TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
DEVRİŞ DEGER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16428)
Karar Tarihi: 6/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Devriş DEGER
2. Celal ARSLAN
3. Hamdi ÖNEN
4. İbrahim DEGER
5. Şerif DEGER
6. Hasan DEGER
7. Mehmet ATLI
8. Osman ATA
9. Ali DEGER
10. Abdullah ARSLAN
11. Abdullah ATA
12. Keri ARSLAN
13. Güle ATA
14. Kemal ATAŞ
15. Remezan ARSLAN
16. Mehmet Salih ATLI
17. Mahmut ATLI
18. Arif DEGER
19. Abdurrahman DEGER
20. Hüsnü ARSLAN
21. Muhiddin ATA
22. Abdulbaki ATA
23. Sabri ARSLAN
24. Zeki ATA
25. Hüsnü ATA
26. Salih ATA
27. Abdurrahman ATAŞ
28. İbrahim ATAŞ
29. Vahit ATA
30. Ali ATLI
31. Nedim ŞAHİN
32. Hasan DEGER
33. Musa ARSLAN
34. Şükrü ATA
35. Teyyar ŞAHİN
36. Veysi ATA
37. Nezir ARSLAN
38. Selahattin ATLI
39. Cemil ARSLAN
40. Halime ARSLAN
41. Selim ATA
Vekili
:
Av. Engin Uğur HAMİDİ
42. Hacice YILDIRIM
43. Hanife UYTUN
44. Hanifi YILDIRIM
Vekili
:
Av. Eda FİDAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 10/10/2014 ve 17/12/2015 tarihlerinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2015/19701 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönündenhukuki irtibat nedeniyle 2014/16428 sayılı dosya üzerinde birleştirilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular Hanifi Yıldırım veHanife Uytun'un babaları, başvurucu Hacice Yıldırım'ın ise eşi olan murislerinin 4/12/1986tarihinde Çınar Asliye Hukuk Mahkemesinde, başvurucular Halime Arslan, GüleAta, Selim Ata, Şükrü Ata, Ali Atlı, Mehmet Atlı, Abdurrahman Değer, Ali Değer,Devriş Değer, Hasan Değer ( 32 numaralı), Arif Değeraleyhlerine doğrudan; başvurucular Abdullah Arslan, Hüsnü Arslan, Celal Arslan,Nezir Arslan, Musa Arslan, Sabri Arslan, RemezanArslan, Mehmet Salih Atlı, Nedim Şahin, Hasan Değer ( 6 numaralı), İbrahimDeğer, Şerif Değer, Abdulbaki Ata, Hüsnü Ata, Muhiddin Ata, Osman Ata, SalihAta, Vahid Ata, Veysi Ata ve Zeki Ata'nın anne yadababaları olan murisleri aleyhlerine açtığı el atmanın önlenmesi davasıgörevsizlik nedeniyle önce Çınar Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, anılanMahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş ve ÇınarKadastro Mahkemesinin kapatılması üzerine dosya Diyarbakır Kadastro Mahkemesinedevredilmekle şikâyet konusu dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 6/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Hacice Yıldırım Yönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini AnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri, B.No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Hacice Yıldırım başvuru tarihinden sonra 30/9/2016tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etmeyönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu yönünden başvurununincelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan HaciceYıldırım yönünden başvurunun düşmesine kararverilmesi gerekir.
2. Başvurucular CemilArslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş,Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, HamdiÖnen, Hanifi Yıldırım ve Hanife UytunYönünden
15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2)numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu gücünün neden olduğu iddiaedilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireyselbaşvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkingerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
16. Somut olayda başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan,Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı,Selahattin Atlı ve Teyyar Şahin murislerinin, şikâyetkonusu davada davalı sıfatıyla yer aldıkları iddia edilmişse de başvuruyadayanak olarak sunulan belgelerden anılan iddianın teyit edilemediğianlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddialarınkanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
17. Başvurucular Hanifi Yıldırım veHanife Uytun şikâyet konusu davada davacı olanmurisleri Sıtkı Yıldırım'ın mirasçıları sıfatıyla, başvurucu Hamdi Önen iseşikâyet konusu davada davalı olan murisi Beşir Önen mirasçısı sıfatıyla anılandavada taraf olduklarını iddia etmişlerdir. Murislerinin şikâyet konusu davadataraf oldukları görülmekle beraber başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerdensöz konusu başvurucuların anılan davaya mirasçı sıfatıyla devam edipetmediklerinin teyit edilemediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvuruculartarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
18. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Cemil Arslan,Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, MahmutAtlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytunyönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
19. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
21. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerindenintikalle takip etmekte olduğu bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 30 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
25. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarınıkullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet haklarınında ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede yargılanmahaklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler ışığında,mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıcadeğerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlindeihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
27. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı da dikkatealındığında karar ekli tabloda belirtilen miktarlarda manevi tazminatödenmesine karar verilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerinemanevi tazminat ödenmesine hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1.Başvurucu Hacice Yıldırımyönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata,Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, HanifiYıldırım ve Hanife Uytun yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine manevi tazminat hükmedilenbaşvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/30)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE6/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
1. Halime ARSLAN
2. Güle ATA
3. Selim ATA
4. Şükrü ATA
5. Ali ATLI
6. Mehmet ATLI
7. Abdurrahman DEĞER
8. Ali DEĞER
9. Devriş DEĞER
10. Hasan DEĞER ( 32 numaralı)
11. Arif DEĞER
AYRI AYRI NET 12.000 TL
12. Abdulbaki ATA
13. Muhiddin ATA
14. Nedim Şahin
AYRI AYRI NET 6.000 TL
15. Abdullah ARSLAN
16. Hüsnü ARSLAN
AYRI AYRI NET 4.000 TL
17. Salih ATA
18. Vahid ATA
19. Zeki ATA
AYRI AYRI NET 3.000 TL
20. Osman ATA
21. Mehmet Salih ATLI
AYRI AYRI NET 2.000 TL
22. Veysi ATA
23. Musa ARSLAN
24. Sabri ARSLAN
25. İbrahim DEĞER
26. Şerif DEĞER
AYRI AYRI NET 1.700 TL
27. Hasan DEĞER ( 6 numaralı)
1. 500 TL
28. Celal ARSLAN
29. Nezir ARSLAN
30. Remezan ARSLAN
AYRI AYRI NET 1.100 TL
31. Hüsnü ATA
900 TL