Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - BURAK URBAŞ Başvurusuna İlişkin Karar - 21/2/2018

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Volkan ÇAKMAK

Başvurucu

:

Burak URBAŞ

Vekili

:

Av. Meral MIZRAK

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, sözleşmenin ayrımcılık yapılmak suretiyleyenilenmemesi nedeniyle eşitlik ilkesinin; işleme karşı açılan davada ikidereceli yargılamanın olmaması ve silahların eşitliği ilkesine aykırı olarakgizli dereceli belgelerin kendisine incelettirilmemesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 20/2/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

6. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde sözleşmelisubay olarak görev yapmaktadır. Dört yıllık sözleşme süresinin bitimindebaşvurucu, sözleşmesini yenilemek için talepte bulunmuştur.

7. Başvurucunun talebi kabul edilmeyerek sözleşmesi yenilenmemişve 26/8/2013 tarihli işlemle ilişiği kesilmiştir.

8. Başvurucu, sözleşmenin yenilenmemesi işleminin iptali içinAskeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde dava açmıştır. AYİM BirinciDairesi (Mahkeme) 10/9/2014 tarihli kararıyla öncelikle kamu hizmetinin iyi birşekilde sunulabilmesi adına gerekli tedbirleri almak ve kendisinden verimalınamayacak olan personeli ayırmak hususunda idarenin görevli ve yetkiliolduğunun altını çizmiştir. Sözleşmenin yenilenmesi noktasında idarenin takdiryetkisine sahip olduğunu belirten Mahkeme; başvurucunun birçok niteliğinin "orta"seviyede takdir edildiğini, sicil notu ortalamasının emsali sözleşmeli subaylararasında son sırada olduğunu, altı ayrı disiplin suçu nedeniyle iki kez gözhapsi, dört kez de uyarma cezası aldığını, sözleşmesi yenilenen subaylardansadece birinin bir kez göz hapsi cezasının bulunduğunu, diğerlerinin isecezasının hiç olmadığını tespit etmiştir. Sözleşme yenileme işleminin tesisindeobjektif kriterler esas alınarak hareket edildiğini ve takdir yetkisinin hukukauygun kullanıldığını vurgulayan Mahkeme, sonuç olarak uyuşmazlık konusu işlemdehukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

9. Karar düzeltme istemi Mahkemenin 27/1/2015 tarihli kararıylareddedilmiştir. Başvurucu, nihai kararı 11/2/2015 tarihinde tebellüğ etmesininardından 20/2/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 21/2/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Eşitlik İlkesininİhlal Edildiğine İlişkin İddia

11. Başvurucu; kendisi ile aynı durumda bulunan subaylar ilesözleşme yenilendiğini ancak kendisiyle herhangi bir neden olmadan sözleşmeyenilenmediğini, bu ayrımcı tutum nedeniyle eşitlik ilkesinin ihlal edildiğiniileri sürmektedir.

12. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi veAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenenayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarakdeğerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yeralan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §33).

13. Somut olayda eşitlik ilkesinin ihlal edildiği ilerisürülmekte ise de söz konusu ihlal iddiasının hangi temel hak ve özgürlüğeyönelik olarak gerçekleştiği belirtilmemiştir. Başvuru konusu iddialarınAnayasa ve Sözleşme kapsamındaki hak ve hürriyetlerden biri ile bağlantısı dabulunmamaktadır.

14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

B. İki DereceliYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İhlal İddiası

15. Başvurucu, ret hükmünün yine aynı mahkeme tarafındandenetlenmesinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

16.Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasınınincelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkınAnayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Sözleşme'nin ve Türkiye’nintaraf olduğu ek protokollerin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyleAnayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlaliiddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkündeğildir (Onurhan Solmaz, § 18).

17. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün2. maddesinde cezai konularda iki dereceli yargılanma hakkı tanınmış olupbaşvuru konusu edilen sürecin ceza yargılamasına ilişkin olmadığı açıktır.

18. Başvurucunun başvuru dilekçesinde ifade ettiği AYİM nezdindeiki dereceli yargılanma hakkı, Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerden olmadığı gibi Sözleşme’nin ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğuprotokollerden herhangi birinin kapsamına da girmemektedir (Mahir Akarsu, B. No: 2012/1096, 20/2/2014,§§ 42- 45).

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikşartları yönünden incelenmeksizin konubakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

C. Silahların Eşitliğiİlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia

20. Başvurucu ayrıca, idarenin savunması ekinde Mahkemeyesunduğu gizli belgelere ulaşımının engellendiğini belirterek silahlarıneşitliği ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

21. Adil yargılanma hakkının unsurlarından biri de silahlarıneşitliği ilkesidir. Silahların eşitliği ilkesi davanın taraflarının usuleilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve taraflardan birinindiğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarınımakul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsatına sahip olması anlamınagelir. Ceza davalarının yanı sıra medeni hak ve yükümlülüklerle ilgiliuyuşmazlıklara ilişkin hukuk davaları ve idari davalarda da bu ilkeye uyulmasıgerekir (Mustafa Tuğrul, B. No:2013/657, 28/11/2014, § 32).

22. Bireysel başvurunun ikincil niteliği gereği başvurucununtemel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddialarını öncelikleyetkili idari mercilere ve derece mahkemelerine usulüne uygun olarak iletmesi,bu konuda sahip olduğu bilgi ve kanıtları zamanında bu mercilere sunması, aynızamanda bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermişolması gerekir. Bu şekilde olağan denetim mekanizmaları önünde ileri sürülüptakip edilmeyen temel hak ve özgürlüklerin ihlaline ilişkin iddialar, AnayasaMahkemesi önünde bireysel başvuru konusu yapılamaz.

23. 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek İdareMahkemesi Kanunu’nun 52. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

 ''...Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler taraf ve vekillerine açıktır.Şu kadar ki; mahkeme tarafından getirtilen veya idarece gönderilen bilgi, belgeve dosyalardan, başka şahıs ve makamların özel bilgileri ile şeref, haysiyet vegüvenliğinin korunması veya idarenin soruşturma metotlarının gizli tutulmasımaksatlarıyla taraf ve vekillerine incelettirilmemesi kaydı konulanlar ilepersonelin özlük dosyasındaki dava konusu haricindekiler taraf ve vekillerineincelettirilemez.

 Taraf ve vekillerine incelettirilemeyecek nitelikteki bilgi vebelgeler; bulundukları yer itibarıyla taraf ve vekillerine açık olan diğerevraktan ayrılamaz nitelikte iseler, taraf ve vekillerine incelettirileceksuretleri, ilgili bölümleri idare tarafından karartılarak ayrıca gönderilir.

 Davacı taraf veya vekili, karartılan veya verilmeyen bilgi vebelgelerin savunmaya esas teşkil edecek unsurlar olduğu iddiası ile mahkemeyeitiraz edebilir. Yapılan bu itiraz, mahkeme tarafından incelenerek haklıgörülen hususlarda, mahkemenin belirleyeceği çerçevede daha önce karartılanveya verilmeyen bilgi ve belgeler karşı tarafa incelettirilebilir.

 Bu hükümlere göre elde edilen ve gizlilik derecesine sahip bilgi vebelgeler, taraf ve vekillerince mahkeme haricinde, diğer bir maksatlakullanılamaz. Aksine davranışta bulunanlar hakkında ilgili kanun hükümlerisaklıdır.''

24. Başvurucu, 1602 sayılı Kanun'un 52. maddesi uyarıncayargılamayı yapan makamdan usulüne uygun bir şekilde ilgili bilgi ve belgeleriinceleme talebinde bulunduğuna ve bu talebinin reddedildiğine dair herhangi birbilgi ve belgeyi Anayasa Mahkemesine sunmamıştır. Dolayısıyla başvurucunun davadosyasına sunulan bilgi ve belgeler için 1602 sayılı Kanun'un 52. maddesinegöre talepte bulunması ve maddede yer alan usulü izlemesi gerekirken anılanyargısal başvuru yollarını usulüne uygun bir şekilde tüketmeden başvurudabulunduğu sonucuna ulaşılmıştır (Benzer yöndeki kararlar için bkz. M.K., Başvuru No.2014/19584, 8/6/2017; Z.S., Başvuru No.2014/19968, 15/2/2017).

25. Başvurucu tarafından ihlal iddiasına konu idari işlem içinöngörülmüş olan kanun yollarında başvurunun bu kısmına ilişkin ihlaliddialarının ileri sürülmeksizin bireysel başvuruda bulunulduğu anlaşıldığındandiğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin bu kısma ilişkiniddiaların başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. İki dereceli yargılama hakkına ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Silahların eşitliği ilkesine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA21/2/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy