimal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışınıgerçekleştirenler,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt vetescile tâbi olanlar için; motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzereithal edenler veya müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerdir."
26. 4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (1) numaralı fıkrasınınilgili kısmı şöyledir:
"1. Özel tüketim vergisi, bu Kanuna eklilistelerde yazılı malların karşılarında gösterilen tutar ve/veya oranlardaalınır.
..."
27. 4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasının30/3/2006 tarihli ve 5479 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki hâlininilgili kısmı şöyledir:
"Bakanlar Kurulu, topluca veya ayrı ayrıolmak üzere;
...
(III) sayılı listedeki mallar için belirlenenoranları her bir mal itibariyle sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallariçin dört katına (B) cetvelindeki mallar için yarısına kadar artırmaya, maktuvergiyi her bir mal itibariyle sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallariçin iki katına (B) cetvelindeki mallar için bir katına kadar artırmaya, busınırlar içinde malların cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkoldereceleri ve içerdiği alkol miktarına göre farklı vergi oranı ve maktu vergitutarı belirlemeye, listedeki her bir mal itibariyle nispî ve maktu vergininyalnızca birisini uygulatmaya, yalnızca nispî vergi uygulanması halindehesaplanan özel tüketim vergisinin maktu vergi tutarından az olmaması şartınıkoymaya,
...
Yetkilidir."
28. 4760 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınyürürlükteki hâlinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bakanlar Kurulu, topluca veya ayrı ayrıolmak üzere;
b) (Değişik: 30/3/2006-5479/10 md.) (III) sayılı listedeki mallar için belirlenen oranlarıher bir mal itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallar içindört katına (B) cetvelindeki mallar için yarısına kadar artırmaya, asgari maktuvergiyi her bir mal itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallariçin iki katına (B) cetvelindeki mallar için bir katına kadar artırmaya, busınırlar içinde malların cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkoldereceleri ve içerdiği alkol miktarına göre farklı vergi oranı ve asgari maktuvergi tutarı belirlemeye, (B) cetvelindeki mallar için listede yer alan asgarimaktu vergi tutarlarının, perakende satışa sunulan ürünlerin birim ambalajıiçinde yer alan her bir sigara adedi, diğer tütün mamullerinin birim ambalajıiçindeki mamulün her bir gramı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarın %20’sinetekabül eden tutarı aşmamak üzere; birim ambalaj itibarıyla maktu vergi tutarıbelirlemeye, bu tutarı malların cinsleri, özellikleri, ambalajları (paketleri)ve bunların fiyatları ve fiyat grupları itibarıyla farklılaştırmaya,
...
Yetkilidir."
29. 4760 sayılı Kanun'a ekli (III) sayılı cetvelin 2402.20 GTİP'te yer alan tütün içeren sigaralar bölümünde maktuvergi tutarı, 5228 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile adedi için 0,11 TL olaraktespit edilmiş iken güncel hâliyle 0,3246 TL olarak belirlenmiştir.
30. 2005/8410 sayılı Bakanlar Kurulu kararına ekli kararın 7.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"4760 sayılı Kanuna ekli (III) sayılılistenin (B) Cetvelinde yer alan malların maktu vergi tutarları aşağıdakişekilde yeniden belirlenmiştir.
Maktu Vergi Tutarı
G.T.İ.P. NO Mal İsmi Tutarı
...
2402. 20 Tütün içeren sigaralar
İçerdiği tütünün içindeki şark tipi tütün[Güneşte kurutulmuş şark tipi tütün, döküntüleri ve damarları ile bunlardanelde edilen homojenize, yeniden tertip edilmiş,şişirilmiş (patlatılmış) tütünler veya şişirilmiş (patlatılmış) damar] oranı:
- % 0 ila % 33 arasında olanlar 0,0675YTL/Adet
(% 33 dahil)
- % 34 ila % 66 arasında olanlar 0,0400YTL/Adet
(% 66 dahil)
- % 67 ila % 100 arasında olanlar 0,0188YTL/Adet
(% 100 dahil)
..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
31. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
32. Başvurucu, ihtirazi kayıtlaödediği ÖTV tahakkukunun dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararının iptaledildiğini ancak buna rağmen bireysel işlemin iptali istemiyle açtığı davanınhukuka aykırı olarak reddedildiğinden yakınmaktadır. Başvurucu, Danıştayın başka Dairelerince verginin yansıtılıpyansıtılmadığına bakılmaksızın vergi mükellefinin dava açabileceği yönündeemsal içtihatlar bulunduğunu belirtmiştir. Başvurucuya göre somut olaydaverginin yansıtılıp yansıtılmadığı kendisine sorulmamış, bu konuda biraraştırma yapılmadan karar verilmiştir. Başvurucu ayrıca yansıma yoluyla vergiyüküne katlanmak zorunda kalan tüketicilerin tarhiyata hiçbir zaman muhatapolamayacaklarını, dolayısıyla söz konusu bireysel işleme karşı ne tüketicilerinne de vergi mükellefi olarak kendisinin dava açabileceğine dikkat çekmiştir.Başvurucu böyle bir durumun, somut olaydaki bireysel işlemin Anayasa'ya aykırıolarak hiçbir hukuki denetime tabi olmaması sonucuna yol açacağını ifadeetmiştir. Başvurucu, bu sebeplerle adil yargılanma hakkı kapsamında silahlarıneşitliği ve çelişmeli yargılama ile mahkemeye erişim haklarının, ayrıca hukukdevleti ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucu, bunun yanındahukuki dayanaktan yoksun bireysel işlem ile vergi tarh edilmiş olması nedeniylemülkiyet hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
33. Anayasa’nın 35. maddesi şöyledir:
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunlasınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararınaaykırı olamaz.”
34. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyanında adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmektedir.Anayasa’nın 35. maddesi mülkiyet hakkının sınırlandırılmasına ilişkin özelilkeleri tespit ederken vergi ödevine ilişkin 73. maddesi de vergi yoluylamülkiyet hakkına yapılacak müdahalelerin anayasal sınırlarına ilişkin özelhükümler içermektedir (Türkiye İş BankasıA.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, § 40). Anayasa Mahkemesininkararlarında vergi ve benzeri yükümlülükler ile sosyal güvenlik prim vekatkılarını belirlemeye, değiştirmeye ve ödenmesini güvence altına almayayönelik müdahalelerin -taşıdıkları amaçlar dikkate alındığında- devletinmülkiyetin kamu yararına kullanımını kontrol veya düzenlenmesi yetkisikapsamında incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir (Arif Sarıgül, B. No: 2013/8324, 23/2/2016,§ 50; Narsan Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti., B.No: 2013/6842, 20/4/2016, § 71). Somut olayda da ihtirazikayıtla verdiği beyanname üzerine tahakkuk ettirilen ÖTV başvurucudan tahsiledilmiştir. Başvurucunun temel şikâyeti ise açtığı davanın, bu vergininyansıtılıp yansıtılmadığı araştırılmadan ve verginin dayanağı Bakanlar Kurulukararının iptal edilmesine rağmen reddedilmesine ilişkindir. Bu durumdabelirtilen şikâyetler dikkate alındığında başvurucudan vergi mükellefisıfatıyla ÖTV tahakkuk ettirilerek tahsil edilmiş olması nedeniyle başvurucununihlal iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.
35. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesininkuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (3) numaralı,48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 59. maddesinin ilgili fıkralarıuyarınca başvurucunun başvuru konusu olaylara ilişkin iddialarını açıklama,dayanılan Anayasa hükmünün ihlal edildiğine dair hukuki iddialarını kanıtlama,bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğive buna ilişkin gerekçeleri ve delilleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır (S.S.A., B. No: 2013/2355, 7/11/2013, § 38;Veli Özdemir, B. No: 2013/276,9/1/2014, §§ 19, 20).
36. Belirtilen koşullar yerine getirilmediği takdirde başvurununaçıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesince kabuledilemez olduğuna karar verilebilir.
37. Somut olayda sigara tütün ve sair tütün ürünlerinin üretimi,işlenmesi, pazarlanması, dağıtımı, satımı, ticareti, ithalatı ve ihracatı ileiştigal eden başvurucu, teslimatını yaptığı sigaralardan dolayı ÖTVmükellefidir. Başvurucu, Bakanlar Kurulu kararıyla tütün içeren sigaralardaşark tipi tütün oranına göre farklılaştırılan ÖTV oranları üzerinden ihtirazi kayıtla beyanname vermiş ve tahakkuk ettirilen ÖTVtutarlarını buna göre ödedikten sonra tahakkuk işlemlerinin terkini ve ödediğiÖTV tutarlarının iadesi istemiyle bireysel işlemlere karşı vergi mahkemelerindeayrı ayrı davalar açmıştır. Başvurucu bunun yanında söz konusu bireysel başvuruişleminin dayanağı olan Bakanlar Kurulu kararına karşı ise Danıştay nezdindeayrı bir dava daha açmıştır. Düzenleyici işlem, bu dava neticesinde Danıştaytarafından iptal edilmiş; başvurucunun bireysel işlemlere karşı açtığı davalarise vergi mahkemelerince reddedilmiştir.
38. ÖTV harcamalardan alınan tek aşamalı, dolaylı bir vergi olupTürk gümrük tarife cetvelinde tanımı verilmiş mallar üzerinden bir defayamahsus olarak alınmaktadır. ÖTV kapsamına giren mallar, Kanun'a ekli (I), (II),(III) ve (IV) sayılı listelerde Türk gümrük tarife cetvelinde yer alan GTİPnumaraları itibarıyla tespit edilmiştir. Listelerde yer alan her mal için ayrıGTİP numarası belirlenmiş, yanına malın ismi ve vergi oranı yazılmıştır.Başvurucunun uyuşmazlığa konu ÖTV yönünden vergi mükellefi sıfatının bulunduğukuşkusuzdur. Vergi mahkemeleri ise davaların reddine ilişkin gerekçelerini,başvurucunun iadesini talep ettiği ÖTV'yi yapılan sigara satışları sonucu malbedeliyle birlikte tahsil ederek yansıtmakla herhangi bir mali yükümlülüğününbulunmamasına dayandırmışlardır. Temyiz edilen kararlar da Danıştay YedinciDairesince gerekçeler yerinde bulunarak onanmıştır.
39. Başvurucu; esas itibarıyla derece mahkemelerince vergininyansıtılıp yansıtılmadığına ilişkin farazi bir karine oluşturularak, bu konudabir araştırma yapılmadan davanın reddine karar verildiğinden yakınmaktadır.Ancak bireysel başvurunun ikincil doğası gereği Anayasa Mahkemesinin delillerindeğerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması bakımından yetkisisınırlıdır. Ayrıca somut olay bağlamında da Anayasa Mahkemesinin vergi hukukunailişkin olgu ve karineleri değerlendirme gibi bir görevi de bulunmamaktadır.
40. Yukarıda da değinildiği üzere başvurucunun bireysel başvurukapsamında bir temel hak ve hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddia veşikâyetlerini somut bilgi, belge ve delillerle temellendirmesi gerekmektedir(bkz. § 35). Anayasa Mahkemesinin başvurucunun yerine geçerek sunulmayan olguve vakıalardan hareketle birtakım çıkarımlar yapması veya kendiliğinden bilgi,belge ve delil toplaması mümkün değildir. Usul kuralları gereği derecemahkemelerinin resen araştırma yükümlülüğünün mevcut olup olmaması da bireyselbaşvuru anlamında başvurucunun iddia ve şikâyetlerini temellendirmeyükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.
41. 4760 sayılı Kanun'a göre verginin mükellefi olan başvurucu,verginin beyan edilerek ödenmesi noktasında tarhiyat ve tahakkukun muhatabıolarak kabul edilmektedir. Somut olaydaki tütün mamulleri satışında vergiyüküne katlanan ise sigarayı alarak mal bedelini başvurucuya ödeyen nihaitüketicilerdir. Vergi hukukunda daha çok dolaylı vergilerde karşılaşılan veverginin nihai tüketicilerden vergi mükellefleri aracılığıyla toplanmasınıöngören bu durum verginin yansıtılması olarak adlandırılmaktadır. Başvurukonusu olayda, başvurucunun ÖTV tahakkuk ve tahsiline karşı açtığı dava, derecemahkemelerince bu verginin mal bedeliyle birlikte yansıtılarak başvurucununherhangi bir mali yükümlülüğünün kalmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; bireyselbaşvuru dosyasında bu kabulün aksini gösterir soyut birtakım iddialardan ötesomut bir bulguya rastlanmamıştır. Başvurucu; ihlal iddialarını ÖTV'ninyansıtılıp yansıtılmadığının araştırılmadığına dayandırmakta ise de ne derecemahkemeleri önünde ne de bireysel başvuruda söz konusu verginin yansıtılmayıpvergi tutarındaki artış nedeniyle oluşan ek mali yükümlülüğe kendisininkatlandığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belge ortaya koymamıştır. Bunagöre başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasınıdestekleyen somut bilgi, belge ve delilleri ortaya koymadığı ve ihlal iddiasınıtemellendirmediği sonucuna varılmıştır.
42. Açıklanan gerekçelerle temellendirilmemiş şikâyetkapsamındaki başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.