Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - CAHİT YİĞİT Başvurusuna İlişkin Karar - 27/11/2019

Başkan

:

Recep KÖMÜRCÜ

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

Cahit YİĞİT

Vekili

:

Av. Ramazan DEMİR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, bir internet haber sitesine tamamıyla erişiminengellenmesi kararı verilmesinin basın özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasınailişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/2/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esasincelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

9. Başvurucu, bireysel başvuru formunda www.yuksekovaguncel.com isimli internetadresinin imtiyaz sahibi olduğunu belirtmiştir. Başvurucu, anılan siteninHakkâri'nin Yüksekova ilçesi merkezli yerel bir haber sitesi olduğunubildirmiştir.

10. Başbakanlık Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğünün talebi ve(kapatılan) Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının (TİB) 20/8/2015 tarihliyazısı gereğince anılan internet sitesinin de içinde bulunduğu on üç internetadresine erişimin engellenmesine karar verilmiştir.

11. TİB 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet OrtamındaYapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla MücadeleEdilmesi Hakkında Kanun’un 8/A maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğinceerişimin engellenmesi kararını aynı gün Gölbaşı Sulh Ceza Hâkimliğinin onayınasunmuştur. TİB tarafından Hâkimliğe sunulan dilekçeye, erişimin engellenmesikararı verilen internet adreslerinin ekran görüntüleri eklenerek "Bahse konu İnternet ortamında yayınlananiçeriklerin yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin ihlalinesebebiyet vermesi" nedeniyle erişimlerinin engellenmesine kararverildiği belirtilmiştir.

12. Gölbaşı Sulh Ceza Hâkimliğince, TİB tarafından onaya sunulanerişimin engellenmesi kararı aynı gerekçeyle 20/8/2015 tarihinde onaylanmıştır.

13. Başvurucunun onaylama kararına itirazı, Ankara 5. Sulh CezaHâkimliğince 15/12/2015 tarihinde reddedilmiştir.

14. Ret kararı başvurucuya 27/1/2016 tarihinde tebliğedilmiştir. Başvurucu 5/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

15. İnternet üzerinden yapılan araştırmada, sahibi olduğu websitesine erişimin engellenmesi üzerine başvurucunun internet yayınına www.yuksekovaguncel.org isimli internetadresi üzerinden devam ettiği; anılan adreste yerel haberlerin yanı sıragüncel, ekonomi, politika, spor, kültür-sanat, eğitim, yaşam gibi başlıklaraltında oldukça geniş yelpazede haber yayımlandığı tespit edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. İlgili ulusal ve uluslararası hukuk kurallarının yer aldığıkarar için Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. ([GK],B. No: 2015/18936, 22/5/2019, §§ 23-34) kararına bakılabilir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 27/11/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü

18. Başvurucu;

i. İmtiyaz sahibi olduğu internet haber portalınaerişimin bütünüyle engellendiğini ancak ne idarenin erişimin engellenmesikararında ne de sulh ceza hâkimliklerinin onaylama ile onaylama kararınaitirazın reddi kararlarında söz konusu tedbirin hangi gerekçeyle alındığınınaçıklanmadığı belirterek gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.

ii. İnternet haber sitesinin tümüne yönelik gerekçesiz olarakalınan tedbir kararının sansür niteliğinde olduğunu ve ifade özgürlüğüneyönelik orantısız bir müdahale oluşturduğunu belirterek ifade ve basınözgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.

iii. İnternet sitesine erişimin engellenmesi kararına itirazınüst mahkemede değil numara olarak kendisini izleyen sulh ceza hâkimliğindekarara bağlanmasının Anayasa'nın 36. maddesine aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

19. Bakanlık görüşünde, başvuru konusu erişimin engellenmesitedbirinin alındığı dönemde PKK terör örgütünün Türkiye'nin Doğu ve GüneydoğuBölgelerinde bulunan bazı şehir merkezlerinde halkın huzur ve güvenliğinibozmaya yönelik eylemler yaptığı, halkın kamu hizmetlerine ulaşmasınıengellemeye çalıştığı ve kolluk güçlerini hedef alan faaliyetler içinde olduğubelirtilmiştir. Bakanlık; terör örgütünün emellerini gerçekleştirmek amacıylamedyayı da kullanmaya çalıştığını, bu nedenle 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesigereğince alınan tedbirin demokratik bir toplumda gerekli olduğunu ve erişiminengellenmesi kararı için gösterilen gerekçelerin ilgili ve yeterli olduğunubildirmiştir.

20. Bakanlığın görüşüne cevap dilekçesinde başvurucu, bireyselbaşvuru dilekçesindeki iddialarını tekrarlamıştır. Başvurucu; ek olarak habersitesinde yer alan gerek kendileri tarafından yapılan gerek ulusal ve yerelbasından alınan haberlerin hiçbirinde herhangi bir örgütü övücü ya dadestekleyici bir unsur bulunmadığını ifade etmiştir. Başvurucu; internetsitesinde yalnızca siyasi konulara ilişkin haberlerin değil spor, sanat, sağlıkgibi yaşamın her alanına yönelik haberlerin bulunduğunu, bu içeriklerin hangigerekçeyle erişimin engellenmesi tedbirine konu olduğunun Bakanlık tarafındanda açıklanmadığını belirtmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşünde internet habersitesine erişimin engellenmesi ile terör örgütünün eylem ve olaylarınıngerçekleştirilmesi arasındaki illiyet bağını ortaya koyamadığını ilerisürmüştür.

B. Değerlendirme

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun sulh ceza hâkimliklerininerişimin engellenmesi kararına itirazın bu yargı mercilerince kararabağlanmasının etkili bir itirazda bulunmayı imkânsız hâle getirdiği ile ilgilişikâyetlerine benzer şikâyetler Anayasa Mahkemesince daha önce birçok karardaincelenmiştir. Bu kararlarda sulh ceza hâkimliklerinin yapısal özellikleridikkate alınarak Anayasa Mahkemesince söz konusu iddiaların açıkça dayanaktanyoksun olduğu sonucuna varılmıştır (HikmetKopar ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, §§ 101-115; Mehmet Baransu (2),B. No: 2015/7231, §§ 64-78, 94-97). Eldeki başvuruda Anayasa Mahkemesinin bukararlarından ayrılmayı gerektirecek bir durum görülmediğinden başvurucunundiğer şikâyetlerine odaklanılacak ve başvurucunun iddiaları ifade özgürlüğü vebasın özgürlüğü kapsamında incelenecektir.

22. Anayasa’nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti”kenar başlıklı 26. maddesi ve “Basınhürriyeti” kenar başlıklı 28. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"(26) Herkes, düşünce ve kanaatlerinisöz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama veyayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızınhaber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...

Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik,kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesive milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, ...amaçlarıyla sınırlanabilir…

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetininkullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir.

...

(28) Basın hürdür, sansür edilemez…

Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerinisağlayacak tedbirleri alır.

Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın26 ve 27 nci maddelerihükümleri uygulanır…”

1. Kabul EdilebilirlikYönünden

23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifadeve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

a. Müdahalenin Varlığı

24. İnternet haber sitesine tümüyle erişimin engellenmesine kararverilmiştir. Söz konusu mahkeme kararı ile başvurucunun ifade ve basınözgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmuştur.

b. Müdahalenin İhlalOluşturup Oluşturmadığı

25. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa’nın 13. maddesindebelirtilen koşulları yerine getirmediği müddetçe Anayasa’nın 26. maddesininihlalini teşkil edecektir. Anayasa’nın 13. maddesi şöyledir:

"Temel hak vehürriyetler, ... yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerebağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, ... demokratiktoplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”

26. Bu sebeple müdahalenin Anayasa’nın13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen kanunlar tarafındanöngörülme, Anayasa’nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma vedemokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarını sağlayıpsağlamadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik

27. İfade özgürlüğüne yönelik müdahalenin 5651 sayılı Kanun'un8/A maddesi kapsamında yapıldığı tespit edilmiştir.

ii. Meşru Amaç

28. Başvuruya konu internet haber sitesine erişimin engellenmesineilişkin kararın yaşam hakkı ile kişilerincan ve mal güvenliğinin korunmasına yönelik önlemlerin bir parçasıolduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

iii. Demokratik ToplumDüzeninin Gereklerine Uygunluk

 (1) Genelİlkeler

29. Somut olaya uygulanan genel ilkelerin geniş anlatımı içinAnayasa Mahkemesinin Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. (aynıkararda bkz. §§ 47-75) kararına bakılabilir.

 (2) 5651Sayılı Kanun'un 8/A Maddesine Dayanan Erişimin Engellenmesi Kararı HakkındaBazı Tespitler

30. Anayasa Mahkemesi, Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. kararında5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesi ile getirilen içeriğin yayından çıkarılması veyayına erişimin engellenmesi kararlarına yönelik usulü ayrıntılı bir şekildeincelemiştir. Mahkemeye göre bu usul, kanun koyucunun internet ortamındaişlenen suçlarla mücadelenin daha etkin yapılabilmesi ihtiyacı nedeniyleöngördüğü özel ve hızlı sonuç alınabilecek bir koruma tedbiri kararıdır (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., §63; Ali Kıdık, B.No: 2014/5552, 26/10/2017, § 55).

31. 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesi kapsamındaki erişiminengellenmesi yolu ancak gecikmesinde sakınca bulunan, dolayısıyla ivediliklemüdahale etmeyi gerektirecek hâllerde işletilmesi gereken istisnai bir yoldur.Dolayısıyla başvuruya konu internet yayınına erişimin engellenmesi tedbirininalınmasının haklılığı, ancak bir görüşte haklılık veya ilk bakışta (prima facia)haklılık olarak nitelendirilebilir. Yetkili makamlardan bu yolun gecikmesindesakınca bulunan hâllere özgü olarak kullanılması gereken istisnai bir yololduğu bilinciyle hareket ederek hassasiyetle karar vermeleri beklenir (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., §71; Ali Kıdık,§ 59).

32. Şiddeti öven, kişileri terör örgütünün yöntemlerinibenimsemeye, şiddet kullanmaya, nefrete, intikam almaya veya silahlı direnişetahrik ve teşvik eden yayınlar gibi internet ortamında demokratik toplumdüzenini tehlikeye atan yayınların daha ileri bir inceleme yapılmaya gerekolmaksızın ilk bakışta anlaşılabildiği hâllerde 5651 sayılı Kanun'un 8/Amaddesinde öngörülmüş olan istisnai usul işletilebilir (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., § 72). Böyledurumlarda ilk bakışta ihlal doktriniinternet ortamında yapılan yayınlara karşı kamusal menfaatlerin hızlı birşekilde korunması ihtiyacıyla ifade hürriyeti arasında adil bir dengesağlayacaktır (Ali Kıdık,§§ 62, 63).

 (3) 5651Sayılı Kanun'un 8/A Maddesi Kapsamında Erişimin Engellenmesine Karar VerilmesiBiçimindeki Müdahalelerde İdari ve Yargısal Makamlar Tarafından GözetilmesiGereken Hususlar

33. Anayasa Mahkemesi, Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. kararındaifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerineuygun kabul edilebilmesi için 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesi kapsamındaverilen erişimin engellenmesi kararlarında idari ve yargısal makamlartarafından gözetilmesi gereken hususları açıkça ortaya koymuştur (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A. Ş., §§73-75).

34. Erişimin engellenmesi kararı onayına sunulan sulh cezahâkimliğinin ve itiraz merciin, erişimin engellenmesi kararının verilmesinitalep eden ve/veya kararı veren idari makamlarla aynı sonuca ulaşmaları ve bunuaynı gerekçeyi kullanarak veya atıfla kararlarına yansıtmaları, kararıngerekçelendirilmiş olması bakımından yeterlidir. Sulh ceza mahkemesininerişimin engellenmesine ilişkin idari kararların gerekçelerini tekrar ettiğiveya atıfla yetindiği hâllerde Anayasa Mahkemesi, dayanılan idari kararlarıngerekçelerini denetleyecektir. İfade özgürlüğüne gerekçesiz olarak veya AnayasaMahkemesince ortaya konulan kriterleri karşılamayan bir gerekçe ile yapılanmüdahaleler Anayasa'nın 26. maddesini ihlal edecektir (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., § 73).

35. Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş. (aynıkararda bkz. § 74) kararında, mevcut başvuruya benzer şikâyetlerde derecemahkemelerinin ve kamu gücünü kullanan diğer organların gerekçelerinin ilgilive yeterli sayılabilmesi için kararlarda bulunması gereken ve benzerbaşvuruların koşullarına göre değişebilecek unsurlar şu şekilde sıralanmıştır:

i. İnternet içeriğine erişimin engellenmesi kararı verilebilmesiiçin gecikmesinde sakınca bulunan bir durumun varlığı idari ve yargısalmakamlar tarafından ortaya konmalıdır.

ii. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerin yaşam hakkı ilekişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, millî güvenlik ve kamu düzenininkorunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunmasısebeplerinden bir veya birkaçına bağlı olarak ortaya çıkabileceği dikkatealındığında yayının içeriği ile bu sebepler arasındaki ilişkinin tam olarakgösterilmesi gerekir.

iii. Böyle bir analizin yapılabilmesi için eğer söz konusuyayının terör örgütleriyle veya terör faaliyetlerinin meşru gösterilmesiyle birilişkisi varsa ifade özgürlüğü ile demokratik toplumun terör örgütlerininfaaliyetlerine karşı kendini korumaya ilişkin meşru hakkı arasında dengekurulmalıdır.

iv. Zikredilen dengelemenin yapılabilmesi için;

- Bütünüyle ele alındığında müdahaleye konu yayının özel birkişiyi, kamu görevlilerini, halkın belirli bir kesimini veya devleti hedefgösterip göstermediğinin, onlara karşı şiddete teşvik edip etmediğinin,

- Bireylerin fiziksel şiddet tehlikesine maruz bırakılıpbırakılmadığının, bireylere karşı nefreti alevlendirip alevlendirmediğinin,

- Yayında iletilen mesajda şiddete başvurmanın gerekli ve haklıbir önlem olduğunun ileri sürülüp sürülmediğinin,

- Şiddetin yüceltilip yüceltilmediğinin, kişileri nefrete,intikam almaya, silahlı direnişe tahrik edip etmediğinin,

- Suçlamalara yer vererek veya nefret uyandırarak ülkenin bir kısmındaveya tamamında daha fazla şiddete sebebiyet verip vermeyeceğinin,

- Kişi veya kuruluşları paniğe yöneltecek yalan ve yanlışbilgileri, tehdit ve hakaret oluşturan ifadeleri içerip içermediğinin,

- Yayın tarihinde ülkenin bir kısmında veya tamamındaçatışmaların yoğunluk derecesi ile ülkedeki tansiyonun yükseklik derecesininyayına erişimin engellenmesi kararına etki edip etmediğinin,

- Karara konu sınırlayıcı tedbirin demokratik bir toplumdazorlayıcı bir toplumsal ihtiyacın karşılanması amacına yönelik olup olmadığınınve tedbirin başvurulabilecek en son çare niteliğinde bulunup bulunmadığının,

- Son olarak sınırlamanın güdülen kamu yararı amacınıgerçekleştirmek için ifade özgürlüğüne en az müdahale eden ölçülü bir sınırlamaniteliğinde olup olmadığının yayının içeriğiyle birlikte değerlendirilmesigerekir.

36. Bir terör örgütünün şiddet eylemlerini öven, destekleyen ve haklılaştıran açıklamaların silahlı direnişe tahrik,şiddeti yüceltme veya kin ve düşmanlığın kışkırtılması olarak kabul edilmesimümkündür. Bununla birlikte yalnızca bir terör örgütünün fikirlerini vehedeflerini içerdiği, resmî politikaları ağır bir şekilde eleştirdiği veyaterör örgütünün resmî politikalarla olan ihtilaflarını değerlendirdiğigerekçesiyle internet içeriğine erişimin engellenmesi -yukarıda bir kısmıgösterilen sebeplerden bir veya daha fazlası da bulunmadığı takdirde-müdahaleyi haklı göstermez (Birgün İletişim ve Yayıncılık Ticaret A.Ş., §75; Halil Bayık, B. No:2015/19539, 10/5/2018, § 46).

 (4) Genelİlkelerin Somut Olaya Uygulanması

37. Somut olayda TİB, Başbakanlık Güvenlik İşleri GenelMüdürlüğünün talebi üzerine on üç internet adresine yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin ihlaline sebebiyetvermesi nedeniyle erişimin engellenmesine karar vermiş; daha ileribir değerlendirmede bulunmamıştır. TİB, bu kararı Sulh Ceza Hâkimliğininonayına sunmuş ve Hâkimlik kararı aynı gerekçeyle onaylamıştır. Başvurucununonaylama kararına itirazı reddedilmiştir.

38. Çekişmesiz bir dava sonucunda bu kararı verebilmenin ancakhukuka aykırılığın ve kamusal menfaatlere müdahalenin ilk bakışta anlaşılacakkadar belirgin olduğu ve zararın süratle giderilmesinin zaruri olduğu hâllerdemümkün olduğu hatırlanmalıdır (Birgün İletişim veYayıncılık Ticaret A.Ş., § 85; AliKıdık, § 83). Somut olayda 5651 sayılıKanun'un 8/A maddesinde sayılan meşru sebeplere dayanılarak başvuruya konuinternet haber sitesinin de aralarında bulunduğu on üç internet adresine erişimengellenmiş ancak ne idari makamlarca ne derece mahkemelerince anılan Kanunmaddesi kapsamında yapılan müdahalelerde gözetilmesi gereken hususlardeğerlendirilmiştir. Erişimin engellenmesi kararında isimleri sayılan on üçinternet adresi arasında yer alan başvuruya konu internet haber sitesineerişiminin engellenmesine yönelik olarak bu adreste yer alan haberler ilesınırlama sebebi arasındaki ilişki ortaya konulamadığı gibi gecikmesindesakınca bulunan bir durumun varlığı da gösterilememiştir. Bahsi geçen sayıdakiadrese erişim genel bir gerekçe ile engellendiğinden başvuru konusu internethaber sitesinde yer alan yayınların hangi kısımlarının hangi nedenler ile yaşamhakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin ihlaline sebebiyet vereceği karardayer almamaktadır.

39. Üstelik internet haber sitesine erişim tümüyleengellenmiştir. 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinin (3) numaralı fıkrasında;anılan madde kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararlarının ihlalingerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğeerişimin engellenmesi yöntemiyle verilebileceği ancak teknik olarak ihlaleilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişiminengellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda internet sitesinin tümüneyönelik olarak erişimin engellenmesi kararı verilebileceği belirtilmiştir. Sözkonusu hüküm karşısında, içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalinönlenemediği hususunda bir gerekçelendirme de yapılmadığı dikkate alındığındabaşvurucunun sahibi olduğu internet haber sitesine tamamıyla erişiminengellenmesi şeklindeki müdahalenin ifade ve basın özgürlükleri önündeorantısız müdahale teşkil ettiği açıktır.

40. Yukarıda yer verilen hususlar ışığında idari ve/veyayargısal makamlarca başvuruya konu internet haber sitesine tümüyle erişiminengellenmesi şeklindeki kısıtlamanın zorunlu bir sosyal ihtiyacı karşıladığı veorantılı olduğu, dolayısıyla demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunolduğu ilgili ve yeterli bir gerekçe ile gösterilememiştir.

41. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 26. maddesinde güvencealtına alınan ifade özgürlüğünün ve 28. maddesinde güvence altına alınan basın özgürlüğününihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden

42. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2)numaralı fıkraları şöyledir:

 “(1)Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya daedilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin vesonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…

 (2)Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali vesonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgilimahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayanhâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde davaaçılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme,Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadankaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

43. Anayasa MahkemesininMehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 57-60) kararında, Anayasa Mahkemesince bir temelhakkın ihlal edildiği sonucuna varıldığında ihlalin ve sonuçlarının nasılortadan kaldırılacağının belirlenmesi hususunda genel ilkelere yer verilmiştir.

44. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminattalebinde bulunmuştur.

45. Anayasa Mahkemesi başvurucunun sahibi olduğu internet habersitesine erişimin engellenmesine karar verilmesinin demokratik toplum düzeniningereklerine uygun düşmediği ve bu nedenle başvurucunun ifade ve basınözgürlüklerinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır. Dolayısıyla somut başvurudaihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

46. Bu durumda ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması içinyeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yenidenyargılama ise usul hukukunda yer alan benzer kurumlardan farklı ve bireyselbaşvuruya özgü bir düzenleme içeren 6216 sayılı Kanunun 50. maddesinin (2)numaralı fıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasınayöneliktir. Bu kapsamda yeniden yargılama sürecinde mahkemelerce yapılmasıgereken iş, öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme kararının ortadankaldırılmasından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenlerigideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesindenibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzereilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

47. İşbu ihlal kararı başvuruya konu URL adresinin 5651 sayılıKanun'un 8/A maddesi kapsamında erişimi engellenebilecek nitelikte bir adresolup olmadığına yönelik bir inceleme içermemektedir. İlgili derece mahkemeleri,Anayasa Mahkemesi kararında ortaya konulan kriterler ve gösterilen yöntemleyeniden yargılama yaparak yargılamanın sonucuna göre bahse konu içeriğeerişimin engellenmesine veya engellenmemesine karar vermelidirler.

48. Diğer taraftan somut olay bağlamında yeniden yargılamayapılmasına karar verilmesi ihlale yol açan yargılama sürecine muhatap olanbaşvurucunun bu sürede uğradığı bütün zararları gidermemektedir. Üstelikihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasınakarar verilmekle birlikte başvurucunun muhatap olduğu yargısal süreç devametmektedir. Dolayısıyla eski hâle getirmekuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi içinifade özgürlüğünün ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle ve yenidenyargılama suretiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvurucuya net 5.500 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

49. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucununuğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyetbağı bulunmalıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmamış olmasınedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

50. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 2.475TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.714,50 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. İfade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınanifade ve basın özgürlüklerinin İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadankaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Gölbaşı Sulh CezaHâkimliğine (2015/723 D. İş) GÖNDERİLMESİNE,

D. Başvurucuya net 5.500 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239.50TL harç ve 2.475 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.714,50 TL yargılamagiderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine veMaliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihinekadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE27/11/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy