TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
CEVDET GENÇ BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2014/9043)
Karar Tarihi: 29/9/2016
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Cevdet GENÇ
Vekili
:
Av. Tülay BEKAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; duruşmada hazır bulunma hakkının hatırlatılmaması,yargılamanın makul süreyi aşması ve özel yetkileri kaldırılan mahkemelerceyapılması, birden fazla eylem nedeniyle mahkûmiyete karar verilmesinedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/6/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudanyapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesineticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 15/9/2014 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından 16/4/2015 tarihinde, başvurununkabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına kararverilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 10/6/2015 tarihinde AnayasaMahkemesine sunmuştur.
6. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş19/6/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığıngörüşüne karşı beyanlarını 3/7/2015 tarihinde ibraz etmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma veörgüt faaliyeti kapsamında uyuşturucu madde ihraç etmek iddialarıyla ilgiliolarak 2/12/2005 tarihinde gözaltına alınmış ve İstanbul 13. Ağır CezaMahkemesince 5/12/2005 tarihinde tutuklanmıştır.
9. Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve örgütfaaliyeti kapsamında 23/12/2004 tarihinde İngiltere’ye, 15/5/2004 tarihindeNorveç’e, 26/6/2000 tarihinde Avusturya’ya çeşitli miktarlarda uyuşturucu maddeihraç etmek iddiasıyla açılan davalar İstanbul 13. Ağır Ceza MahkemesininE.2000/220 sayılı dosyasında birleştirilmiştir.
10. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi 14/6/2012 tarihli veE.2000/220, K.2012/98 sayılı kararla başvurucunun suç işlemek için kurulmuşörgüte üye olma ve aynı örgüt faaliyetleri kapsamında uyuşturucu madde ticaretiyapma suçlarından ayrı ayrı mahkûmiyetine ve tutukluluk hâlinin devamına kararvermiştir.
11. Başvurucu, mahkûmiyet kararıyla birlikte verilen tutuklulukhâlinin devamına ilişkin karara 18/6/2012 tarihinde itiraz etmiş, İstanbul 14.Ağır Ceza Mahkemesince itiraz 3/8/2012 tarihinde reddedilmiştir.
12. Başvurucunun temyizi üzerine anılan karar, suç işlemek içinkurulmuş örgüt faaliyetleri kapsamında uyuşturucu madde ticareti yapmak suçu yönündenYargıtay 10. Ceza Dairesinin 15/5/2014 tarihli ve E.2014/912, K.2014/3874sayılı kararıyla onanmıştır.
13. Başvurucu, anılan dosya temyiz aşamasındayken makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle 8/10/2012 tarihinde AnayasaMahkemesine ayrı bir bireysel başvuruda(B. No:2012/142) bulunmuştur.
14. Bu başvuru kapsamında Anayasa Mahkemesi 9/1/2014 tarihinde,makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve başvurucuya 4.000 TLmanevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.
15. Başvurucu 16/6/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
16. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 220.ve 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu’nun 403. maddeleri.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 29/9/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu, suç işlemek için örgüt kurma ve yönetme ile aynıörgüt faaliyetleri kapsamında farklı tarihlerde uyuşturucu madde ihraç etmesuçundan yargılandığı davada duruşmada hazır bulunma hakkınınhatırlatılmadığını, yargılamanın makul süreyi aşacak şekilde özel yetkilerikaldırılan mahkemece yapıldığını ve yalnızca bir eyleminden sorumlu tutulmasıgerekirken birden fazla eylem nedeniyle ve ayrıca cezalarda kanuna aykırıolacak şekilde teşdit uygulanması suretiyle mahkûmiyetine karar verildiğinibelirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş; ihlalintespiti ile 50.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminat talebindebulunmuştur.
B. Değerlendirme
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkının kötüye kullanılması"kenar başlıklı 51. maddesi şöyledir:
"Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilenbaşvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasına hükmedilebilir."
20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) "Başvuru hakkının kötüyekullanılması" kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri niteliktekidavranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespitedilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasıyla cezalandırılmasına karar verilir."
21. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
"Başvurucuların,adreslerinde veya başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydanageldiğinde bunu Mahkemeye bildirmeleri zorunludur."
22. Genel hukuk teorisinde bir kamu düzeni kuralı olarak elealınan ve genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında vebaşkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himayeedilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvurualanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuruusulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereğigibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüyekullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:2013/1013, 2/7/2015, § 31).
23. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesini yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgiverilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusudeğerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkındaAnayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru birkanaat oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklıkalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehditveya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamındaihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29; Mehmet GüvenUlusoy, § 32).
24. Somut olayda yargılama temyiz aşamasındayken AnayasaMahkemesi, başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine vebaşvurucuya tazminat ödenmesine karar vermiştir (bkz. § 14). Başvurucu bununlabirlikte İçtüzük'ün 59. maddesinin (5) numaralıfıkrasında belirtilen yükümlülüğe açıkça aykırı olarak bu ihlal kararına dairherhangi bir bildirimde bulunmamıştır. Başvurucu, Bakanlık görüş yazısında buhusus belirtilmesine karşın Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında da bu konudabir açıklamada bulunmamıştır.
25. Bu itibarla başvuru öncesinde gerçekleşen ve başvurunundeğerlendirilmesini etkileyecek nitelikteki bir konuda bilgi verilmeyerekAnayasa Mahkemesini yanıltıcı, mükerrer tazminat ödenmesine yol açabilecek birdavranışın ortaya konduğu anlaşılmaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 38).
26. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanımı nedeniyle reddine ve6216sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca başvurucu aleyhine takdiren500 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuruhakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca başvurucunun 500 TLdisiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA29/9/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.