TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İCKOVSKA SVETLANA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3053)
Karar Tarihi: 8/6/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Raportör
:
Yakup MACİT
Başvurucu
:
İckovska SVETLANA
Vekili
:
Av. Yusuf ERİKEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, haksız fiilden doğan tazminat davasında usul vekanuna aykırı karar verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4.Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
A. Bireysel Başvurudan Önceki Süreç
8.Başvurucu 17/11/1996 tarihinde İstanbul'un Laleli semtindebulunan bir oteldeçıkan yangında yaralanmıştır.
9. Başvurucu, eşi ve çocukları olay nedeniyle sorumlu olduğunuiddia ettikleri otel sahibi H.T.ye karşı 24/1/2002 tarihinde İstanbul 4. AsliyeHukuk Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açmışlardır.
10. İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/12/2011 tarihlikararında, dava dilekçesini görev yönünden reddetmiştir.
11.Görevsizlik kararı üzerine dosya İstanbul 5. TüketiciMahkemesine (Mahkeme) gönderilmiş, Mahkeme 11/10/2012 tarihli kararındabelirttiği "...davacı İckovska Svetlana'nın davalıyaait otelde yaralandığı, ceza davasında davalının cezalandırılmasına ilişkinkararın kesinleştiği, uzamış ceza zamanaşımı nedeniyle zamanaşımıgerçekleşmediği anlaşılmakla, bilirkişi raporu ve ıslah talebi doğrultusundadavacı İckovska Svetlana'nınmaddi tazminat talebinin kabulüne, davacı İ.P. ninmaddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekmektedir. Davacı İckovska Svetlana'nın manevitazminat talebi İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesince 10.000 TL olarak kabuledilmiş ve davacı vekilince de temyiz edilmemiş bulunmakla, mahkememizce de10.000 TL manevi tazminatdavacının çektiği elem ve ızdırab nedeniyle uygun görülmüştür. Diğer davacılartarafından açılan manevi tazminat davası anılan mahkemece reddedilmiş ve hükümtemyiz edilmemiş olduğundan davacı Svetlana'nıneşi davacı P. ile çocukları M. ve İ. tarafından açılmış manevi tazminatdavasının reddine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçeyledavayı kısmen kabul etmiştir.
12.Davalının temyizi üzerine karar Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin16/1/2014 tarihli kararı ile onanmıştır.
13. Onama kararı 11/2/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmişve 7/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
B. Bireysel Başvurudan Sonraki Süreç
14. Davalının karar düzeltme talebi aynı Dairenin 28/1/2015tarihli kararı ile reddedilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15.Mahkemenin 8/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuruincelenip gereği düşünüldü:
A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlalEdildiğine İlişkin İddia
16.Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir nedenin de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
18.Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri,B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
19.Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 13 yıl 4 günlük yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
22. Başvurucu, başvuru konusu davada yerleşik içtihatlara aykırıolarak davanın ıslah edilen kısmı ile ilgili olay tarihinden itibaren yasalfaiz işletilmesi gerektiği hâlde ıslah tarihinden itibaren faizehükmedildiğini, bu nedenle yaklaşık 200.000 TL eksik tazminat aldığını, kararınusul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek Anayasa'nın 10., 11., 12., 17., 19.,36. ve 40. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
23. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlarasunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özenigöstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
24. Somut olayda başvurucunun, haksız fiil nedenine dayalıolarak açtığı tazminat davasının, İstanbul 5. Tüketici Mahkemesinin kararı ilekısmen kabul edildiği, başvurucunun süresinde söz konusu bu karara karşı olağankanun yollarına başvurmayarak, hukuk sisteminde mevcut yargısal yollarıtüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden
26.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
27. Başvurucu, yeniden yargılama ve 1.000.000 TL tazminata kararverilmesi talebinde bulunmuştur.
28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç, 1.800vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarınınbaşvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 19.200 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç, 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İstanbul 5. Tüketici Mahkemesine(E.2012/559, K.2013/637 sayılı dosyası) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE8/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.