TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEMİLE KARADAĞ VE NURAY KARADAĞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/11747)
Karar Tarihi: 3/4/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör
:
Özgür DUMAN
Başvurucular
:
1. Cemile KARADAĞ
2. Nuray KARADAĞ
Vekili
:
Av. Sadiye KAZMANLI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; yargı kararının icra edilmemesi nedeniyle mülkiyetve mahkemeye erişim haklarının, buna ilişkin olarak açılan davanın uzun sürmesinedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/7/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık başvuru hakkında görüş sunulmayacağınıbildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucuların murisi Cemal Karadağ 12/9/1996 tarihindeçalıştığı işyerinde felç geçirmiştir. Kartal Hastanesince düzenlenen 7/5/1998tarihli sağlık kurulu raporunda, başvurucu sigortalının hiçbir işteçalışamayacağı ve bakıma muhtaç olduğu belirtilmiştir. Sosyal Sigortalar KurumuGöztepe Hastanesinin 7/7/2000 tarihli raporu ile Maluliyet Daire Başkanlığının12/10/2005 tarihli incelemesinde ise başvurucunun yardıma muhtaç olmadığıgörüşü bildirilmiştir. Buna göre başvurucuya 7/5/1998 tarihinden geçerli olmaküzere iş kazası geliri bağlanmıştır.
9. Başvurucuların murisi, olayın Kartal 2. İş MahkemesininE.2001/237 sayılı dosyasında iş kazası olarak belirlendiğini ve 7/5/1998tarihli rapora göre muhtaçlık durumu da gözetilerek Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) tarafından bağlanan iş kazası gelirinde %50 artırım yapılması gerektiğinibelirterek İstanbul Anadolu 2. İş Mahkemesinde (Mahkeme) 4/8/2006 tarihindedava açmıştır.
10. Mahkeme 20/2/2013 tarihinde davanın kısmen kabulü ile eksiködenen 12.800 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek faiziyle ve davatarihine kadar işlemiş 10.540,70 TL tutarındaki faiziyle birlikte davalıidareden alınarak davacıya ödenmesine karar vermiştir. Mahkeme ayrıcabaşvurucuların murisinin başkasının bakımına muhtaç olduğunun tespitine ve işkazası gelirinin bu yönde düzeltilmesi ile fark gelirlerinin her ay faiziylebirlikte ödenmesine hükmetmiştir.
11. Kararın gerekçesinde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulunun1/3/2012 tarihli raporunda, başvurucunun kurul muayene tarihine göre %71, 1996yılındaki yaşına göre ise %66 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmişsayılacağı yönündeki görüşe yer verilmiştir. Mahkeme bu sebeple başvurucununbir başkasının sürekli bakımına muhtaç olduğu sonucuna varmıştır. Mahkeme budoğrultuda hesaplama yönünden alınan 18/12/2012 tarihli bilirkişi raporunu hükmeesas alarak alacak tutarlarını belirlemiştir.
12. Davalı SGK tarafından temyiz edilen hüküm, Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin 26/5/2014 tarihli kararıyla onanmıştır.
13. Başvurucuların murisi 11/7/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
14. Başvurucuların murisi Cemal Karadağ 4/3/2016 tarihinde vefatetmiş olup mirasçıları olan Cemile Karadağ ve Nuray Karadağ adına vekilleribaşvuruya devam ettiklerini bildirmişlerdir.
15. Başvuruya konu şikâyet nedeniyle söz konusu kararın icraedilip edilmediği hususu 10/10/2018 tarihinde SGK'dansorulmuş, SGK tarafından gönderilen cevap yazısında, mahkeme kararının 9/3/2015tarihinde uygulandığı belirtilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 3/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuruincelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
17. Başvurucular, makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
18. Bireysel başvurular sonrasında 31/7/2018 tarihli ve 30495sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 25/7/2018 tarihlive 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupaİnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek SuretiyleÇözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.
19. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi, yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi yada icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
20.Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) kararında Anayasa Mahkemesiyargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geçveya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak TazminatKomisyonuna başvuru yolunun ilk bakışta ulaşılabilir ve ihlal iddialarıylailgili başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğunudeğerlendirmiştir. Buna göre Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmedenyapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağısonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabuledilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel,§§ 27-36).
21. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Mülkiyet ve MahkemeyeErişim Haklarının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
23. Başvurucu, iş kazası nedeniyle bağlanan gelirlerin artırımlıolarak ödenmesi ve alacağa ilişkin yargı kararının gereğinin yerinegetirilmemesi nedeniyle sosyal güvenlik hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
2. Değerlendirme
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu sosyal güvenlik hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüş ise de bir sosyal güvenlik hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın esas itibarıyla ilgili olduğu mülkiyet hakkı ve adilyargılanma hakkı bağlamında, mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesiuygun görülmüştür.
25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (5) numaralıfıkrası şöyledir:
“Kabuledilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğerhususlar İçtüzükle düzenlenir.”
26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesi şöyledir:
“(1)Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerdedüşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptananherhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir neden görülmemesi.
(2)Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki fıkrada belirtilen nitelikteki birbaşvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel haklarınkapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gereklikıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”
27. Başvurucu, İstanbul Anadolu 2. İş Mahkemesinin 20/2/2013tarihli kararının SGK tarafından uygulanmaması nedeniyle anayasal haklarınınihlal edildiğinden şikâyet etmiştir. Ancak SGK tarafından gönderilen konu ileilgili yazıya göre nihai karar tarihinden itibaren bir yıl içinde kararıngereğinin yerine getirildiği anlaşılmaktadır.
28. Başvurucunun temel şikâyetinin mahkeme kararının yerinegetirilmemesi olduğu, bireysel başvuruya konu yargı kararının ise bireyselbaşvuru incelemesi devam ederken kararın kesinleşmesinin ardından makul süredeSGK tarafından uygulandığı ve bu karara istinaden başvurucuya malullükten doğanhaklarının iade edildiği gözönüne alındığında başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı anlaşılmıştır.
29. Öte yandan İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinindevamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıherhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
30.Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan birnedenin kalmadığı anlaşıldığından İçtüzük’ün 80.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi gereğince başvurunun düşmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Mülkiyet ve mahkemeye erişim haklarının ihlal edildiğineilişkin iddia yönünden başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesinedeniyle DÜŞMESİNE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA3/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.