TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
EKREM KUÇAK VE HACİ DEMİR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/5048)
Karar Tarihi: 17/7/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Zehra GAYRETLİ
Başvurucular
:
1. Ekrem KUÇAK
2. Haci DEMİR
Vekili
:
Av. Lütfü POLAT
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ceza davasında uzun süren yargılama nedeniyle makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/3/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucuların kardeşi Mehmet Ali İzol21/8/2003 tarihinde Urfa'nın Siverek ilçesinde ateşli silahla vurularaköldürülmüştür.
8. Olayla ilgili olarak Siverek Cumhuriyet Başsavcılığınca(Başsavcılık) başlatılan soruşturma kapsamında şüpheliler S.İ., M.İ. ve H.İ.hakkında yakalama kararı alınmış; şüphelilerden M.İ. 12/5/2006 tarihinde yakalanarakaynı tarihte tutuklanmıştır.
9. Başsavcılığın E.2003/925 sayılı iddianamesi ile şüphelilerinkasten öldürme ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklarile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet suçlarından cezalandırılmalarıtalebiyle kamu davası açılmıştır.
10. Siverek Ağır Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) 27/3/2009 tarihlikararı ile sanıklar S.İ. ve H.İ. yönünden sanıkların yakalanmasının beklenmesiiçin kamu davasının tefrik edilmesine, diğer sanık M.İ.ninise atılı suçlardan mahkûmiyetine karar verilmiştir.
11. Yargıtay Birinci Ceza Dairesinin 22/6/2010 tarihli kararıile hüküm onanmıştır.
12. Sanıklar S.İ. ve H.İ. yönünden tefrik edilerek Mahkemenin E.2009/69sayılı dosyasına kaydedilen kamu davası bireysel başvuru tarihi itibarıyladerdesttir.
13. Başvurucular 12/3/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 17/7/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
15. Başvurucular, katılan sıfatıyla yer aldıkları davanın uzunsüre devam etmesi nedeniyle mağdur olduklarını belirterek adil yargılanmahaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler ve tazminat talebindebulunmuşlardır.
B. Değerlendirme
16. Bireysel başvuru formunun ve formun ekinde yer verilen bilgive belgelerin incelenmesinden başvurucuların iddialarının münhasıran cezadavasının makul sürede tamamlanmaması nedeniyle adil yargılanma haklarınınihlal edildiğine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralıfıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafındanihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasınınyanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin tarafolduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına dagirmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hakihlali iddiasını içeren başvurular bireysel başvuru kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §18).
18. Sözleşme'nin 6. maddesinde, adil yargılanmaya ilişkingüvencelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suçisnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerekhakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla bahsedilen hâllerdışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular,Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konuolamaz. Bir ceza davasında üçüncü kişilerin cezalandırılmasını talep edenmağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişilerSözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır (Onurhan Solmaz, §§ 23, 24).
19. Bu kuralın istisnaları, ceza davasında medeni hak talebineimkân veren bir sistemin benimsenmiş olması veya ceza davası sonucunda verilenkararın hukuk davası açısından etkili ya da bağlayıcı olması hâlleridir (Perez/Fransa [BD], B. No: 47287/99,12/2/2004, §70). 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun yürürlüğegirmesi ile ceza muhakemesinde şahsi hak iddiasında bulunma imkânı ortadankalkmıştır. Bu nedenle bir ceza davasında mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçiveya katılan sıfatını haiz kişilerin yargılamanın uzun sürmesine ilişkin ihlaliddialarının adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkündeğildir.
20. Somut olayda başvurunun adil yargılanma hakkı kapsamınagirmediği anlaşılmaktadır.
21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin konubakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA17/7/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.