TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
DURMAZ OTO. PETROL ÜRÜNLERİ İNŞ. SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (4)
(Başvuru Numarası: 2013/251)
Karar Tarihi: 10/6/2015
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Durmaz Oto. Petrol Ürünleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi
:
Remzi DURMAZ
Vekili
:
Av. Devrim BİÇEN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, idari paracezasının iptali için yapılan başvuruda, İlk Derece Mahkemesince idarenin cevapyazısının tebliğ edilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiası hakkındadır.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 27/12/2012tarihinde Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasınaengel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm BirinciKomisyonunca, 27/4/2015 tarihinde kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesinekarar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu şirket adınakayıtlı 21 KA 543 plakalı araçla 1/8/2012 tarihindetaşıma için belirlenen istiap haddinin üstünde yük taşındığının tespitedildiğinden bahisle 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 65. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (e) bentlerinin ihlaledildiği gerekçesiyle 7.124,00 TL idari para cezası kesilmiştir.
6. Başvurucu, söz konusu cezayakarşı Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesine Emniyet Müdürlüğünün ceza kesmeyetkisinin bulunmadığı ve düzenlenen ceza tutanağının usul ve yasaya aykırıolduğu gerekçesiyle başvuruda bulunmuştur.
7. Mahkeme, 1/11/2012tarihli ve 2012/866 D. İş sayılı kararı ile idari yaptırım işleminin usul veyasaya uygun olduğu gerekçesiyle başvurucunun talebini reddetmiştir.
8. Başvurucu, anılan kararakarşı Diyarbakır 3. Asliye Ceza Mahkemesine itiraz etmiştir.
9. Diyarbakır 3. Asliye CezaMahkemesinin 16/11/2012 tarih ve 2012/375 D. İş sayılıkararıyla başvurucunun itiraz talebi, düzenlenen tutanağın usul ve yasaya uygunolduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.
10. Ret kararı, başvuruya 27/11/2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Bireysel başvuru, 27/12/2012 tarihinde yapılmıştır.
B. İlgili Hukuk
12. 2918 sayılı Kanun'un 65.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Araçlarınyüklenmesinde, yönetmeliklerle belirlenen ölçü ve esaslara aykırı olarak;
…
b) Azami yüklüağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması,
…
e) Tehlikeli vezararlı maddelerin gerekli izin ve tedbirler alınmadan taşınması,
…
yasaktır.
Birinci fıkranın (b)bendine uymayarak;
…
e) % 25'in üzerindefazla yüklemelerde 3.000 Türk Lirası,
…
İşleten ve gönderenlere ayrı ayrı idarî para cezasıverilir.”
13. 13/03/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun “Başvurununincelenmesi” kenar başlıklı 28. maddesinin (4) numaralı fıkrasışöyledir:
“Mahkeme, başvuruda bulunan kişilere cevap dilekçesinin birörneğini tebliğ eder; talep üzerine veya re'sentarafları çağırarak belli bir gün ve saatte dinleyebilir. Dinleme içinbelirlenen günle tebligatın yapılacağı gün arasında en az bir haftalık zamanolmasına dikkat edilir. Dinleme sırasında taraflar veya avukatları hazırbulunur. Mazeretsiz olarak hazır bulunmama, yokluklarında karar verilmesineengel değildir. Bu husus, tebligat yazısında açıkça belirtilir.
14. 18/7/1997 tarihli ve 23053 ResmiGazete sayılı Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 161. maddesininilgili kısmı şöyledir:
“Karayolları Trafik Kanununda yazılı trafik suçlarınıişleyenler hakkında;
a) Emniyet Genel Müdürlüğünün;
1) Trafik zabıtası personeli, …,tarafından suç veya ceza tutanağı düzenlenir…”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
15. Mahkemenin 10/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 27/12/2012tarihli ve 2013/251 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
16. Başvurucu vekili, İlk DereceMahkemesince, kararına itiraz edilen idarenin cevap yazısının bir örneğininkendilerine tebliğ edilmediğini, bu nedenle Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğünündosyaya sunduğu cevap yazısına karşı herhangi bir beyanda bulunulamadığını,böylelikle davalı idarenin cevaplarına karşı savunma yapılamadığını belirterek,Anayasa'nın 36. maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
17. Başvurucunun, adil yargılanmahakkı kapsamında ileri sürdüğü iddialarının, “silahlarıneşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri” çerçevesindedeğerlendirilmesi gerekir.
18. Anayasa Mahkemesi,Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü,Sözleşme’nin 6. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadıışığında yorumlamak suretiyle, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) lafziiçeriğinde yer alan ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamınadâhil edilen silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi gibi ilke vehaklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir (Güher Ergun ve Diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 38).
19. “Hakkaniyeteuygun yargılanma”nın temel unsuru, yargılamanın “çelişmeli” olması ve taraflar arasında “silahların eşitliği”nin sağlanmasıdır (Benzeryöndeki AİHM kararı için bkz. Rowe ve Davis/Birleşik Krallık [BD], B. No: 28901/95, 16/2/2000, § 60). Adil yargılanma hakkının unsurlarındanolan çelişmeli yargılama ilkesi taraflara dava malzemesi hakkında bilgi sahibiolma ve yorum yapma hakkının tanınmasını ve bu nedenle tarafların yargılamanınbütününe aktif olarak katılmasını gerektirmektedir. Bu anlamda, mahkemecetarafların dinlenilmemesi, taraflara delillere karşı çıkma imkânı verilmemesi,yargılama faaliyetinin hakkaniyete aykırı hale gelmesine neden olabilecektir(Benzer yöndeki AİHM kararı için bkz. Ruiz-Mateos/İspanya, § 63; Feldbrugge/Hollanda, B. No. 8562/79, 29/05/1986, § 44).
20. Silahların eşitliğiilkesinin tamamlayıcısı olan çelişmeli yargılama ilkesi, kural olarak bir hukukya da ceza davasında tüm taraflara, gösterilen kanıtlar ve sunulan görüşlerhakkında bilgi sahibi olma ve bunlarla ilgili görüş bildirebilme imkânıvermektedir (Benzer yöndeki AİHM kararları için bkz. J.J./Hollanda, B. No: 9/1997/793/994,27/3/1998, § 43; Vermeulen/Belçika,B.No: 19075/91, 20/2/1996, § 33).
21. Adil yargılanma hakkınınunsurlarından biri de silahların eşitliği ilkesidir. Silahların eşitliği ilkesidavanın taraflarının usuli haklar bakımından aynıkoşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin diğerine göre daha zayıf birduruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını makul bir şekilde mahkeme önündedile getirme fırsatına sahip olması anlamına gelmektedir (YaşasınAslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013,§ 32).
22. Genel anlamda hakkaniyeteuygun bir yargılamanın yürütülebilmesi için silahların eşitliği ve çelişmeli yargılamailkeleri ışığında taraflara tanık delili de dâhil olmak üzere delillerini sunmave inceletme noktasında da uygun imkânların tanınması gerekir. Bu anlamda,delillere ilişkin dengesizlik veya hakkaniyetsizlik iddiaları da yargılamanınbütünü ışığında değerlendirilecektir (Yüksel Hançer, B. No. 2013/2116, 23/1/2014, § 19). Bu bakımdan, daha önce ulaşılamayan bilgive belgelere üst yargılama aşamasında ulaşılmış ve bunlara karşı iddia veitirazlar dile getirilmiş ise silahların eşitliği ilkesi ihlal edilmişsayılmayabilir. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kapsamındaki görevi,somut olayın usul kurallarına uygunluğunu denetlemek değil, adil yargılanmahakkı kapsamındaki güvencelerin somut olayda ihlal edilip edilmediğinidenetlemektir.
23. Başvurucu, idarenin cevapdilekçesinin kendisine tebliğ edilmediğini, bu sebeple savunma imkânındanmahrum kaldığını belirterek, Anayasa’nın 36. maddesinde belirtilen adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
24. Başvuru formu ve ekli belgelerile dosya kapsamından; 1/8/2012 tarihinde Diyarbakırİli 75 Metrelik Yol Lunapark Kavşağında yapılan uygulamada durdurulan 21 KA 543 plakalıaracın aşırı yüklü olduğunun görülmesi üzerine, aracın yapılan tartımısonucunda mevzuatta belirtilen azami yüklü ağırlığın aşıldığı gerekçesiyle 2918sayılı Kanun’un 65. maddesine istinaden, 826276 seri numaralı ‘idari para cezası karar tutanağı’düzenlendiği anlaşılmaktadır. Tutanakta; aracın cinsi, rengi ve plakası,kabahatin işlendiği yer, hangi kabahatin işlendiği, tutanağı düzenleyengörevlinin ad ve soyadı ile sicil numarası ve ceza tutarı ile ilgili bilgileryer almaktadır. Tebliğ evrakından, bu tutanağın başvurucuya tebliğ edildiği vebaşvurucunun bu tutanağın tebliği ile hakkındaki idari para cezasından haberdarolduğu görülmektedir.
25. Diyarbakır İl EmniyetMüdürlüğü tarafından Mahkemeye gönderilen cevap yazısında, trafik uygulamasındadurdurulan 21 KA 543 plakalı aracın azami yüklü ağırlığını aştığı gerekçesiyle2918 sayılı Kanun’un 65. maddesine istinaden, 826276 seri numaralı ‘idari para cezası karar tutanağı’düzenlendiği belirtilmiş, tartıma dayanak belge (kantar fişi) ile idari paracezasını kesmeye yetkili olduklarına dair emsal mahkeme kararları yazı ekindegönderilmiştir.
26. Diyarbakır İl EmniyetMüdürlüğünün yazı cevabının ‘idari paracezası karar tutanağı’ içeriğinde belirtilenlerden başkabaşvurucunun bilgisi dâhilinde olmayan ek açıklamalar içermediği, ‘idari para cezası karar tutanağı’nın iptaline yönelikbaşvuru dilekçesinde de bu açıklamalara gerekli itirazların yapıldığı,başvurucu tarafından, belirtilen tarihte o güzergâhta yük taşınmadığına dairbir iddianın ileri sürülmediği görülmektedir. Diğer yandan, idarenin cevapyazısının ekindeki kantar fişi ile emsal mahkeme kararlarının da üst yargılamaaşamasında öğrenildiği, dilekçede bunlara yönelik gerekli itirazların ilerisürüldüğü anlaşılmaktadır.
27. Açıklanan nedenlerle,çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkinbaşvuruda bir ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşıldığından, başvurunun “açıkça dayanaktan yoksun olması”nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle, başvurunun “açıkça dayanaktanyoksun olması” nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 10/6/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.