TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEM KOYUNOĞLU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/39706)
Karar Tarihi: 28/11/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Mahmut ALTIN
Başvurucular
:
1. Cem KOYUNOĞLU
2. Cemil KOYUNOĞLU
3. Neslihan KOYUNOĞLU BİNGÖL
4. Nursel ERTAN
5. Zekiye KOYUNOĞLU
Vekili
:
Av. Gökhan CANDOĞAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin değer kaybınauğratılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/12/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucuların murisi 1967-1988 yılları arasında EmekliSandığına tabi memur olarak görev yapmış, bu tarihten sonra özel sektördeSosyal Sigortalar Kurumuna (SSK) tabi olarak çalışmış ve SSK tarafından 1/8/1991tarihi itibarıyla emekli olmuştur.
7. Anayasa Mahkemesi 5/2/2009 tarihli ve E.2005/40, K.2009/17sayılı kararı ile 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik KurumlarınaTabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun'un 12. maddesindeyer alan "Son defa T.C. EmekliSandığına tabi görevlerden emekliye ayrılan ve" ibaresini,Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir. Bukarar 5/6/2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmışolup 5/6/2010 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
8. Başvurucuların murisi 8/12/2011 tarihli dilekçesiyle SosyalGüvenlik Kurumundan (SGK), Emekli Sandığına tabi olarak çalıştığı dönemler içinemekli ikramiyesi ödenmesi talebinde bulunmuştur. SGK 11/1/2012 tarihli yazıylatalebi reddetmiştir.
A. Ankara 8. İdareMahkemesindeki İlk Yargı Süreci
9. Başvurucuların murisi, SGK'nınişleminin iptali ve emekli ikramiyesinin ödenmesi talebiyle dava açmıştır.
10. Ankara 8. İdare Mahkemesi 30/11/2012 tarihinde davanınkabulü ile dava konusu işlemin iptaline, emekli aylığının bağlandığı tarihteyürürlükte bulunan katsayılar dikkate alınarak hesaplanacak emekli ikramiyesitutarının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziylebirlikte başvurucular murisine ödenmesine karar vermiştir.
11. Taraflarca itiraz edilen karar, Ankara Bölge İdare Mahkemesi4. Kurulu (Kurul) tarafından 21/4/2014 tarihinde onanmıştır.
B. Ankara 7. İdareMahkemesindeki İkinci Yargı Süreci
12. Başvurucular, murisleri lehine sonuçlanan Mahkeme kararıüzerine SGK'dan emekli ikramiyesinin ödenmesitalebinde bulunmuştur. SGK, emekli aylığının bağlandığı 1988 yılındakikatsayıyı esas alarak 31,61 TL emekli ikramiyesi ile 4,14 TL yasal faizinbaşvuruculara ödenmesine karar vermiştir. Başvurucular anılan işleme itirazetmişse de SGK 26/2/2015 tarihinde itirazı reddetmiştir.
13. Başvurucular, ikramiyenin güncel değerler üzerindenhesaplanması gerektiği iddiasıyla işlemin iptali talebiyle dava açmıştır.
14. Ankara 7. İdare Mahkemesi 6/11/2015 tarihinde davayıreddetmiştir. Mahkeme kararında ikramiyenin emeklilik tarihindeki katsayılarüzerinden ödeneceğine dair Kurul kararının kesinleşmiş olduğu ve günceltutarlara göre ödeme yapılmasının kanuni bir dayanağının bulunmadığıgerekçesine yer verilmiştir.
15. Temyiz edilen karar, Kurul tarafından 12/5/2016 tarihindeonanmıştır. Karar düzeltme istemi de aynı Kurul tarafından 26/10/2017 tarihindereddedilmiştir.
16. Nihai karar başvuruculara 17/11/2017 tarihinde tebliğedilmiştir.
17. Başvurucular 12/12/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 28/11/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
19. Başvurucular, murislerinin yirmi bir yıllık çalışmasınınkarşılığı olarak 1988 yılındaki katsayılar üzerinden 2012 yılında hükmedilen31,61 TL emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesi yönünde işlem tesis edilmesiylealacağın enflasyon karşından değer kaybına uğratıldığını belirtilerek mülkiyetve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucular adil yargılanma hakkının daihlal edildiğini ileri sürmüşse de şikâyetlerinin özünün emekli aylığınınbağlandığı tarihteki katsayılar üzerinden belirlenen ikramiyenin aradan geçenzaman içinde uğramış olduğu değer kaybının karşılanmamasına yönelik olduğudikkate alındığında ihlal iddialarının mülkiyet hakkıkapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuruyollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiğitarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.
22. Başvuruya konu somut olayda başvurucuların murisi, SGK'dan Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmetikarşılığında emekli ikramiyesi ödenmesi isteğinde bulunmuş ve bu isteğinreddine karar verilmesi üzerine işlemin iptali talebiyle dava açmıştır. Ankara8. İdare Mahkemesinin 30/11/2012 tarihli davanın kabulüne dair kararı,21/4/2014 tarihli Kurul kararı ile onanmıştır. Kesinleşen bu karar gereğincebaşvurucuların murisine 31,61 TL emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesineilişkin yeni bir işlem tesis etmiştir.
23. Anayasa Mahkemesi daha önce FerdaYeşiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) kararında, bir sosyalgüvenlik alacağının değer kaybına uğratıldığı yönündeki şikâyeti mülkiyet hakkıkapsamında esas bakımından incelemiştir. Ancak söz konusu başvurudabaşvurucunun, değer kaybına yönelik iddiasını derece mahkemeleri önünde dilegetirdiği ve olağan kanun yollarını da yöntemince tükettikten sonra bireyselbaşvuruda bulunduğu tespit edilerek başvuru kabul edilebilir bulunmuştur.
24. Bireysel başvuruya konu olayda başvurucular, her ne kadaremekli ikramiyesi alacağının emekli olduğu 1988 yılı katsayılarına göreödendiğini belirterek bu alacağının enflasyon karşısında değer kaybınauğramasını şikâyet etmekte ise de emekli ikramiyesi ödenmesi talebi, Ankara 8.İdare Mahkemesince kabul edilmiştir. Söz konusu mahkeme kararında ikramiyeninemekli olunan tarihteki katsayılar üzerinden ödeneceği kararlaştırılmıştır.Başvurucular, emekli ikramiyesinin aylık bağlama tarihindeki katsayılarüzerinden ödenmesi yönündeki bu karara karşı yaptıkları itiraz da reddedilerekkarar kesinleşmiştir. Ancak mahkeme kararı uyarınca yapılan hesaplama sonucutespit edilen rakam başvurucular tarafından tatmin edici bulunmadığından ikincikez yargı yoluna müracaat edilmiş ve derece mahkemeleri de önceki mahkemekararı uyarınca işlem yapıldığından davayı reddetmiştir.
25. Bu itibarla bireysel başvuruya konu olay Ferda Yeşiltepe kararına konu yargılamasürecinden farklı özellikler taşımaktadır. Şöyle ki ilk yargı sürecinde emekliikramiyesinin aylık bağlama tarihindeki katsayılar esas alınarak ödenmesineilişkin karar gereğince idare tarafından yapılan hesaplama sonucunda 31,61 TLemekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesine ilişkin işleme karşı ikinci kezyargı yoluna gitmiş olup bu işlem üzerine değer kaybına yönelik iddiasını dile getirmesininidari ve yargısal yolları canlandırmaya yönelik olduğu kabul edilmelidir. 6216sayılı Kanun ve İçtüzük'ün hükümleri daha öncetamamlanmış olan bir sürece yönelik yeni bir başvuru hakkı imkânıtanımamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Turhan Kanaoğlu,B. No: 2016/11436, 21/3/2019, § 25).
26. Bu durumda başvurucuların, emekli ikramiyesi alacağınıenflasyon karşısında değer kaybına uğratan Kurulun 21/4/2014 tarihli onamakararını öğrendikleri tarihten itibaren otuz günlük başvuru süresi içindebireysel başvuruda bulunmaları gereklidir. Başvurucular ise bu süre geçtiktensonra 12/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin süreaşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA28/11/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.