TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
DAĞİSTAN KOÇAK BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2018/5489)
Karar Tarihi: 25/2/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Tuğçe TAKCI
Başvurucu
:
Dağistan KOÇAK
Vekili
:
Av. Ahmed Emir BİNİCİ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru; tıbbi ihmal sonucu zarara uğranılmasınedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının, yargılamada eksikinceleme ile karar verilmesi ve yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmamasınedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 14/2/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgeleregöre ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. MenemenAsliye Hukuk Mahkemesindeki Yargılama Süreci
8. 7/10/2005 tarihinde göğüs hastalığı nedeniyle gittiğiMenemen Devlet Hastanesinde (Hastane) doktor tarafından yapılan muayene üzerinevurulan iğne sonucunda sol ayağının felç olduğunu belirten başvurucu 9/11/2006tarihinde Menemen Asliye Hukuk Mahkemesinde (Hukuk Mahkemesi) tazminat davasıaçmıştır.
9. Hukuk Mahkemesi 11/6/2013 tarihli kararla davanınidari yargı nezdinde açılması gerektiği gerekçesiyle husumet nedeniyle davanınreddine karar vermiştir.
10. Karar, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 3/12/2013 tarihlikararıyla onanmış, karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin 21/5/2014 tarihlikararıyla reddedilmiştir.
11. Hukuk Mahkemesindeki söz konusu yargılama sürecineilişkin ayrıntılı bilgiler Anayasa Mahkemesinin Dağistan Koçak (B. No:2013/5879, 15/10/2014, §§ 7-16) başvurusu hakkında verdiği kararda yeralmaktadır.
B. İzmir 3.İdare Mahkemesindeki Yargılama Süreci
12. Başvurucu tarafından olaya ilişkin olarak 5/9/2014tarihli dilekçeyle İzmir 3. İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) nezdinde tamyargı davası açılmıştır.
13. İdare Mahkemesi 7/4/2017 tarihinde, Adli TıpKurumundan alınan raporda durumun enjeksiyona bağlı komplikasyon olduğunun,enjeksiyonu uygulayan sağlık personeline ve enjeksiyon yapılma talimatı verenilgili hekime herhangi bir kusur izafe edilemeyeceğinin belirtilmesi nedeniyleolayda davalı idarenin herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığıgerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
14. Karara karşı başvurucu tarafından yapılan istinafistemi, İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesinin 14/12/2017tarihli kararıyla oyçokluğuyla reddedilmiştir.
15. Ret kararı başvuruya 15/1/2018 tarihinde tebliğedilmiş olup başvurucu 14/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
16. Mahkemenin 25/2/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
17. Başvurucu 7/10/2005 tarihinde hastanede yapılan iğnesonucu sol ayağının felç olması nedeniyle maddi ve manevi varlığını korumahakkının, 9/11/2006 tarihinde Hukuk Mahkemesinde açtığı davanın husumetyokluğundan reddedilmesi üzerine İdare Mahkemesinde yeniden açtığı tazminatdavaları sürecinin 14/12/2017 tarihinde sona ermesi, her iki yargılamasürecinin 12 yılı aşkın sürede sonuçlanması nedeniyle makul sürede yargılanmahakkının, davanın eksik inceleme nedeniyle reddedilmesi nedeniyle de adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkınınkötüye kullanılması" kenar başlıklı 51. maddesi şöyledir:
"Bireysel başvuru hakkını açıkçakötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinindışında, ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasına hükmedilebilir."
19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuruhakkının kötüye kullanılması" kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"Başvurucunun istismar edici,yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkınıaçıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir veyargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamaküzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir."
20. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
"Başvurucuların, adreslerindeveya başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydana geldiğindebunu Mahkemeye bildirmeleri zorunludur."
21. Anılan düzenlemelerde genel olarak bir hakkın öngörüldüğüamaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukukdüzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasınınbireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı açıkça görülmektedir. Bubağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve AnayasaMahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışlarınbaşvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö.,B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:2013/1013, 2/7/2015, § 31).
22. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıylagerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belgesunulması, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsurhakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulanve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmelerhakkında mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru birkanaat oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklıkalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehditveya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamındaihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29; OsmanSandıkçı, B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve diğerleri, B.No: 2013/7302, 20/4/2016).
23. Başvurucunun söz konusu bireysel başvurunun da konusuolan Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasının makul sürede tamamlanmadığıiddiasıyla 30/7/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunması üzerine yargılamasürecinin -7 yıl 6 ayı aşkın- uzunluğu nedeniyle Anayasa Mahkemesincemakul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği ve başvurucuya 7.650 TL manevitazminat ödenmesine karar verildiği tespit edilmiştir (Dağistan Koçak,§§ 31, 34).
24. Buna karşın başvurucu, önceden yaptığı söz konusu bireyselbaşvuruya ve bu başvuru sonucunda verilen karara ilişkin olarak AnayasaMahkemesine herhangi bir bilgi veya belge sunmamıştır. Somut başvurudabaşvurucunun tüm yargılama süreçlerinin bir bütün olarak 12 yıldan fazlasürdüğünü iddia ettiği gözetildiğinde, bu bilginin (§ 23) başvurunundeğerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur olduğu değerlendirilmiştir.
25. Açıklanan gerekçelerle başvurucu tarafındanbaşvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgiverilmediği anlaşıldığından başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılmasınedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
Recai AKYEL ve Selahaddin MENTEŞ bu görüşekatılmamışlardır.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılmasınedeniyle REDDİNE Recai AKYEL ve Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 25/2/2021 tarihinde karar verildi.
KARŞIOY
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün ‘’Başvuru hakkının kötüyekullanılması’’ kenar başlıklı 83. Maddesinin; ‘’Başvurucunun istismar edici,yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkınıaçıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi halinde başvuru rededilir…..’’ şeklindekidüzenlemesinin Mahkememiz çoğunluğu tarafından, amacına uygun olmayan düzeydeve aşırı katı uygulandığı kanaatine varmış bulunmaktayız.
Mahkememiz çoğunluğu tarafından, Başvurucunun 2018/5489numaralı bireysel başvurusu, başvuru formunda 30/7/2013 tarihinde aynı konudayapmış olduğu bireysel başvuru hakkında bilgi vermemesi, başvuru hakkınınkötüye kullanılması olarak değerlendirilmiş ve reddedilmiştir.
Başvurucunun ilk başvurusu, zaten Anayasa Mahkemesikayıtlarında mevcut bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, başvurucudan bildirmesiistenilen bilgi, Anayasa Mahkemesi sisteminde var olan bilgidir. Nitekim,başvurucunun daha önce aynı konuda başka bir başvuru daha yaptığı hususuMahkeme tarafından tespit edilebilmiştir.
Başvurucunun ilk başvuru hakkında bilgilendirmemesi,mahkeme heyetinin karar vermesini olumsuz etkileyecek bir niteliğekavuşmamıştır. Mahkeme karar sürecinde ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeler içinUYAP sistemini kullanabildiği bir çalışma koşullarında kendi sisteminde bulunanbir bilgiden haberdar edilmemesi kötü niyet olarak görülmemelidir.
Mahkemenin kendi imkanlarıyla ulaşamayacağı ve dışkaynaklı olan bilgi, belge eksikliği veya yanıltıcı bilgi sunulması durumunun,başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkünolabilirdi. Ayrıca, sonradan ortaya çıkan ve kararı etkileyebilecek yenigelişme ve durumların bildirilmemesi de başvuru hakkının kötüye kullanılmasıolarak düşünülebilirdi. Oysa, bu olayda her iki durum da sözkonusu değildir.
Yukarıda açıklanan nedenler ile, çoğunluğun kararınakatılmamız mümkün olmamıştır.
Üye
Recai AKYEL
Üye
Selahattin MENTEŞ