Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - C.A. Başvurusuna İlişkin Karar - 11/9/2019

GİZLİLİK TALEBİ KABUL

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Ömer MENCİK

Başvurucu

:

C.A.

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, hâkimlik mesleğinden çıkarılmaya karar verilmesi vebu kararın doğurduğu hukuki sonuçlar nedeniyle Anayasa'da düzenlenen bir kısımhak ve ilkenin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/12/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir. Aynı kararda başvurucunun adli yardımtalebinin kabulüne de karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. 15 Temmuz 2016 gecesi Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) içindeörgütlenmiş bir grup tarafından darbe girişiminde bulunulmuştur.

7. Bu kapsamda devletin yetkili organları tarafından tehditdeğerlendirmesi yapılarak başta Fetullahçı TerörÖrgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) olmak üzere demokratik anayasaldüzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, millî güvenliğe yönelik tehditoluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbirleralınması kararlaştırılmıştır.

8. Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hâl ilan edilmiş vebirçok olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır.

9. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan BakanlarKurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan, 23/7/2016 tarihli ve 29779sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname(KHK) yürürlüğe girmiştir. 667 sayılı KHK'nın 3. maddesinde; yargımensuplarından terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna Millî Güvenli Kurulunca karar verilen yapı, oluşum veyagruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahutbunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten ya da kamu görevindençıkarılmalarına karar verileceği hususları düzenlenmiştir.

10. Başvurucu Büyükçekmece hâkimi iken FETÖ/PDY ile iltisakı ve bu örgütle irtibatı sabit görülerek Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunun (HSYK) 24/8/2016 tarihli ve 2016/426 sayılı kararıyla667 sayılı KHK kapsamında başvurucunun meslekte kalmasının uygun olmadığına vemeslekten çıkarılmasına karar verilmiştir.

11. Başvurucu 7/9/2016 tarihinde anılan kararın kaldırılmasıiçin HSYK'ya başvurarak yeniden inceleme talebindebulunmuştur. Başvurucunun talebi, HSYK Genel Kurulunun 29/11/2016 tarihli ve2016/434 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

12. Başvurucu, ret kararından 5/12/2016 tarihinde haberdarolmuştur.

13. Başvurucu 27/12/2016 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.

14. Bireysel başvuru yapılması sonrasında Cumhurbaşkanıbaşkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunca 2/1/2017 tarihinde kararlaştırılan685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında KanunHükmünde Kararname 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan KHK'da 667 sayılı KHK'nın 3. maddesiuyarınca başvurucu gibi meslekten çıkarılan yargı mensupları ile ilgilidüzenlemelere de yer verilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. İlgili hukuk için bkz.Hacı Osman Kaya (B. No: 2016/41934, 16/2/2017, §§ 16-21) başvurusuhakkında verilen karar.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 11/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, meslekten çıkarma kararına esas alınan 667 sayılıKHK'nın 3. maddesinin birçok anayasal düzenlemeye aykırı olduğunu ve yargıfonksiyonunun gasbı niteliğini taşıdığını, mesleğinedeniyle öngörülen usule uygun bir şekilde idari soruşturma yapılmadan, hakkındavar olan bilgi ve belgeler kendisine bildirilmeden, avukat yardımındanyararlandırılmadan ve savunması alınmadan ihracına karar verilmesi nedeniyleadil yargılanma hakkı bağlamında savunma hakkı ile silahların eşitliği veçelişmeli yargılama ilkelerinin, kesin hükümle mahkûm edilmeden FETÖ/PDY ile iltisakı ve bu örgütle irtibatının sabit görülmesi, ihracadair kararın Resmî Gazete'de, HSYK'nıninternet sitesinde ve haber sitelerinde yayımlanması, birtakım kamu görevlisive siyasilerin açıklamaları nedenleriyle masumiyet karinesinin, ihraç kararındakişiselleştirme yapılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkı bağlamında hakarama hürriyeti ile cezaların şahsiliği ilkesinin, işlendiği zaman suç olmayaneylemlerin ihraca dayanak alınması nedeniyle suç ve cezaların geriyeyürümezliği ilkesinin, kendisinin de aralarında bulunduğu yargı mensuplarınınadlarının ve eşlerine ilişkin birtakım bilgilerin internet sitelerinde, ihraçkararının ise hem Resmî Gazete'de hem de HSYK'nın internet sitesinde yayımlanması ve hakkında özelhayatına ilişkin olarak yapılan çalışmalar nedenleriyle özel hayata ve ailehayatına saygı hakkının, bazı internet sitelerinde yapmış olduğu paylaşımlarındelil kabul edilmesi nedeniyle ifade hürriyetinin, açığa alma kararında kendisive eşiyle ilgili birtakım bilgilerin paylaşılması ve bu şekilde terörist ilanedilmeleri nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş;ihlallerin ortadan kaldırılması ve tazminat taleplerinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

18. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesişöyledir:

"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması şarttır."

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireyselbaşvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralıfıkrası şöyledir:

"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarınıntamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."

20. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel başvuruyoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan başvuru yollarınıntüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tümorganlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortayaçıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bunedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derecemahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi vebir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,26/3/2013, § 16).

21. Bu nedenle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilenhak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecekikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincilniteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek içinöncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarıncabaşvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısalmercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi vekanıtlarını zamanında bu makamlara sunması, aynı zamanda bu süreçte dava vebaşvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve CennetYeşilyurt, § 17).

22. 685 sayılı KHK’da, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesinin (1)numaralı fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslektençıkarılmalarına karar verilenlerin kararın kesinleşmesinden itibaren altmış güniçinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştaya davaaçabilecekleri ve bu kişilerden daha önce dava açmış olanların idaremahkemelerinde derdest olan veya karar verilen dosyalarının Danıştayagönderileceği hükme bağlanmıştır. Böylelikle 667 sayılı KHK'nın 3. maddesikapsamında meslekten çıkarılan yargı mensuplarının bu karara karşı Danıştaya dava açabilecekleri açıkça belirtilmiş ve anılanuyuşmazlıkların çözümünde idari yargıda hangi yargı yerinin görevli olduğunayönelik uygulamada yaşanan tereddütler giderilmiştir. Daha önce dava açanlaryönünden de geçiş hükümleri ihdas edilmiştir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Hacı Osman Kaya; Murat Hikmet Çakmakcı,B. No: 2016/35094, 15/2/2017).

23. Buna göre 685 sayılı KHK'da belirginleştirilen dava yolununbaşvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir yargı yoluolduğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden başvurunun incelenmesininbireysel başvurunun ikincil niteliğiile bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,

C. Başvurunun başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemektenTAMAMEN MUAF TUTULMASINA 11/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy