TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
CONCEPT OTOMOTİV MÜHENDİSLİK İNŞAAT LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/12348)
Karar Tarihi: 22/1/2015
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Concept Otomotiv Mühendislik İnşaat Limited Şirketi
Temsilcisi
:
Arif GÖKSEL BUĞDACI
Vekili
:
Av. Gülhan BAYAR BUĞDACI
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu vekili, müvekkilşirkete ait 34 BGC 99 plakalı araca usul ve yasaya aykırı olarak trafik idaripara cezasının kesildiğini, bu cezanın iptali için yargısal yollarabaşvurduğunu, Mahkemenin, idarenin cevabi yazısını kendisine tebliğ etmedeniptal başvurusunun reddine karar verdiğini belirterek, Anayasa'nın 36.maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkı ile hukuk devleti, eşitlik vecezaların şahsiliği ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş yenidenyargılanma talebinde bulunmuştur.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 18/7/2014tarihinde Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçeve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyonasunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinciKomisyonunca, 26/11/2014 tarihinde kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesinekarar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
5. İstanbul Trafik DenetlemeŞube Müdürlüğünün 13/3/2014 tarih ve MA-05109735 serinumaralı trafik idari para cezası karar tutanağı ile D-100 Kartal mevkiindeyapılan radar uygulamasında hız sınırını aştığı tespit edilen başvurucuya ait34 BGC 99 plakalı araca 356,00 TL idari para cezası kesilmiştir.
6. Trafik idari para cezasıkarar tutanağında; aracın cinsi, rengi ve plakası, kabahatin işlendiği yer,hangi kabahatin işlendiği, kabahatin nasıl tespit edildiği, tutanağı düzenleyengörevlinin ad ve soyadı ile sicil numarası ve ceza tutarı ile ilgili bilgileryer almaktadır.
7. Anılan tutanak, başvurucuya 24/3/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
8. Başvurucunun trafikekiplerince düzenlenen idari para cezasının kaldırılması istemiyle İstanbulAnadolu 23. Sulh Ceza Mahkemesine 4/4/2014 tarihindeyapmış olduğu itiraz, Mahkemenin 2/6/2014 tarih ve 2014/287 Değişik İş sayılıkararıyla kesin olarak reddedilmiştir.
9. Kararın gerekçesi şu şekildekaleme alınmıştır:
“…İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünden gelencevabi yazıda MA-05109735 seri sıra numaralı Trafikİdari Para cezası karar tutanağı 13.03.2014 günü D-100 Kartal mevkiinde yapılanradar uygulaması esnasında 34 BCG 99 plaka sayılı araç sürücüsünün araçlar için50 km ( hususi otomobiller için 70 km ) km hız sınırı olan bölgede 102 km hızile araç kullandığı gerekçesiyle 2918 sayılı karayolları Trafik Kanununun51/2-b (Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli usullerle yapılan tespit sonucu hızsınırlarını %30’dan fazla aşmak ) maddesi gereğince 34 BGC 99 plaka sayılıaracın tescil plakasına yine aynı kanunun 116. maddesi (sürücüsü tespitedilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir)hükmüne istinaden düzenlendiğini belirtmiştir.
13. 03.2014 tarih ve MA-05109735 seri sıra numaralı Trafik İdariPara Cezası Karar tutanağı PTT tebligat sisteminde yapılan incelemede19.03.2014 tarihinde ilgilisine gönderilmek üzere PTT Dağıtım merkezine teslimedilmiş olup 24.03.2014 tarihinde ilgili posta görevlisi tarafından iş yerindedaimi çalışana teslim edildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Ayrıca cevabi yazıyaekli olarak kalibrasyon doğrulaması yapılan Digital-Ally radarın çekim yaptığı 34 BCG 99 plaka sayılıaracın fotoğrafı da eklenmiştir.
Dosya üzerindeyapılan incelemeye göre düzenlenen idari para cezası karar tutanağı usul veyasaya uygun bulunmakla itirazın reddine karar vermek gerekmiştir…”
10. Anılan karar, başvurucuvekiline 18/6/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Bireysel başvuru, 18/7/2014 tarihinde yapılmıştır.
B. İlgili Hukuk
12. 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
“Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerleyapılan tespit sonucu hız sınırlarını yüzde ondan yüzde otuza (otuz dahil)kadar aşan sürücülere … lira, yüzde otuzdan fazla aşansürücülere …. lira paracezası uygulanır.”
13. 2918 sayılı Kanun’un 116.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veyayasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarınaaykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrolmahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sisteminegirmeden seyrine devam eden ve sürücüsütespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağıdüzenlenir.”
14. 18/7/1997 tarih ve 23053 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan Karayolları TrafikYönetmeliği’nin (Yönetmelik) 101. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
“Araç sürülürken yapılan hız, radar ve benzeri teknikcihazlarla ölçülebileceği gibi kronometre veya değişikusullerle de ölçülerek tespit edilebilir.”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
15. Mahkemenin 22/1/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun18/7/2014 tarih ve 2014/12348 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
16. Başvurucu, tarafına ait 34BGC 99 plakalı araca İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü tarafındangıyabında 356,00 TL idari para cezası kesildiğini, şirket çalışanı olmayan sitegörevlisine usulsüz olarak tebliğ edilen tutanakta soyut bir açıklama dışındacezanın hangi teknik verilere dayanılarak kesildiğini ortaya koyan hiçbir bilgibulunmadığı gibi herhangi bir belge ya da fotoğrafın da eklenmediğini, anılantrafik cezasının iptali istemiyle açtığı davanın yargılamasının dosya üzerindenyürütülmesi ve trafik cezasına dayanak teşkil eden belgelerin Mahkemecetarafına tebliğ edilmemesi sebebiyle savunma hakkının kısıtlandığını, kararıngerekçesinde İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen belgelerarasında radarın çekim yaptığı 34 BCG 99 plakalı aracın fotoğrafının dabulunduğu belirtilmesine rağmen tarafına ait aracın plakasının 34 BGC 99olduğunu, ceza tutanağında belirtilen aracın plaka bilgileri ile yargılamaaşamasında mahkeme tarafından getirtilen aracın plaka bilgilerinin aynıolmadığını belirterek, Anayasa'nın 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanmahakkı ile hukuk devleti, eşitlik ve cezaların şahsiliği ilkelerinin ihlaledildiğini ileri sürmüş yeniden yargılanma talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
17. Başvurucu her ne kadarbaşvuru dilekçesinde idari para cezasının iptal edilmesi talebine ilişkin yargılamanındosya üzerinden yürütülmesinden de şikayet etmiş isede, başvurucunun şikâyetlerinin esas itibarıyla Anayasa’nın 36. maddesindedüzenlenen adil yargılanma hakkının unsurları olan silahların eşitliği veçelişmeli yargılama ilkelerinin ihlaline ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bunedenle somut başvuru, adil yargılanma hakkının belirtilen unsurlarıçerçevesinde incelenmiş, duruşmalı yargılanma hakkı ve diğer iddialar yönündenayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.
18. “Hakkaniyeteuygun yargılanma”nın temel unsuru, yargılamanın “çelişmeli” olması ve taraflar arasında “silahların eşitliği”nin sağlanmasıdır (Rowe ve Davis/Birleşik Krallık [BD], B. No:28901/95, 16/2/2000, § 60). Adil yargılanma hakkınınunsurlarından olan çelişmeli yargılama ilkesi taraflara dava malzemesi hakkındabilgi sahibi olma ve yorum yapma hakkının tanınmasını ve bu nedenle taraflarınyargılamanın bütününe aktif olarak katılmasını gerektirmektedir. Bu anlamda,mahkemece tarafların dinlenilmemesi, taraflara delillere karşı çıkma imkânıverilmemesi, yargılama faaliyetinin hakkaniyete aykırı hale gelmesine nedenolabilecektir (Benzer yöndeki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararı içinbkz. Ruiz-Mateos/Spain, § 63; Feldbrugge/Netherlands, B.No. 8562/79, 29/05/1986, § 44).
19. Silahların eşitliği ilkesinintamamlayıcısı olan çelişmeli yargılanma hakkı, kural olarak bir hukuk ya daceza davasında tüm taraflara, gösterilen kanıtlar ve sunulan görüşler hakkındabilgi sahibi olma ve bunlarla ilgili görüş bildirebilme imkânı vermektedir(Benzer yöndeki AİHM kararları için bkz. J.J./Hollanda,B. No: 9/1997/793/994, 27/3/1998, § 43; Vermeulen/Belçika,B.No: 19075/91, 20/2/1996, § 33).
20. Adil yargılanma hakkınınunsurlarından biri de silahların eşitliği ilkesidir. Silahların eşitliği ilkesidavanın taraflarının usuli haklar bakımından aynıkoşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin diğerine göre daha zayıf birduruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını makul bir şekilde mahkeme önündedile getirme fırsatına sahip olması anlamına gelir. Ceza davalarının yanı sıramedeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin hukuk davaları veidari davalarda da bu ilkeye uyulması gerekir (B. No: 2013/1134, 16/5/2013, § 32).
21. Belirtilmelidir ki, AnayasaMahkemesinin bireysel başvuru kapsamındaki görevi usul kurallarına uygunluğudenetlemek değil, adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerin somut olaydaihlal edilip edilmediğini denetlemektir.
22. Başvurucu, trafik idari paracezasına dayanak teşkil eden belgelerin ceza tutanağının tebliği sırasında daanılan cezanın iptal edilmesi amacıyla açtığı davanın yargılaması sırasında datarafına tebliğ edilmemesinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ilerisürmektedir.
23. 2918 sayılı Kanun'un 51.maddesinin ikinci fıkrasına göre, hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknikusullerle yapılan tespit sonucu hız sınırlarını yüzde ondan yüzde otuza (otuz dahil) kadar aşan sürücülere idari para cezası uygulanır.Aynı Kanun’un 116. maddesi uyarınca, trafik kural ve yasaklarına aykırıdavranışları belirlenmiş bulunan ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescilplakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Yönetmelik’in 101.maddesine göre de, araç sürülürken yapılan hız, radar ve benzeri teknikcihazlarla ölçülerek tespit edilebilir.
24. Başvuru formu ve eklibelgeler ile dosya kapsamından; 13/3/2014 tarihindeD-100 Karayolu Kartal mevkiinde yapılan radar uygulaması esnasında 34 BGC 99plaka sayılı araç sürücüsünün (başvurucu şirketin çalışanının), hususiotomobiller için belirlenen hız sınırını aşarak araç kullandığı gerekçesiyle2918 sayılı Kanun’un 51. ve 116. maddelerine istinaden, A-05109735 seri sıranumaralı ‘trafik idari para cezası karartutanağı’ düzenlendiği anlaşılmaktadır. Tutanakta; aracın cinsi,rengi ve plakası, kabahatin işlendiği yer, hangi kabahatin işlendiği, kabahatinnasıl tespit edildiği, tutanağı düzenleyen görevlinin ad ve soyadı ile sicilnumarası ve ceza tutarı ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Tebliğ evrakından,bu tutanağın başvurucuya tebliğ edildiği ve başvurucunun bu tutanağın tebliğiile hakkındaki idari para cezasından haberdar olduğu görülmektedir.
25. İstanbul İl EmniyetMüdürlüğü tarafından Mahkemeye gönderilen cevabi yazıda, kalibrasyon doğrulaması yapılmış radarın 34 BGC 99 plakalıaraca yönelik çekim yaptığı ve araç fotoğrafının da bulunduğu belirtilmiş, bunailişkin belgeler Mahkemeye gönderilmiştir. Her ne kadarbaşvurucu, tarafına ait aracın plakasının 34 BGC 99 olduğunu, ceza tutanağındabelirtilen aracın plaka bilgileri ile yargılama aşamasında mahkeme tarafındangetirtilen aracın plaka bilgilerinin aynı olmadığını belirtmiş ise de, EmniyetMüdürlüğü tarafından gönderilen belgelerde ve ‘trafikidari para cezası karar tutanağı’nda bahse konu aracın 34 BGC 99 olarakbelirtildiği, bu hususun Mahkeme kararına sehven 34 BCG 99 olarak geçtiğianlaşılmaktadır.
26. Somut olayda, İstanbul İlEmniyet Müdürlüğü tarafından trafik idari para cezasına dayanak teşkil edenceza tutanağı dışında sadece araç fotoğrafının Mahkemeye gönderildiği,kabahatin nasıl tespit edildiğine ilişkin kısmından aracın hızının teknikcihazlarla tespit edildiğinin belirtildiği, aracın belirtilen tarihte ogüzergâhta sürülmediğine dair bir iddianın bulunmadığı, başvurucunun, İstanbulİl Emniyet Müdürlüğünün trafik ceza tutanağının içeriğinin tekrarından ibaretyazı cevabının önceden kendisine tebliğ edilmemesi sebebiyle yargılamanınsonucunu etkileyecek usuli bir imkândan mahrumbırakılmadığı, Mahkemenin başvurucunun haberdar olduğu bilgi ve belgelere görekarar verdiği anlaşılmıştır.
27. Diğer taraftan başvurucu,eğer ilk derece yargılaması sırasında İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünün yazısıtebliğ edilmiş olsaydı mahkeme önünde dile getiremediği hangi ilave tezleriileri süreceğine ilişkin olarak da herhangi bir açıklamada bulunmamış olup,somut olayda çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkelerinin ihlaledilmediği anlaşılmaktadır.
28. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkelerinin ihlaledildiğine ilişkin başvurusunun, açık ve görünür bir ihlalin olmaması nedeniyle“açıkça dayanaktan yoksun”olduğundan kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle, başvurunun “açıkça dayanaktanyoksun olması” nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 22/1/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.