TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
D. M. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/4176)
Karar Tarihi: 30/9/2015
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Recep ÜNAL
Başvurucu
:
D. M.
Vekili
:
Av. Ferdi AMCA
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, sınır dışı etme işlemi ve bu işleme karşıbaşvurulan yargısal süreçler kapsamında verilen kararlar nedeniyle Anayasa’nın17., 19., 20. ve 36. maddelerinin ihlal edildiği iddiaları hakkındadır.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru, 6/3/2015 tarihinde Bakırköy 5. Ağır CezaMahkemesi vasıtasıyla tedbir talepli olarak yapılmıştır. Dilekçe ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun, Komisyonasunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Başvurucunun tedbir talebi; İkinci Bölümün 17/3/2015tarihli kararı ile başvurucunun, yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüneyönelik bir tehlike olduğu iddiasının ciddi bulunması nedeniyle ve uluslararasınitelikteki “non-refoulment”(geri göndermeme) ilkesinin işlerliğinin sağlanması amacıyla 30/3/2011 tarihlive 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un 49. maddesinin (5) numaralı fıkrası ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 73. maddesi gereğince oyçokluğuylakabul edilmiştir. Aynı kararla Anayasa Mahkemesince yeniden bir kararverilinceye kadar başvurucunun menşe ülkesi olan Rusya Federasyonu’na sınırdışı edilmesine ilişkin işlemin fiilen uygulanmamasına hükmedilmiştir.
4. Başvurunun incelemesine devam edilirken İçişleriBakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Yabancılar Dairesi Başkanlığının14/4/2015 tarihli yazısıyla başvurucunun 12/3/2015 tarihinde İstanbul’dan RusyaFederasyonu’na kendi isteği ile çıkış yaptığı bildirilmiştir. Bu yazı, İçtüzük’ün 70. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğincetebliğden itibaren 15 gün içinde görüşlerini sunması için başvurucu vekiline8/9/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu vekili, anılan yazıya karşıbeyanlarını süresi içinde sunmuştur.
5. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca adli yardım talebikarara bağlanmaksızın başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına 14/4/2015 tarihinde karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
7. Dağıstan doğumlu, Rusya Federasyonu vatandaşı olan veülkesinde siyasi düşünceleri ve dinî inançlarından dolayı baskı altında olmasınedeniyle 27/10/2013 tarihinde Türkiye’ye geldiğini ileri süren başvurucu,12/11/2014 tarihinde Kapıkule Hudut Kapısı’ndan çıkış yapmak istediği esnadaTürkiye’de yasal kalış süresini aştığının anlaşılması üzerine lehine ikamettezkeresi sağlanmasını talep etmiştir. Başvurucunun talebi üzerine yapılanincelemede, hakkında alınmış 24/12/2013 tarihli “Haklarında İşlem Yapılan Yabancılar” ve 10/1/2014 tarihli “Genel Güvenlik-Yurda Giriş Yasağı” tahditkararlarının bulunduğunun anlaşılması üzerine başvurucu, Edirne EmniyetMüdürlüğü Yabancılar Geri Gönderme Merkezine sevk edilmiştir.
8. Edirne Valiliğinin 13/11/2014 tarihli ve 1767 sayılıişlemiyle başvurucunun, 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar veUluslararası Koruma Kanunu’nun 54. maddesinin (1) numaralı fırkasının (d) ve(h) bentleri uyarınca sınır dışı edilmesine, 57. maddesi uyarınca da idarigözetim altında bulundurulmasına karar verilmiştir.
9. Başvurucu, ülkesinde siyasi düşünceleri ve dinî inançlarınedeniyle yaşam ve vücut bütünlüğünün tehlike altında olduğunu ileri sürerek20/11/2014 tarihinde Edirne Valiliğine yaptığı başvuru ile uluslararası korumatalebinde bulunmuş ancak bu talebi, İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi GenelMüdürlüğünün 26/11/2014 tarihli işlemiyle reddedilmiştir. Ret işlemine karşıaçılan davada yargılama süreci Ankara 1. İdare Mahkemesinin E.2014/2280 sayılıdosyasında devam etmektedir. Ayrıca başvurucunun, hakkındaki yurda giriş yasağıtahdit kararlarının kaldırılması istemiyle yaptığı idari başvurunun reddineilişkin olarak Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce tesis edilen 10/12/2014 tarihliişlemin iptali istemiyle açtığı davaya ilişkin yargılama süreci de Ankara 1.İdare Mahkemesinin E.2015/56 sayılı dosyasında devam etmektedir.
10. Başvurucunun, idari gözetim altında bulundurulmasınailişkin karara karşı itirazı, Edirne Sulh Ceza Hâkimliğinin 9/12/2014 tarihlive 2014/1811 Değişik İş sayılı kararında özetle idari gözetim altında tutulmakararına temel olan, başvurucunun kamu güvenliği açısından tehlike oluşturduğuiddiasına ilişkin somut delil bulunmadığı ve Türkiye’den yasal yollarla çıkışhükümlerinin ihlal edilmediği gerekçeleriyle kabul edilmiş ve başvurucunungözetim altında tutulmasına 10/12/2014 tarihinde son verilmiştir.
11. Başvurucunun sınır dışı edilmesiyle ilgili 13/11/2014tarihli işleme karşı açtığı dava, Edirne İdare Mahkemesinin 17/12/2014 tarihlive E.2014/1273, K.2014/1241 sayılı kararıyla Türkiye’de yasal kalış süresiniaşan ve hakkında genel güvenlik nedeniyle alınmış yurda giriş yasağı tahditkararı bulunan başvurucunun 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar veUluslararası Koruma Kanunu’nun 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) ve(h) bentleri uyarınca sınır dışı edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılıkbulunmadığı gerekçesiyle aynı Kanun’un 53. maddesi uyarınca kesin olarak reddedilmiştir.
12. Anılan ret kararı başvurucuya 27/2/2015 tarihinde tebliğedilmiştir.
13. Başvurucu 6/3/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
14. Başvurucu 12/3/2015 tarihinde kendi isteğiyle yurt dışınaçıkış yapmıştır.
B. İlgili Hukuk
15. 6458 sayılı Kanun’un “Sınırdışı etme kararı alınacaklar” kenar başlıklı 54. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:
“(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınırdışı etme kararı alınır:
…
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamusağlığı açısından tehdit oluşturanlar
…
h) Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’denyasal çıkış hükümlerini ihlal edenler
…”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
16. Mahkemenin 30/9/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucunun 6/3/2015 tarihli ve 2015/4176 numaralı bireysel başvurusuincelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
17. Başvurucu, sınır dışı edilme işleminin tesisinde hukukaaykırı uygulamalarda bulunulduğunu ve işlemin hukuki değerlendirmesininyapıldığı yargılama sürecinde adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, RusyaFederasyonu Dağıstan Cumhuriyeti’nde çatışmaların ve terör olaylarının devamettiğini, faili meçhul cinayetlerin, kaçırılmaların ve işkence vakalarınınyaşandığını, Rus güvenlik güçlerinin insan haklarını ihlal eden uygulamalaryaptığını, dinî inanışları nedeniyle baskı gördüklerini, sınır dışı işlemininuygulanması hâlinde kendisi ve çocuğu için yaşam ve vücut bütünlüğü yönündengeri döndürülemez ihlallerin yaşanacağını ileri sürerek Anayasa’nın 17., 19.,20. ve 36. maddelerinde düzenlenen hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğiniileri sürmüş, adli yardım ve maddi-manevi tazminat taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli YardımTalebi Yönünden
18. Somut olayda iki yaşındaki çocuğu ile birlikte zorunlunedenlerle eşinden ayrı yaşayan ve Türkiye’de çalışma izni bulunmayanbaşvurucunun, sosyal güvenlik kapsamında bir geliri, adına kayıtlı taşıtı veyataşınmaz malı olmadığı, geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizinyargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu sunduğu bilgi ve belgelerdenanlaşılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin MehmetŞerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında adli yardımtalebinin değerlendirilmesine ilişkin olarak belirlediği ilkeler doğrultusundabaşvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulügerekir.
2. Sınır DışıEtme İşlemine İlişkin İddialar Yönünden
19. Başvurucunun tüm ihlal iddiaları münhasıran hakkındatesis edilen sınır dışı edilme işlemine dayanmaktadır.
20. Başvurucunun anılan sınır dışı edilme işlemine ilişkintedbir talebi, İkinci Bölümün 17/3/2015 tarihli kararı ile kabul edilmiş veAnayasa Mahkemesince yeniden bir karar verilinceye kadar sınır dışı edilmeişlemin fiilen uygulanmamasına karar verilmiştir (bkz. § 3).
21. Hakkında herhangi bir sınır dışı etme işlemi uygulanmayanbaşvurucunun, 12/3/2015 tarihinde yurt dışına kendi isteğiyle çıkış yaptığı,İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Yabancılar Dairesi Başkanlığının14/4/2015 tarihli yazısından anlaşılmıştır.
22. Başvurucu vekili, anılan yazıya karşı sunduğu beyandilekçesinde, başvurucunun yurt dışına çıkış yaptığının doğru olduğunu ancakçıkış yaptığı ülke konusunda ilgili idarenin yanlış bilgi vermiş olabileceğini,yakınlarından elde edilen bilgiler neticesinde başvurucunun, RusyaFederasyonu’na değil, Ukrayna’ya giriş yaptığını, buna ilişkin olarak uçuşbilgilerine dair herhangi bir belge ve başvurucunun yakınlarının beyanlarıdışında somut delil bulunmadığını, yurt dışı çıkış bilgisine ilgili idarenin “yolcu kayıtları sorgulama ekranı”ndan ulaşmış olabileceğiniancak buradaki ülke bilgisinin giriş yapılan ülkeyi değil de ilgili kişininvatandaşlık durumunu gösterdiğini, ilgili idarenin bu nedenle hatalı bilgivermiş olabileceğini, başvuru kapsamındaki şikâyet ve taleplerinin devamettiğini bildirmiştir.
23. İçtüzük’ün “Düşmekararı” kenar başlıklı 80. maddesi şöyledir:
“(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanınher aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.
…”
24. Kişinin öldürüleceği veya işkence ya da kötü muameleyetabi tutulacağına dair risk bulunan bir ülkeye sınır dışı edilmesine veya geriverilmesine karar verilmiş olan durumlarda, bu kapsamdaki ihlal iddialarınınincelenebilmesi için sınır dışı işleminin uygulanmış olması veya henüzuygulanmamış olmakla birlikte uygulanma riskinin devam ediyor olması gerekir.
25. Somut olayda başvurucunun, yurt dışına kendi isteğiyleçıkış yapmış olması göz önünde bulundurulduğunda başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı anlaşıldığından İçtüzük’ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendigereğince başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurucunun yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olması ve talebinin açıkça dayanaktan yoksunolmaması nedeniyle adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurucunun kamuya açıkbelgelerde kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE,
C. Başvurunun, incelemenin sürdürülmesini haklı kılan bir sebepkalmamış olması nedeniyle DÜŞMESİNE,
D. 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca,başvurucunun yargılama giderini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA
30/9/2015tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.