TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
EDİP UYSAL VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6920)
Karar Tarihi: 19/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucular
:
1. Edip UYSAL
2. Emran UYSAL
3. Ercan UYSAL
4. Faruk UYSAL
5. Mehmet UYSAL
6. Suat UYSAL
7. Zeliha UYSAL
Vekilleri
:
Av. Mustafa YILDIZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararıverilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiayönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Batman ili Kozluk ilçesi Yeniçağlar köyü Karşıyaka mevkisinde bulunan, başvuruculara ait konut ve yapılara,Batman Barajı ve Hidro Elektrik Santrali Tesislerininyapımı sırasında dinamit patlatılmasıyla meydana gelen sarsıntılar sonucu zararverildiği iddiasıyla başvurucular tarafından Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesindetespit davası açılmıştır.
9. Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan keşif ve bilirkişiincelemesi sonrasında düzenlenen bilirkişi raporunda, binalarda ciddiçatlakların bulunduğunun ve meydana gelen zararın 49.841,00 TL olduğununbelirlenmesi üzerine başvurucular, söz konusu tutarın tazminat olaraktaraflarına ödenmesi talebiyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne başvurudabulunmuşlardır.
10. İdarenin cevap vermemesi üzerine başvurucular, zımni retişlemi sonucu 12/10/2001 tarihinde maddi tazminat istemli tam yargı davasıaçmışlardır.
11. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin 30/12/2004 tarihli veE.2001/1194, K.2004/3134 sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddinehükmedilmiştir.
12. Başvurucuların temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin3/7/2008 tarihli ve E.2007/7804, K.2008/5307 sayılı kararı ile bozma kararıverilmiştir.
13. Bozma kararına uyularak yapılan yeniden incelemedeDiyarbakır 1. İdare Mahkemesinin 9/7/2009 tarihli ve E.2008/2362, K.2009/1448sayılı kararı ile davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
14. Başvurucuların temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin9/7/2012 tarihli ve E.2010/2859, K.2012/3362 sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesihükmünün onanmasına karar verilmiştir.
15. Başvurucuların karar düzeltme istemi, aynı Dairenin27/2/2014 tarihli ve E.2012/8202, K.2014/1234 sayılı kararı ile reddedilmiştir.Bu karar 15/4/2014 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiştir.
16. Başvurucular 14/5/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 19/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
18. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
19. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetile ilgili kararınıverdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl,B. No: 2012/1198, 7/11/2013, §§ 45, 47).
21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).
22. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olaydaki yaklaşık 12 yıl 4 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
23. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
25. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında;
i. Başvurucular Edip Uysal, EmranUysal, Mehmet Uysal, Suat Uysal ve Zeliha Uysal'ın aynı konutu paylaştığı,ekonomik birliktelik içerisinde olduğu dikkate alınarak net 16.800 TL manevitazminatın başvuruculara müştereken ödenmesine,
ii. Başvurucular Ercan Uysal ve Faruk Uysal'ın farklı konuttaikamet ediyor olması dikkate alınarak net 16.800 TL manevi tazminatınbaşvuruculara ayrı ayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Edip Uysal, EmranUysal, Mehmet Uysal, Suat Uysal ve Zeliha Uysal'a net 16.800 TL manevitazminatın müştereken; başvurucular Ercan Uysal ve Faruk Uysal'a net 16.800 TLmanevi tazminatın ayrı ayrı ÖDENMESİNE,
D. Başvurucuların tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Diyarbakır 1. İdare Mahkemesine(E.2008/2362, K.2009/1448) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE19/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.