TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
EKREM MUŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/31268)
Karar Tarihi: 15/12/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Mustafa EKİM
Başvurucu
:
Ekrem MUŞ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargı makamlarınca bir şikâyetinöğrenilmesine rağmen resen soruşturmaya başlanmamış olması nedeniyle kötümuamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 9/10/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulünekarar verilmiştir.
5. Komisyonca kötü muamele yasağının ihlali dışındakiiddialar yönünden kısmi kabul edilemezlik kararı verilerek başvurunun bukısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.
8. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyandabulunmuştur.
III. OLAY VEOLGULAR
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucu, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel DevletYapılanması (FETÖ/PDY) soruşturmaları kapsamında 25/7/2016 tarihinde gözaltınaalınmıştır.
11. Başvurucu hakkında Şanlıurfa 5. Ağır CezaMahkemesince 20/5/2019 tarihinde terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyethükmü kurulmuştur. Yargıtay incelemesinden geçen karar kesinleşmiştir.
12. Başvurucu 25/7/2016-9/8/2016 tarihleri arasındagözaltında kalmıştır. Gözaltı giriş ve çıkışında başvurucu hakkında düzenlenensağlık raporlarına göre başvurucunun vücudunda herhangi bir darp veya cebir bulgusunarastlanmamıştır.
13. Başvurucu yargılanmakta olduğu Şanlıurfa 5. Ağır CezaMahkemesinde savunma yaptığı sırada kötü muameleye maruz kaldığını dilegetirmiştir. 3/5/2017 tarihli duruşmanın Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi(SEGBİS) çözümlerinin ilgili kısmı şöyledir:
"...
Sonuç olarak 25 Temmuz 2016 tarihindegözaltına alındım 09 Ağustos tarihine kadar 16 günlük süre boyunca sporsalonunda insan onur ve haysiyete yakışmayacak şekilde tutuldum bu sürede 220kişi spor salonunda havasız banyo ihtiyacımız karşılamadan ve ilk 10 günboyunca herhangi bir kıyafet verilmesinde izin verilmeksizin insanlık vehaysiyet kurallarına yakışmayacak şekilde fiziksel ve psikolojik işkenceye tabitutulduk 16 gün boyunca bir kişiye iki tuvalet düştü ve Tuvalette banyo yapmakzorunda kaldım. yapılan adli muayene neler usulüne uygun olmayan bir şekildeyoklama tarzında yapıldı spor salonuna zeminde yattık kalktık ve kişi başına 1metrekare alandan daha az bir alan düşmekteydi. 06 Ağustos 2016 tarihindekolluk tarafından ifademiz alınacaklar söylenecek TEM şubeye götürüldük vehukukta karşılığı olmayan bir şekilde ön mülakat yapıldı Avukat isteme bizerağmen Avukat sağlanmadı ve bu işlem ile ilgili olarak tarafıma herhangi birbelge vermedi. 09 Ağustos 2016 tarihinde mahkemeye çıkacağımız söylenecek sabahsaat dokuzda otobüslere bindirilerek ve akşam saat 16 ya kadar otobüslerdearkadan kelepçeli bir şekilde 45 50 derece sıcaklıkta bekletildikten sonrasındaadliyeye götürüldük. savcılık ifademizi onar kişi olarak yine arkadan kelepçelibir şekilde alındı. Bunu da aynı zamanda kınıyorum. Sonrasında Sulh Cezahakimliğine çıkarıldık ve önceden verilmiş kararlarla sadece Sulh Cezahakimliğinde kelepçelerimiz söküldü. Hakimlige ve sevk edildikten sonra zatentoplu olarak tutuklandık ve Gece saat 02.30 arkadaş ta ki hapishanegeldiğimizde Kelepçelerimiz çıkarıldı ve hapishaneye geldiğimiz için gerçektenmutlu olmuştum. Çünkü işkence sona ermişti.
..."
14. Başvurucunun 3/5/2017 tarihli savunmasında dilegetirmiş olduğu iddialar nedeniyle ilgililer hakkında ceza soruşturmasıbaşlatıldığına ya da başvurucunun özel olarak ayrıca bir suç duyurusundabulunduğuna dair bireysel başvuru dosyasına yansımış bir bilgi veya belgemevcut değildir.
15. Başvurucu hakkında verilen tutukluluğunun devamıkararı üzerine 9/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİHUKUK
16. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi"kenar başlıklı 160. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"Cumhuriyet savcısı, ihbar veyabaşka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğreniröğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işingerçeğini araştırmaya başlar"
V. İNCELEME VEGEREKÇE
17. Mahkemenin 15/12/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları ve Bakanlık Görüşü
18. Başvurucu; gözaltında bulunduğu sürede fiziki vepsikolojik sistematik işkenceye maruz kaldığını mahkemeye ilettiğini,mahkemenin bu ifadelerini ihbar kabul edip işleme başlaması gerekirken insanlıkonur ve haysiyetine yakışmayan işkencelere karşın herhangi bir işlemdebulunmadığını ileri sürmüştür.
19. Bakanlık, başvurucunun bireysel başvuru konusuşikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüneuygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bumakamlara sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekliözeni göstermiş olması gerektiğini, başvurucunun üzerine düşen özenyükümlülüğünü yerine getirmeyerek konuyla ilgili şikayetlerini, sahip olduğubilgi ve delilleri uygun süre içerisinde ilgili makamlara bildirmemiş olmasınedeniyle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bununla birliktebaşvurucunun gözaltında bulunduğu süre boyunca işkence ve kötü muameleye maruzkaldığını iddia etmekte ise de maruz kaldığını ileri sürdüğü kötü muamele iddialarınailişkin olarak ne bireysel başvuru dosyasında ne de soruşturma aşamasında somutbir anlatımda bulunmadığını, başvurucu hakkında düzenlenen raporlarda herhangibir darp ve cebir izine rastlanmadığının belirtildiğini bildirmiş vebaşvurucunun olay tarihinden yaklaşık 9 ay sonra Ağır Ceza Mahkemesi huzurundagerçekleştirilen duruşma sırasında dile getirdiği iddiaların FETÖ/PDY silahlıterör örgütünün baskıları doğrultusunda Türkiye'de insan haklarının ihlaledildiğine yönelik propaganda niteliğinde olduğunu ve Türkiye CumhuriyetiDevletini uluslararası kamuoyu nezdinde itibarsızlaştırma amacıylagerçekleştirilmiş olduğunun değerlendirildiğini bildirmiştir.
20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevabındagözaltında kötü koşullarda tutulduğunu, gözaltı süresi boyunca çoğunluklakelepçeli olarak bekletildiğini, adli muayene raporunun usulüne uygunalınmadığını, avukatıyla gizlilik içerisinde görüşme yapma imkânı bulamadığınıileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
1. Genel İlkeler
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3) numaralı,48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün59. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesinebaşvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındakiiddialarını ve dayanılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildiğinedair açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını kanıtlamak başvurucuya düşer.Zikredilen kurallara göre başvurucunun, kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmalinedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasahükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğuileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneğini başvuru dilekçesineeklemesi şarttır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddiaedilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özetiyapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenleihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (VeliÖzdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20; Ünal Yiğit, B. No:2013/1075, 30/6/2014, §§ 18, 19).
22. Yukarıda belirtilen koşullar yerine getirilmediğitakdirde Anayasa Mahkemesi, başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun olduğugerekçesiyle kabul edilemez bulabilir. İddiaların dayanaktan yoksun olmadığıkonusunda Anayasa Mahkemesinin ikna edilmesi, başvurucu tarafından ortayakonulan somut bilgi ve belgelerin niteliğine bağlıdır. Başvurucununbaşlangıçta, başvuru hakkında kabul edilemezlik kararı verilmesini önlemek içinbaşvuru formu ve eklerinde iddialarını destekleyici belgeleri sunması vegerekli açıklamaları yapması zorunludur (Veli Özdemir, § 23; ÜnalYiğit, § 22).
23. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda,başvurucuların başvurularını titizlikle hazırlama ve takip etme yükümlülüklerivardır. Mahkeme, başvurucunun soyut şekilde birtakım Anayasa hükümlerine atıftabulunmasının iddiaların ispatlandığı anlamına gelmeyeceğini birçok kezvurgulamıştır. Bundan başka Anayasa Mahkemesi; başvurucunun başvuru formunuözenle doldurmak, ihlal iddiasının dayanağı olan tüm olayları göstermek,başvuruyu aydınlatacak ve hükmün esasını etkileyecek argümanları destekleyicitüm belgeleri başvuru dilekçesine eklemek yükümlülüğü olduğunu ve bir bilgiveya belge elde edilememişse bunun da nedenlerini açıklamak yükümlülüğüolduğunu belirtmiştir (Şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğiiddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Ünal Yiğit, §§25, 26; özgürlük ve güvenlik hakkı ile adil yargılanma haklarının ihlaledildiği iddialarının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. VeliÖzdemir, § 26; hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınınkanıtlanamadığına ilişkin bir kararlar için bkz. Tevfik Tunç, B. No:2014/11204, 8/12/2016, §§ 52-53; Hüseyin Çiftçi, B. No: 2014/3439,28/9/2016, §§ 43-53; haberleşmenin gizliliğinin ihlal edildiği ve ayrımcılıkiddialarının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Sadullah RemziKaragöz, B. No: 2014/8870, 8/6/2016, §§ 39-47; yasak sorgu yöntemlerinebaşvurulduğu iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. FeyzullahErarslan, B. No: 2014/7226, 4/11/2014, §§ 36-39; özel hayatın gizliliği vekonut dokunulmazlığı haklarının ihlal edildiği iddialarının kanıtlanamadığınailişkin kararlar için bkz. Nevzat Albayrak ve diğerleri, B. No:2013/9822, 22/6/2015, §§ 43-51; Zeki Rüzgar, B. No: 2013/6084, 6/4/2016,§§ 29-33; kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasının kanıtlanamadığınailişkin bir karar için bkz. N.A., B. No: 2013/5076, 6/4/2016, §§ 16-23;mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karariçin bkz. Nurettin Albayrak ve diğerleri, B. No: 2013/4809, 22/1/2015,§§ 39-46; yargılamada kullanılan delillerin yargılamanın adilliğini etkilediğiiddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar için bkz. Hamdullah Demirtaş,B. No: 2013/3552, 15/12/2015, §§ 27-30; adil yargılanma ve etkili başvuru yoluhakkının ihlal edildiği iddiasının kanıtlanamadığına ilişkin bir karar içinbkz. Murat Karayel (2), B. No: 2013/2125, 16/9/2015, §§ 23-28)
2. İlkelerinOlaya Uygulanması
24. FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında 25/7/2016tarihinde gözaltına alınan başvurucu, başvuru formunun olayların tarih sırasınagöre özetlendiği bölümde gözaltında bulunduğu sürede fiziki ve psikolojiksistematik işkenceye maruz kaldığını mahkemeye iletmiş olmasına rağmenmahkemenin herhangi bir işlem yapmadığını belirtmiştir. Başvurucu olaylarınözeti kısmında ileri sürdüğü bu iddiayı detaylandırmamış ve söz konusu iddianedeniyle hangi hakkının hangi nedenlerle ihlal edildiği hususunda başvuruformunun başka hiç bir yerinde herhangi bir açıklamada bulunmamıştır.
25. Başvurucu, bireysel başvuru formunda kendisi içinkötü muamele oluşturan eylemlerin neler olduğundan bahsetmemiş; sadece derecemahkemesinin duruşma zaptına atıf yapmakla yetinmiştir.
26. Başvurucu, ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunmave bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlaledildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerinegetirmemiş; dolayısıyla ileri sürdüğü iddiaları temellendirememiştir.
27. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım talebikabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAFTUTULMASINA 15/12/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.