Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - CİHAT DUMAN Başvurusuna İlişkin Karar - 13/9/2018

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef EREN

Başvurucu

:

Cihat DUMAN

Vekili

:

Av. Ferdi AMCA

I. BAŞVURU KONUSU

1. Başvuru, kıyafeti nedeniyle Kabe'ninmaket hâlinde sergilendiği belediye etkinliğine girişine izin verilmeyenbaşvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiası hakkındadır.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 23/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

6. Başvuru konusu olayın gerçekleştiği Bağlarbaşı Kongre veKültür Merkezi (Kültür Merkezi), 2011 yılında Üsküdar Belediyesine tahsisedilmiş, bu tarihten itibaren çeşitli kültür ve sanat etkinlikleriningerçekleştirildiği bir merkezdir. 19/4/2015 tarihinde söz konusu merkezde Kutlu Doğum etkinlikleri kapsamında Asr-ı Saadete Yolculuk isimli projeninaçılışı gerçekleştirilmiştir. Anılan proje kapsamında merkezin bahçesine, içerisindeKabe maketinin de yer aldığı, Asr-ıSaadet döneminde yaşanılan Mekke şehrindeki köyün minyatür hâli kurulmuştur.Etkinlik kapsamında görevlendirilen çocukların gelen ziyaretçilere Asr-ı Saadet döneminde yaşanılan olaylara ilişkin bilgilerverdiği belirtilmiştir. Bu kapsamda projenin amacı, maketi sergilenen kutsalmekanları gidip göremeyen vatandaşların da bu yerler ve zamanında yaşanılanolaylar hakkında bilgi edinmelerine ve bu maneviyatı yaşamalarına yardımedilmesi olarak ifade edilmiştir.

7. İstanbul Barosuna kayıtlı avukat olan başvurucu, 20/4/2015tarihinde Kültür Merkezinde sergilenen projeyi ziyaret etmek istemiş ve Umrekıyafeti (ihram) olduğunu belirttiği kıyafetiyle merkeze gitmiştir. KültürMerkezinde görevli bulunan kütüphane müdürü tarafından başvurucuya, bukıyafetle içeri girmesinin mümkün olmadığı söylenmiş ve başvurucunun girişigüvenlik görevlileri tarafından engellenmiştir. Başvurucu, güvenlikgörevlilerine kendisini kıyafeti nedeniyle içeriye almamalarının ayrımcılıkolduğunu ve tutanak tutulması için polis çağırmaları gerektiğini belirtmiştir.Olay yerine gelen polisler, ifadesi alınmak üzere başvurucuyu ve yoldagördüğünü söylediği bir arkadaşını polis merkezine götürmüşlerdir. Başvurucu;Kültür Merkezine girmesini engelleyen kütüphane müdürü ve güvenlik görevlilerihakkında, seyahat hakkını engelledikleri ayrıca ayrımcılık yaptıkları ve nefretsuçu işlediklerini belirterek şikâyetçi olmuştur.

8. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 30/4/2015 tarihindebaşvurucunun şikâyet ettiği şahıslar hakkında hakaret suçundan kovuşturmayapılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Anılan kararda, şüphelilerin vebaşvurucunun beraber getirildiği arkadaşının ifadelerine göre olayda kimseninkimseye hakaret etmediğinin beyan edildiği belirtilmiştir.

9. Başvurucu kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itirazetmiştir. İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hâkimliği, 6/10/2015 tarihindekovuşturmaya yer olmadığına dair kararın usul ve yasaya uygun olduğugerekçesiyle itirazı reddetmiştir. Ret kararı başvurucuya 23/10/2015 tarihindetebliğ edilmiştir.

10. Başvurucu 23/11/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 13/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

12. Başvurucu; Kültür Merkezinde bulunan Kabemaketini ihramla ziyaret etmek istemesinin bir performans gösterisi olduğunu,çarpık bir duruma sergilemek istediği performansıyla dikkat çekmek ve eleştirihakkını kullanmak istediğini belirtmiştir. Başvurucu; sergilemek istediği buperformansın bir sokak eylemi olduğunu, böylece sanat eleştirilerine yeni bireklemleme yaptığını ve amacının, sanat ve sergi etkinliklerindeki çirkinliklerekarşı yeni bir tavır geliştirmek olduğunu ifade etmiştir. İhramla Kabe maketini ziyaret ederek eleştiri hakkını kullanmasınınmeşru bir gerekçe olmadan engellendiğini belirten başvurucu bu nedenle ifadeözgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Şikâyet ettiği görevlilerhakkında hatalı suç vasıflandırmasında bulunularak ve etkili bir soruşturmayapılmaksızın kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini de ifade edenbaşvurucu, bu nedenle adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini iddiaetmiştir.

13. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki tavsifi ile bağlı olmayıp, olay ve olguların hukuki nitelendirmesinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu kapsamda başvurucunun şikâyetleri ifadeözgürlüğü bağlamında incelenecektir.

14. Anayasa’nın 26. maddesinde ifade özgürlüğünün kullanımındabaşvurulabilecek araçlar “söz, yazı, resimveya başka yollar” olarak ifade edilmiş ve “başka yollar” ifadesiyle her türlü ifadearacının anayasal koruma altında olduğu gösterilmiştir (Emin Aydın [GK], B. No: 2013/2602,23/1/2014, § 43). Bu kapsamda başvurucunun, ihram olduğunu belirttiğikıyafetiyle kamuya açık olduğu anlaşılan bir etkinliği ziyaret ederek eleştirihakkını kullanmak istemesinin, ifade özgürlüğü korumasından yararlanacağı kabuledilmelidir.

15. Öte yandan başvurucu, çarpık bir durumu eleştirmek amacıylaihram kıyafetiyle Kültür Merkezindeki Kabe maketiniziyaret etmek istediğini belirtmişse de başvurucunun çarpık bir durumdankastının tam olarak ne olduğu ve hangi durumu eleştirmek istediği bireyselbaşvuru formundan da kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itirazdilekçesinden de anlaşılamamaktadır. Başvuru konusuna benzer olaylarda AnayasaMahkemesinin görevi, kamu otoritelerince çatışan değerler arasında adil birdenge kurulup kurulmadığını denetlemektir. Bununla birlikte başvurucununihramla Kabe maketini ziyaret etmek şeklindeki ifadeyöntemiyle hangi durumu eleştirmek ve ifade etmek istediği açık değildir.Dolayısıyla somut olayın koşullarında Anayasa Mahkemesinin kamu otoriteleriningerçekleştirdikleri müdahale ile başvurucunun ifade özgürlüğüarasındaadil bir denge kurulup kurulmadığını değerlendirmesi mümkün değildir.

16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilenihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel başvurukapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler vedeliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

17. Somut olayda başvurucu, ihlal iddiasına ilişkin delillerinisunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin açıklamalardabulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Dolayısıyla başvurucutarafından ileri sürülen iddiaların temellendirilemediği sonucuna ulaşılmıştır.

18.Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin BAŞVURUCU ÜZERİNDE BIRAKILMASINA13/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy