TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
DOĞAN KOÇAN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/169)
Karar Tarihi: 22/6/2015
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Erdal TERCAN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Raportör Yrd.
:
Yusuf Enes KAYA
Başvurucu
:
Doğan KOÇAN
Vekili
:
Av. Mehmet ENGİNSU
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, 28/7/2000 tarihinde İzmir KadastroMahkemesinde açılan tescil davasında makul sürede yargılanma yapılmadığınıbelirterek adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüş, tazminat talep etmiştir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 2/1/2014 tarihinde Menderes 1. Asliye HukukMahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemedebaşvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı tespitedilmiştir
3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 28/11/2014 tarihinde,kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılamadosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. İzmir ili Gaziemir ilçesi Atıfbeymahallesi 254 ada 1 parsel, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi uyarıncaimar uygulamasına tabi tutulmuş ve uygulama neticesinde 11129 ada 1, 2 numaralıparseller ve 11130 ada 1 numaralı parsel adı altında 11/11/1997 tarihli işlemletapu kütüğüne malik hanesi boş bırakılarak tescil edilmiştir.
6. İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde 28/7/2000 tarihinde,malik tayin edilmeyen taşınmazlarla ilgili olarak Maliye Hazinesince tescildavası açılmıştır.
7. İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesi, 20/9/2004 tarihli veE.2000/637, K.2004/419 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir.
8. Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 16. HukukDairesi, 24/2/2005 tarihli ve E.2005/2452, K.2005/1148 sayılı ilâmıyla dosyanınKadastro Mahkemesine gönderilmesi gerektiğinden bahisle bozma kararı vermiştir.
9. Bozma üzerine İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesi, 20/6/2005tarih ve E.2005/142 K.2005/303 sayılı kararıyla dosyanın İzmir KadastroMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
10. İzmir Kadastro Mahkemesi, 3/7/2007 tarih ve E.2005/17,K.2007/15 sayılı kararıyla kadastro işlemlerinin tamamlanması için dosyanınKadastro Müdürlüğüne gönderilmesine karar vermiştir.
11. Bu karar, Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 09/10/2008 tarihve E.2008/6767, K.2008/5960 sayılı ilâmıyla bozulmuştur.
12. Bozma üzerine dava, Mahkemenin E.2008/14 sayılı dosyasınakaydedilmiştir.
13. Mahkeme, 14/1/2010 tarih ve E.2008/14, K.2010/5 sayılıkararıyla davanın reddine karar vermiştir.
14. Temyiz üzerine bu karar da Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin11/5/2010 tarih ve E.2010/2468, K.2010/3665 sayılı ilâmıyla bozulmuştur.
15. Bozma üzerine dava, İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2011/1sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
16. Başvurucu, dava konusu 11129 ada 2 parsel numaralıtaşınmazı satın aldığını belirterek, 25/4/2012 tarihli dilekçeyle müdahaletalebinde bulunmuş, 16/5/2012 tarihli duruşmada müdahale talebi kabuledilmiştir.
17. Yargılama, İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2011/1 sayılıdosyasında halen devam etmektedir.
18. Başvurucu, 17/9/2013 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
19. 21/6/1987 tarih ve 3402sayılı Kadastro Kanunu’nun 16. ve 18. maddeleri, 22/11/2001 tarih ve 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 716. maddesi.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
20. Mahkemenin 22/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucunun 2/1/2014 tarih ve 2014/169 numaralı bireysel başvurusu incelenipgereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
21. Başvurucu, 28/7/2000 tarihinde İzmir KadastroMahkemesinde açılan tescil davasında makul sürede yargılama yapılmadığınıbelirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
22. Başvurucu, 28/7/2000 tarihinde İzmir KadastroMahkemesinde açılan tescil davasında makul sürede yargılanma yapılmadığınıbelirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
23. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurununkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §18), Sözleşme metni ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarındanortaya çıkan ve adil yargılanma hakkının somut görünümleri olan alt ilke vehaklar, Anayasa’nın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma hakkının daunsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarıncainceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHMiçtihadı ışığında yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lâfzî içeriğinde yer alanve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke vehaklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun dayanağını oluşturan makul süredeyargılanma hakkı da yukarıda belirtilen ilkeler uyarınca adil yargılanmahakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca davaların en az giderle ve mümkün olansüratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141.maddesinin de Anayasa’nın bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanmahakkının değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (Güher Ergun ve Diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 38–39).
24. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunundavanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, birdavanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulmasıgereken kriterlerdir (Güher Ergun veDiğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).
25. Anayasa’nın 36. maddesi ve Sözleşme’nin6. maddesi uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makulsürede karara bağlanması gerekmektedir. Başvuru konusu olayda taşınmazmülkiyeti hakkında İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan ve görevsizlikkararı üzerine İzmir Kadastro Mahkemesine devredilen tescil davasında, 3402 ve6100 sayılı Kanunlarda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen somut yargılamafaaliyetinin, medeni hak ve yükümlülükleri konu alan bir yargılama olduğundakuşku yoktur (Güher Ergun ve Diğerleri,B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 49).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kural olarak,uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı, başkabir deyişle davanın ikame edildiği tarih olup, somut başvuru açısından bu tarih 28/7/2000 tarihidir.
27. Başvuru konusu davanın açılış tarihi 28/7/2000 olmaklaberaber, başvurucunun, vekili vasıtasıyla verdiği 25/4/2012 tarihli aslimüdahale dilekçesi sonrasında, asli müdahil sıfatıyla yargılamada yer almayabaşladığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, başvurucu açısından makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanınaçıldığı tarih değil, usulüne uygun olarak asli müdahale talebinde bulunulduğu25/4/2012 tarihidir (İsmail Özkan,B. No. 2012/367, 17/9/2013, § 25).
28. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını dakapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam edenyargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınıiçeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesiolanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anıbaşvurunun karara bağlandığı tarihtir (GüherErgun ve Diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 52).
29. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde, 28/7/2000tarihinde İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tescil davasında davanınreddine karar verildiği, bu kararın temyiz incelemesi sonucunda bozulduğu,bozma üzerine dosyanın Kadastro Mahkemesine gönderildiği Kadastro Mahkemesinceyapılan yargılamada, dosyanın eksikliklerin tamamlanması için KadastroMüdürlüğüne gönderilmesine karar verildiği, bu kararın da temyiz incelemesisonucunda bozulduğu, bozma üzerine davanın İzmir Kadastro MahkemesininE.2008/14 sayılı dosyasına kaydedildiği, yapılan yargılamada davanın reddinekarar verildiği, bu kararın da temyiz incelemesi neticesinde bozulduğu, bozmaüzerine İzmir Kadastro Mahkemesinin E.2011/1 sayılı dosyasına kaydedilen davadayargılamanın halen devam ettiği anlaşılmıştır.
30. Başvurucu dava konusu taşınmazı satın aldığını belirterek25/4/2012 tarihli duruşmada müdahale talebinde bulunmuş, 16/5/2012 tarihindemüdahale talebi kabul edilmiştir.
31. Başvurucunun asli müdahil olarakyargılamaya katılma talebinde bulunduğu 25/4/2012 tarihinden itibaren,başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar yaklaşık üç yıldır yargılamanınsürdüğü anlaşılmıştır.
32. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"Mahkeme, açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabuledilemezliğine karar verebilir."
33. Somut olayda, başvuruya konu taşınmazıntescili davasında, yargılamanın, başvurucunun asli müdahil olarak yargılamayakatıldığı tarihten itibaren yaklaşık üç yıldır sürdüğü tespit edilmiştir.Başvurucunun yargılamaya katıldığı tarihten itibaren yargılama süresi dikkatealındığında, İlk Derece Mahkemesindeki yargılamada başvurucunun haklarını ihlaledecek şekilde bir gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
34. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun yargılamanın makul süreyi aştığı yönündeki iddiaları konusunda,açık ve görünür bir ihlal saptanmadığından, başvurunun, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin "açıkça dayanaktan yoksun olması"nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurunun, “açıkçadayanaktan yoksun olması” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,
22/6/2015tarihinde OY BİRLİĞİYLE kararverildi.