TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
DURSUN COŞKUN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/11377)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Dursun COŞKUN
2. Hüseyin MUDANYA
3. Erol AYDOĞDU
4. Mehmet AYHAN
5. Temel DEMİRCAN
Vekili
:
Av. Seçkin ATAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru;kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, ekonomik değere ilişkin ve icraedilebilir bir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi ve yargılamanın makulsürede sonuçlanmaması nedenleriyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/7/2014 tarihindeyapılmıştır.
3. Başvuru,başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonraKomisyona sunulmuştur.
4. Komisyoncabaşvurunun kabul edilebilirlik hususu karara bağlanmadan dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.
5. BölümBaşkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesininbirlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurubelgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuruformu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvuruculartarafından 30/1/2012 tarihinde Alaplı Asliye HukukMahkemesinde Alaplı Belediye Başkanlığı ve diğer bir kısım davalı aleyhine,kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasında dava tarihindenitibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte Alaplı Belediyesi Başkanlığınınbaşvuruculara 704.719 TL ödemesine hükmedilmiş; bu karar, Alaplı BelediyeBaşkanlığı ve başvurucular yönünden temyiz edilmeksizin 27/5/2013 tarihindekesinleşmiş ve yargılama süreci Alaplı Belediye Başkanlığı yönünden sonaermiştir.
9. Başvurucular,İlk Derece Mahkemesi kararı ile lehlerine hükmedilen tazminatın tahsili içinAlaplı İcra Dairesi nezdinde icra takibi başlatmışlardır.
10. İlgiliidare ve başvurucular tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan 28/11/2016ve 15/11/2016 tarihli dilekçeler ile söz konusu borcun henüz tamamen ödenmediğibeyan edilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuruincelenip gereği düşünüldü:
12.Başvurucular; açtıkları kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminatdavasının uzun sürmesi ve bu dava sonunda lehlerine hükmedilen, ilgili idarealeyhine verilmiş, ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararınınuzun süre icra edilmemesi nedenleriyle adil yargılanma ile mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik Yönünden
13. Açıkçadayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesinigerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kararverilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
14. Medenihak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespitedilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; süreninsona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde-yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise AnayasaMahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleilgili kararını verdiği tarih esas alınır (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013,§§ 50, 52).
15. Medenihak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makulolup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceliolduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu,başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliğigibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun vediğerleri, §§ 41-45).
16.Öteyandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir alacak, mülkiyet hakkıkapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu kurum ve kuruluşlarıaleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya da ödenmesinin uzunsürmesi nedeniyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının ihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014,§§ 55-75).
17. Anılanilkeler doğrultusunda somut olayda icra aşamasını da kapsayacak şekilde 5 yılıaşan bir süredir devam etmekte olan yargılamanın süresinin makul olmadığı vealacakların uzun süredir ödenmemesinden dolayı oluşan belirsizlik dikkatealındığında adil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucunavarılmalıdır.
18. Açıklanangerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanmahakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkınınihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya daedilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin vesonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…”
20. Başvurucular,maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
21. Somutolayda adil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkınınihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
22. İhlaltespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucularaayrı ayrınet 10.550 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
23. AnayasaMahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucuların uğradıklarınıiddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağıbulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sunmamış olmasınedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadakibelgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
25. Ayrıcayargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra edilmesi ve böylece hukukdevleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğü zararın devam etmesininönlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgili idareye gönderilmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Adilyargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. 1.Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının İHLALEDİLDİĞİNE,
2.Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLALEDİLDİĞİNE,
C. Başvurucularaayı ayrı net 10.550 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğertaleplerin REDDİNE,
D. 206,10TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılamagiderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin,kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihindenitibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu süreninsona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZUYGULANMASINA,
F. Kararınbir örneğinin Alaplı Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararınbir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 12/4/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.