TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEM BAKİOĞLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/7062)
Karar Tarihi: 3/11/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Kamber Ozan TUTAL
Başvurucu
:
Cem BAKİOĞLU
Vekili
:
Av. Gizem KAYA ÖZGÜR
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanunhükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 7/3/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Elektrik abonesi olan başvurucunun kullandığıelektriğe ilişkin olarak 2011 yılı Mayıs ayı ile 2012 yılı Ocak ayı dönemleriarası için düzenlenen faturalara, normal kullanımının dışında elektrikenerjisinin nakli sırasında meydana gelen veya başka kişilerin kaçakkullanımından kaynaklanan kayıplara ilişkin bedel de yansıtılmıştır.
7. Başvurucu 27/1/2016 tarihinde dağıtıcı şirket aleyhineBornova Tüketici Hakem Heyetine (Heyet) şikâyette bulunmuştur. Başvurucu,haksız olarak kayıp ve kaçak bedeli tahsil edildiğini belirterek 2.203,04TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesini talep etmiştir. Heyet 11/7/2016tarihinde başvurucunun talebini haklı bularak haksız şart kapsamında alınan2.203,04 TL'nin şikâyet tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte başvurucuyaödenmesine karar vermiştir.
8. Dağıtıcı şirket 16/8/2016 tarihinde Heyet kararınaitiraz etmiştir. İzmir 4. Tüketici Mahkemesi (Mahkeme) 5/1/2018 tarihindeitirazı kabul etmiş ve Heyet kararını kanun yolu kapalı olmak üzere iptaletmiştir. Mahkeme gerekçesinde; 4/6/2016 tarihli ve 6719 sayılı Kanun ile14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda yapılandeğişikliklere işaret etmiştir. Mahkeme, yürürlüğe girmiş bulunan kanundeğişikliklerin yürürlük tarihi öncesi kayıp kaçak, dağıtım, sayaç okuma,perakende satış hizmeti ve iletim bedelleri ile ilgili olarak açılıp derdestolan davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gereken hükümleriçerdiğini belirtmiştir.
9. Nihai karar 6/2/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
10. Başvurucu 7/3/2018 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİHUKUK
11. İlgili hukuk için bkz. Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/8/2018, §§ 17-46.
V. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 3/11/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
13. Başvurucu, 6719 sayılı Kanun hükümlerinin geçmişeetkili olarak yürürlüğe girdiğini, aleyhe olan kanun değişikliğin derdestdavalara uygulanmasının öngürülebilirlilik, belirlilik ve hukuki güvenlikilkelerine aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvurucu, haksız olarak tahsil edilenkayıp kaçak bedelinin kanun değişikliği nedeniyle iade edilmediğini iddiaetmiştir. Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle, adil yargılanma ve mülkiyethaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun kayıp kaçak bedeli altında yapmış olduğu ödemelerin iadesiistemiyle başlattığı hukuki sürecin kanun değişikliği nedeniyle sonuçsuzkalmasına ilişkin tüm iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygungörülmüştür.
15. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesincedaha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında ortayakonulmuştur.
16. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararındakayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülkteşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahaleniteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiylemülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kuralçerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılıKanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeyedayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşükmaliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasınınamaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesiyaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§52-68).
17. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıpkaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlikbulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulamabulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlaksurette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceğiaçıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığıgidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifadeedilmiştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğuhususunda bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğinidikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı birkülfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacınındayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındakiadil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).
18. İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklananilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından,mülkiyet hakkına yönelik açık bir ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun mülkiyet hakkınınihlal edildiğine ilişkin kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 3/11/2020 OYBİRLİĞİYLE karar verildi.